Domein Oude Gracht

Vastgesteld landschapsatlasrelict van 13-09-2011 tot heden

Locatie

Provincie Antwerpen
Gemeente Kapellen, Brasschaat
Deelgemeente Kapellen, Brasschaat
Straat
Locatie Brasschaat (Brasschaat), Kapellen (Kapellen)

Administratieve gegevens

Andere nummers
  • 4.05/10000/137.1

Is de (gedeeltelijke) vaststelling van

Domein Oude Gracht

Hoogboomsteenweg (Brasschaat), Hoogboomsteenweg, Oude Gracht (Kapellen)

Bebost domein, bij het afgebroken kasteel uit het vierde kwart van de 19de eeuw, met talrijke vijvers, dreven en weiland.

Militair erfgoed op de overgang van Scheldepolders naar Kempen

Brasschaat (Brasschaat), Kalmthout (Kalmthout), Kapellen (Kapellen), Stabroek (Stabroek)

De ankerplaats is gelegen op een helling die de overgang vormt van de laaggelegen Scheldepolders naar de hoger gelegen Kempen en vertoont dus kenmerken van beide gebieden. Het westen wordt gedomineerd door landbouwgronden. Centraal wordt de ankerplaats ingenomen door een sterk bebost landschap dat in het oosten begrensd wordt door het militaire Kamp van Brasschaat en het heidegebied van het Klein Schietveld. De talrijke waardevolle kasteelparken zijn veelal gesitueerd langs de grote(re) wegen. In het noorden van de ankerplaats komen relicten van de militaire verdedigingsgordel rond Antwerpen voor, die werd uitgebouwd door Belgen (voor beide wereldoorlogen) en Duitsers (tijdens de Eerste Wereldoorlog). Deze verdedigingslinies werden dwars door het bestaande landschap aangelegd en vormen een duidelijk herkenbare lineaire structuur die de hele ankerplaats van west naar oost doorkruist.

Is de omvattende vaststelling van

Belgische bunker

Heidestraat-Zuid zonder nummer, Kapellen (Antwerpen)

Belgische bunker, tijdens de Eerste Wereldoorlog opgetrokken als onderdeel van de 'Nordabschnitt'.

Duitse bunker

Heidestraat-Zuid zonder nummer, Kapellen (Antwerpen)

Duitse bunker, tijdens de Eerste Wereldoorlog opgetrokken als onderdeel van de 'Nordabschnitt'.

Duitse bunker

Heidestraat-Zuid zonder nummer, Kapellen (Antwerpen)

Duitse bunker, tijdens de Eerste Wereldoorlog opgetrokken als onderdeel van de 'Nordabschnitt'.

Duitse bunker

Heidestraat-Zuid zonder nummer, Kapellen (Antwerpen)

Duitse bunker, tijdens de Eerste Wereldoorlog opgetrokken als onderdeel van de 'Nordabschnitt'.

Duitse bunker

Oude Gracht zonder nummer, Kapellen (Antwerpen)

Duitse bunker, tijdens de Eerste Wereldoorlog opgetrokken als onderdeel van de 'Nordabschnitt'.

Duitse bunker

Oude Gracht zonder nummer, Kapellen (Antwerpen)

Duitse bunker, tijdens de Eerste Wereldoorlog opgetrokken als onderdeel van de 'Nordabschnitt'.

Duitse bunker

Oude Gracht zonder nummer, Kapellen (Antwerpen)

Duitse bunker, tijdens de Eerste Wereldoorlog opgetrokken als onderdeel van de 'Nordabschnitt'.

Duitse bunker

Sionkloosterlaan zonder nummer, Brasschaat (Antwerpen)

Duitse bunker, tijdens de Eerste Wereldoorlog opgetrokken als onderdeel van de 'Nordabschnitt'.

Duitse bunker

Heidestraat-Zuid zonder nummer, Kapellen (Antwerpen)

Duitse bunker, tijdens de Eerste Wereldoorlog opgetrokken als onderdeel van de 'Nordabschnitt'.

Duitse bunker

Sionkloosterlaan zonder nummer, Brasschaat (Antwerpen)

Duitse bunker, tijdens de Eerste Wereldoorlog opgetrokken als onderdeel van de 'Nordabschnitt'.

Duitse bunker

Sionkloosterlaan zonder nummer, Brasschaat (Antwerpen)

Duitse bunker, tijdens de Eerste Wereldoorlog opgetrokken als onderdeel van de 'Nordabschnitt'.

Duitse bunker

Oude Gracht zonder nummer, Brasschaat (Antwerpen)

Duitse bunker, tijdens de Eerste Wereldoorlog opgetrokken als onderdeel van de 'Nordabschnitt'.

Duitse bunker

Oude Gracht zonder nummer, Brasschaat (Antwerpen)

Duitse bunker, tijdens de Eerste Wereldoorlog opgetrokken als onderdeel van de 'Nordabschnitt'.

Duitse bunker

Oude Gracht zonder nummer, Brasschaat (Antwerpen)

Duitse bunker, tijdens de Eerste Wereldoorlog opgetrokken als onderdeel van de 'Nordabschnitt'.

Duitse bunker

Oude Gracht zonder nummer, Brasschaat (Antwerpen)

Duitse bunker, tijdens de Eerste Wereldoorlog opgetrokken als onderdeel van de 'Nordabschnitt'.

Duitse bunker

Oude Gracht zonder nummer, Brasschaat (Antwerpen)

Duitse bunker, tijdens de Eerste Wereldoorlog opgetrokken als onderdeel van de 'Nordabschnitt'.

Duitse bunker

Heidestraat-Zuid zonder nummer, Kapellen (Antwerpen)

Duitse bunker, tijdens de Eerste Wereldoorlog opgetrokken als onderdeel van de 'Nordabschnitt'.

Duitse bunker

Sionkloosterlaan zonder nummer, Brasschaat (Antwerpen)

Duitse bunker, tijdens de Eerste Wereldoorlog opgetrokken als onderdeel van de 'Nordabschnitt'.

Duitse verdedigingslijn met bunkers

Oude Gracht (Brasschaat), Heidestraat-Zuid zonder nummer (Kapellen)

Stuk verdedigingslijn met bunkers en loopgraven die tijdens de Eerste Wereldoorlog werd aangelegd als onderdeel van de 'Nordabschnitt' en na de oorlog grotendeels onder aarde of zand werd gebracht, waarop later een pad is aangelegd.

Beknopte karakterisering

Tags Eerste Wereldoorlog, Tweede Wereldoorlog

Beschrijving

Het Domein Oude Gracht is vastgesteld in de landschapsatlas.

Waarden

natuurwetenschappelijke waarde

De geleidelijke overgang van zand naar lemige zandgronden met verschillende vochtigheidsgradiënten, heeft een grote vegetatiekundige diversiteit laten ontstaan.

Vegetatiekundige elementen zoals bossen, dreven en ruigten zijn nauw verweven met het landbouwkundig karakter van het gebied.

In het voorgestelde gebied komen een aantal plantensoorten voor welke zeer zeldzaam zijn voor het Vlaams district.

Omwille van het monumentaal bomenbestand met onder andere volgende belangrijke boomsoorten: Quercus phellos L. (wilgbladige eik), Gleditsia triacanthos L. (Valse christusdoorn), Liriodendron tulipifera L. (tulpenboom), Aesculus flava Ait. (gele pavia).

Het voorgestelde gebied herbergt een belangrijk aantal paddenstoelsoorten waarvan vele zeldzaam.

historische waarde

Op de kaart van de Ferraris reeds herkenbaar en vermeld gebied; bij Van der Maelen is er reeds sprake van het kasteel Oude Gracht. De oorspronkelijke domeinstructuur is nog deels herkenbaar gebleven, met onder andere dreven, wegen, percelering, bebouwing.

Het centrale gedeelte van het domein 'Oude Gracht' werd aangelegd in Engelse landschapsstijl. Dit park kan qua aanleg beschouwd worden als één van de meer zeldzame bewaarde parkentiteiten met een dergelijke waarde en omvang in de Antwerpse regio. Het wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van talrijke bouwwerken met erfgoedwaarde cfr. de vele gebouwen die zijn opgenomen in de inventaris van het bouwkundig erfgoed.

Bovendien zijn in het gebied getuigenissen aanwezig die verwijzen naar de belangrijke rol die het gebied gespeeld heeft als onderdeel van de verdedigingslinie tijdens de eerste en tweede wereldoorlog.

esthetische waarde

Het voorgestelde landschap is een zeer belangrijk voorbeeld van parkaanleg rond het begin van de 20ste eeuw met landschaps- en parkelementen, waaronder: dreven, solitaire bomen, doorzichten, bossages, clumbs, vijvers, exotische boomsoorten, een monumentale brug en poort, exotische bruggetjes, paviljoentjes en een boothuis van knoestig exotisch wortelhout, hoevegebouwen en landhuizen.

Deze elementen vormen één schilderachtig geheel, temidden van een sterk beboste omge¬ving.

sociaal-culturele waarde

De Oude Gracht en het dorp Hoogboom zijn een typisch voorbeeld van de gezamenlijke evolutie van een dorp en het bijhorende kasteeldomein. Zowel kerk, school als klooster zijn gebouwen die in opdracht van de kasteelheer werden gebouwd en geschonken aan de parochie of kloostergemeenschap. Enkele malen per jaar wordt het domein door de eigenaars voor het publiek geopend waardoor de bevolking een inzicht krijgt in het gaaf bewaarde landschap. Bovendien heeft de familie Bunge op de begraafplaats een prominente plaats gekregen. Ook andere monumentale graven op de begraafplaats herinneren aan de bewoning op het domein. Geheel in de tijdsgeest werd het poloveld aangelegd aansluitend bij het landschapspark waarbij er zorg werd voor gedragen dat beide een mooi ensemble vormen.

ruimtelijk-structurerende waarde

Ondanks het feit dat het domein momenteel in eigendom is van verschillende eigenaars, is de structuur van de oorspronkelijke Engelse landschapstuin nog steeds zeer goed te herkennen. De samenhang tussen de dreven, weiden met landschappelijk ingeplante bomen, het parkbos en de omringende bossen is exemplarisch voor de ontwerpstijl en door zijn grootte een belangrijke ruimtelijk-structurerende waarde in de dorpskern van Hoogboom en tussen de dorpskernen van Kapellen en Brasschaat.

Relaties

omvat Belgische bunker

Heidestraat-Zuid zonder nummer, Kapellen (Antwerpen)

omvat Duitse bunker

Oude Gracht zonder nummer, Brasschaat (Antwerpen)

omvat Duitse bunker

Sionkloosterlaan zonder nummer, Brasschaat (Antwerpen)

omvat Duitse bunker

Oude Gracht zonder nummer, Brasschaat (Antwerpen)

omvat Duitse bunker

Oude Gracht zonder nummer, Brasschaat (Antwerpen)

omvat Duitse bunker

Oude Gracht zonder nummer, Brasschaat (Antwerpen)

omvat Duitse bunker

Oude Gracht zonder nummer, Brasschaat (Antwerpen)

omvat Duitse bunker

Sionkloosterlaan zonder nummer, Brasschaat (Antwerpen)

omvat Duitse bunker

Sionkloosterlaan zonder nummer, Brasschaat (Antwerpen)

omvat Duitse bunker

Heidestraat-Zuid zonder nummer, Kapellen (Antwerpen)

omvat Duitse bunker

Heidestraat-Zuid zonder nummer, Kapellen (Antwerpen)

omvat Duitse bunker

Oude Gracht zonder nummer, Kapellen (Antwerpen)

omvat Duitse bunker

Oude Gracht zonder nummer, Kapellen (Antwerpen)

omvat Duitse bunker

Oude Gracht zonder nummer, Kapellen (Antwerpen)

omvat Duitse bunker

Heidestraat-Zuid zonder nummer, Kapellen (Antwerpen)

omvat Duitse bunker

Heidestraat-Zuid zonder nummer, Kapellen (Antwerpen)

omvat Duitse bunker

Heidestraat-Zuid zonder nummer, Kapellen (Antwerpen)

omvat Duitse verdedigingslijn met bunkers

Oude Gracht (Brasschaat), Heidestraat-Zuid zonder nummer (Kapellen)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.