Beschermd stads- of dorpsgezicht, intrinsiek

Dorpskom Wannegem-Lede

Beschermd stads- of dorpsgezicht, intrinsiek van 11-04-1984 tot heden

ID
10403
URI
https://id.erfgoed.net/aanduidingsobjecten/10403

Besluiten

Dorpskom van Wannegem-Lede
definitieve beschermingsbesluiten: 11-04-1984  ID: 1961

Beschrijving

De dorpskom van Wannegem-Lede, deelgemeente van Kruishoutem, is beschermd als monument.

De Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen (KCML) bracht een advies uit waarbij de historische waarde van de dorpskom als volgt werd gemotiveerd:
”door de ligging van het dorp op een heuvelkam tussen de valleien van de Plank- en de Herkplasbeek en de lintbebouwing met kleinschalige woningen die in kern tot de 18de eeuw teruggaan, naast enkele huizen met een meer stedelijk aspect die echter in het totaalbeeld van het dorp geenszins storen en omwille van de historische waarde van de laat 18de-eeuwse Sint-Machutuskerk met zandstenen gevel en toren bij het koor en van de oude middenvleugel van het klooster, overblijfsel van het vroegere kasteel.”

  • Onroerend Erfgoed Oost-Vlaanderen, Beschermingsdossier DO000720, Dorpskom Wannegem, advies KCML (1984).


Waarden

De dorpskom van Wannegem-Lede is beschermd als dorpsgezicht omwille van het algemeen belang gevormd door de:

historische waarde

-


Aanduiding van

Is de bescherming van

Dorpskom Wannegem

Fonteinstraat, Huisepontweg, Nokerepontweg, Wannegem-Ledestraat, Wannegemdorp (Kruisem)
De dorpskom van Wannegem-Lede ligt op een heuvelkam tussen de valleien van de Plank- en de Herkplasbeek. De lintbebouwing met kleinschalige woningen en de Sint-Machutuskerk gaan terug tot de 18de eeuw.

Is de omvattende bescherming van

Boerenwoning

Huisepontweg 2 (Kruisem)
Verwaarloosd boerenhuis, voorheen met dorpswinkeltje. Oorspronkelijke hoeve met losstaande bestanddelen op U-vormige aanleg op sterk afhellend erf toegankelijk via ijzeren hek aan overhoekse gemetste pijlers.


Brouwerij Tsjoen

Fonteinstraat 4 (Kruisem)
Brouwerij Tsjoen, opgericht in de 19de eeuw, in 1896 uitgebreid tot stoombrouwerij en stopgezet in 1964. Heden gerenoveerde gebouwen met bakstenen brouwershuis, vier traveeën en twee bouwlagen onder schilddak.


Burgerhuis

Wannegemdorp 13 (Kruisem)
Alleenstaand burgerhuis met voortuin afgesloten door ijzeren hekken tussen gietijzeren zuiltjes op bakstenen voet. Dubbelhuis van drie traveeën en twee bouwlagen onder schilddak, uit de jaren 1870.


Café en Gemeentehuis van Wannegem

Wannegemdorp 2 (Kruisem)
Voormalig café en tot 1966 ook gemeentehuis, in L-vorm ingeplant op de hoek met de kerkwegel, heden met voortuintje afgesloten door lugusterhaag. Langgestrekt gewit gebouw op plint van natuursteenblokken, tien traveeën onder overstekend zadeldak uit 18de eeuw.


Dorpswoning

Wannegemdorp 9 (Kruisem)
Oorspronkelijk vrijstaande dorpswoning met voortuin en lugusterhaag, vijf traveeën onder zadeldak, van circa 1800, heden links garage en rechts bijgebouwtje respectievelijk onder lessenaars en plat dak.


Dorpswoning

Wannegemdorp 7 (Kruisem)
Lage dorpswoning achter voortuin met lugusterhaag en fraai ijzeren hek aan gietijzeren zuiltjes, zeven traveeën onder zadeldak met nieuwe dakkapellen, van circa 1800.


Dorpswoning

Wannegemdorp 6 (Kruisem)
Dorpswoning van zes traveeën onder zadeldak met dakvenster boven derde deurtravee, in links zijtopgevel door middel van sieranker 1809 gedateerd.


Dorpswoning

Wannegemdorp 3 (Kruisem)
Laag dorpshuis achter omhaagde voortuin, van oorspronkelijk vijf, later twee linker traveeën toegevoegd voor snoepwinkeltje onder één zadeldak, met twee nieuwe dakkapellen, van circa 1800.


Gekandelaarde linde als vrijheidsboom

Wannegemdorp zonder nummer (Kruisem)
Centraal in dorpskom van het vroegere Wannegem staat rechtover de parochiekerk met omringend ommuurd kerkhof een gekandelaarde linde geplant als vrijheidsboom (1830). De boom, met omtrek bijna 4 m, heeft een knothoogte van 13 m, waarop één zware spaartelg staat.


Herberg De Zwaan

Wannegemdorp 4 (Kruisem)
Herberg, tussen 1966 en 1976 gebruikt als gemeentehuis. In verschillende fasen opgetrokken, voorheen witgekalkt langgestrekt gebouw, nu negen traveeën onder zadeldak, in kern opklimmend tot 18de eeuw.


Herenhuis

Wannegemdorp 11 (Kruisem)
Herenhuis met voortuin afgesloten door ijzeren kettingen aan gietijzeren zuiltjes. Dubbelhuis van oorspronkelijk vijf, heden zeven traveeën en twee bouwlagen onder schilddak, met kern uit eerste kwart 19de eeuw, uitgebreid tot huidige vorm eind 19de eeuw.


Kasseiweg Huisepontweg en Wannegemdorp

Huisepontweg zonder nummer, Wannegemdorp zonder nummer (Kruisem)
Deze 3 meter brede kasseiweg, die de verbinding tussen Wannegem-Lede en Huise vormt, getuigt van een bepaalde, uiterst belangrijk en langdurige fase in de evolutie van infrastructuurwerken, in casu de wegenbouw.


Kasseiweg Wannegem-Ledestraat

Wannegem-Ledestraat zonder nummer (Kruisem)
De Wannegem-Ledestraat vormt de verbinding tussen de dorpskommen van Wannegem en Lede met verspreide bebouwing in de omgeving van de dorpskernen.


Landhuis Klein Kasteel

Nokerepontweg 5 (Kruisem)
Oude gebouwen op U-vormige plattegrond met tot parking herschapen binnenplein, voorheen afgesloten door een haag en ijzeren hek aan gewitte pijlers. Centrale vleugel van het landhuis, oorspronkelijk vijf, heden zeven traveeën en twee in plaats van één bouwlaag onder schilddak, met kern uit eerste helft 18de eeuw, uitgebreid in 1866.


Opgaande plataan als vredesboom

Wannegemdorp zonder nummer (Kruisem)
Centraal in dorpskom van het vroegere Wannegem staat palend aan de parochiekerk met omringend ommuurd kerkhof een opgaande plataan, aangeplant als vredesboom (1920).


Parochiekerk Sint-Machutus

Wannegemdorp 2A-B (Kruisem)
Georiënteerde dorpskerk gebouwd tussen 1784 en 1789 en ingeplant op de noordflank van de heuvelrug met ommuurd hoger gelegen kerkhof toegankelijk via twee ijzeren hekken aan vierkante gemetste pijlers en via een rechthoekige doorgang met trap in ommuring.


Pastorie Sint-Machutusparochie met pastorietuin

Wannegem-Ledestraat 2 (Kruisem)
De typische 18de-eeuwse pastorie van de Sint-Machutusparochie, opgebouwd volgens het schema 'entre cour et jardin', wordt omgeven door een deels omhaagde en ommuurde pastorietuin. De pastorie is een voorbeeld van het lange gebruik van het rococo in de plattelandsarchitectuur.


Twee gekandelaarde linden op talud Huisepontweg

Huisepontweg zonder nummer (Kruisem)
De twee gekandelaarde linden bevinden zich op het talud van de wegberm van de Huisepontweg, in de dorpskern van Wannegem.

Is de gedeeltelijke bescherming van

Schelde-Leie interfluvium tussen Waregem, Kruishoutem en Oudenaarde

Anzegem (Anzegem), Huise, Kruishoutem, Nokere, Ouwegem, Wannegem-Lede (Kruisem), Heurne, Mullem, Oudenaarde (Oudenaarde), Waregem (Waregem), Moregem, Ooike, Wortegem (Wortegem-Petegem)
Dit gebied omvat een deel van de ‘Vlaamse Ardennen’ ten westen van de Schelde en vormt een onderdeel van het uitgestrekte Schelde-Leie interfluvium. De heuvelkammen liggen hier dominant in het landschap. De kouters zijn van elkaar gescheiden door beekvalleien. Kleinschalige dorpskernen liggen verspreid in het landschap. Hoeves, kasseiwegen en windmolens bepalen mee het beeld.