beschermd monument

Technische laboratoria en thermische centrale van de Universiteit Gent

beschermd monument van tot

De rechtsgeldigheid van dit aanduidingsobject is niet meer actueel.
ID
10675
URI
https://id.erfgoed.net/aanduidingsobjecten/10675

Besluiten

Technicum met Technische Laboratoria en thermische centrale met schouw
nietigverklaringen: 12-01-2012  ID: 11297

Technicum met Technische Laboratoria en thermische centrale met schouw
definitieve beschermingsbesluiten: 05-05-2010  ID: 4708

Beschrijving

De technische laboratoria en de voormalige thermische centrale met schouw van de Universiteit Gent, werden op 05-05-2010 beschermd als monument. De bescherming werd vernietigd op 12-01-2012.


Waarden

De Technische Laboratoria van de Universiteit Gent, met name Blok 1 met inbegrip van een hydraulische drukmachine voor vermoeiingsproeven, Blok 2 met inbegrip van de valmachine en de persmachine tot 50 ton met toebehoren, de voormalige thermische centrale en schouw, met inbegrip van de cultuurgoederen die er integrerend deel van uitmaken, inzonderheid de bijhorende uitrusting zoals de turbo-alternator en alle toebehoren, Blok 4 met inbegrip van de Technicumtoren en Blok 5 met inbegrip van de pompen en compressoren, waren beschermd als monument omwille van het algemeen belang gevormd door de:

industrieel-archeologische waarde

De constructiemethode van de verschillende blokken met voor het eerst het gebruik van een gelast stalen skelet waarbij de knooppunten werden berekend volgens de toen eveneens nieuwe methode van Cross was een wereldpremière en een voorbeeld voor de moderne bedrijfsarchitectuur. Ook als locatie van een aantal industrieel-archeologisch interessante machines voor wetenschappelijke proefnemingen, onder meer afkomstig van de fabriek van de Zwitserse ingenieurs-uitvinders J. Amsler-Laffon & Sohn, pioniers van materiaalproefmachines, hebben deze gebouwen een grote industrieel-archeologische waarde.
In (lokaal 01 februari Blok 1) een hydraulische drukmachine voor vermoeiingsproeven op materialen (gewapend beton, staal) bestaande uit een pomp, de vermoeiingsmachine en een pers. Ze zijn gesigneerd: "Alfred J. Amsler & Co / Schaffhouse-Suisse / Em. & P. Bodson / Liège"
In het Labo Magnel (lokaal 01.22. Blok 2) bevindt zich van bij de oprichting een merkwaardige valmachine op een hiervoor opgericht betonnen blok en gemonteerd op de originele kurk, met merkplaatje van de fabriek "J. Amsler-Laffon &Sohn / Maschienen-fabrik / Schaffhausen / no 693".
Een andere belangrijk toestel in hetzelfde labo is de elektrisch aangedreven persmachine tot 50 ton met toebehoren, eveneens gemaakt in de fabriek "Alfred J. Amsler & Co / Schaffhouse-Suisse / 8013/ représentants en Belgique : / Em. & P. Bodson. Quai StLéonard / Liège".
In het labo voor Hydraulica zijn nog de pompen en compressoren, met motoren gesigneerd "Constructions electriques de Belgique / Herstal / moteur asynchrome" van verschillende types aanwezig.
De voormalige thermische centrale, daterend van 1937-38, heeft industrieel-archeologische waarde door de nog bewaarde machinezaal met turbo-alternator en toebehoren, een schoorsteen en een voormalig ketelhuis. De ketelruimte is ondergebracht in een opmerkelijk bouwvolume met metalen skelet en bakstenen en natuurstenen parement, een betonnen uitwendig segmentbooggewelf boven de betonnen kolenbunkers. Dit geheel blijft een belangrijke materiële getuige en voorbeeld van een centrale uit het late interbellum zowel van op industrieel-archeologisch standpunt als ten aanzien van de geschiedenis van de ingenieursopleiding.

historische waarde

Het Technicum, dat voornamelijk tussen 1934 en 1938 werd ontworpen als geheel van laboratoria ten behoeve van de Bijzondere Scholen, later de Faculteit van de Toegepaste Wetenschappen, van de Universiteit Gent is een omvangrijk complex met voorbeeldwaarde, tot stand gekomen volgens architecturale en structurele concepten die beantwoordden aan de toenmalige behoeften op esthetisch, pedagogisch en experimenteel vlak en dit volgens de ontwerpen van professor ingenieur architect Jean-Norbert Cloquet (1885-1961) in nauwe samenwerking met professor ingenieur Gustave Magnel (1889-1955), op zijn vakgebied een pionier met wereldfaam in onder meer het proefondervindelijk onderzoek van betonstructuren en mortels, en voorgespannen beton. Het is tevens een goed bewaard voorbeeld van laboratorium- en bedrijfsarchitectuur uit het Interbellum. De gebouwen zijn ook representatief voor het oeuvre van architect Jean-Norbert Cloquet die als hoogleraar betrokken was bij de belangrijke bouwcampagne van de Gentse universiteit tijdens het interbellum en hierdoor zijn stempel drukte op het universitair patrimonium.
Voor de Architectuurgeschiedenis van de 20ste eeuw zijn deze gebouwen zeer waardevol door het introduceren van een nieuwe constructiemethode met een volledige stalen, gelaste skeletbouw, en die hier voor het eerst in de wereld toegepast werd. De structuur wordt hier nog wel gemaskeerd door een baksteenarchitectuur aansluitend bij de Nieuwe Zakelijkheid met niet zelfdragende gele bakstenen gevelwanden die door middel van de betonnen lateien aan het skelet werden opgehangen en het typische metalen schrijnwerk. Enkel de inkompartijen van blok 2 en blok 5 worden extra gemarkeerd door de naam in typische art-decoletters. Betekenisvol is tevens de keuze van een stalen skelet in plaats van een betonnen structuur wegens functionele en esthetische redenen.

wetenschappelijke waarde

Voor de specifieke geschiedenis van de Gentse Universiteit betekent het Technicum een belangrijke materiële getuige en illustratie van de groei en de ontwikkelingen van de ingenieursopleiding. De wetenschappelijke waarde van het Technicum wordt vooral bepaald door de representatieve voorbeeldfunctie van een grootschalig laboratoriumcomplex met grote ensemblewaarde bestaande uit verschillende met elkaar verbonden blokken uit het Interbellum met een dergelijke interne verscheidenheid afhankelijk van de zeer uiteenlopende aanwezige disciplines en als dusdanig tevens een belangrijke materiële getuige van de wijze waarop men tijdens het Interbellum de opleiding van ingenieursstudenten concipieerde.

Aanduiding van

Is de bescherming van

Technische laboratoria en thermische centrale van de Universiteit Gent

Sint-Pietersnieuwstraat 41-45 (Gent)
Het Technicum van de Universiteit Gent is een omvangrijk complex met voorbeeldwaarde, tot stand gekomen volgens architecturale en structurele concepten die beantwoordden aan de toenmalige behoeften op esthetisch, pedagogisch en experimenteel vlak en dit volgens de ontwerpen van professor ingenieur architect Jean-Norbert Cloquet in nauwe samenwerking met professor ingenieur Gustave Magnel.


Je kan deze pagina citeren als: Inventaris Onroerend Erfgoed 2026: Technische laboratoria en thermische centrale van de Universiteit Gent [online], https://id.erfgoed.net/aanduidingsobjecten/10675 (geraadpleegd op ).

Beheerder fiche: Agentschap Onroerend Erfgoed

Contact

Heb je een vraag of opmerking over deze fiche? Meld het ons via het contactformulier.