Beschermd stads- of dorpsgezicht, intrinsiek

Dorpskom Waasmunster

Beschermd stads- of dorpsgezicht, intrinsiek van 16-07-1987 tot heden
ID: 10802   URI: https://id.erfgoed.net/aanduidingsobjecten/10802

Besluiten

Dorpskom van Waasmunster met kasteel Blauwendael, woningen en openbare pomp
definitieve beschermingsbesluiten: 16-07-1987  ID: 2311

Beschrijving

De dorpskom van Waasmunster met verscheidene monumenten, is beschermd als dorpsgezicht.

De Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen (KCML) bracht een advies uit waarbij de historische waarde van het dorpsgezicht als volgt werd gemotiveerd:
”De site gevormd door de Vierschaar en de Kerkstraat met alle aanpalende bebouwingen en binnen- of achtertuinen als gebogen straattracé met overwegend 19de-eeuwse en begin 20ste-eeuwse bebouwing, enkele 17de- en 19de-eeuwse panden en een paar restanten van 16de-eeuwse gebouwen en perspectiefsluitingen die worden gevormd door de bebouwing aan het einde van de Kerkstraat en achteraan de Vierschaar.
De site gevormd door het kasteel Blauwendael met park als laat 19de-eeuws neotraditioneel kasteel met bijgebouw met erbij horend park, gekenmerkt door naar Engels principe aangelegde wandelpaden en een grillig aangelegde vijverpartij.
De gevelwanden van het Rivierstraatje als straatje met hoofdzakelijk 19de-eeuwse arbeiderswoningen, gekenmerkt door kleinschaligheid en bochtig verloop met oude kasseienverharding.” De gevels op de grens van de afbakening (Rivierstraat 7-11, 15-35, 16, 20-24, 30, 32, 37-40, 44-48, 52) maken deel uit van de bescherming.

  • Onroerend Erfgoed Oost-Vlaanderen, Beschermingsdossier DO000800, Dorpskom Waasmunster, advies KCML (1987).


Waarden

De site gevormd door de Vierschaar en de Kerkstraat met alle aanpalende bebouwingen en binnen- of achtertuinen, de site gevormd door het kasteel Blauwendael met park en de gevelwanden van het Rivierstraatje zijn beschermd als dorpsgezicht omwille van het algemeen belang gevormd door de:

historische waarde

-


Aanduiding van

Is de bescherming van

Dorpskom Waasmunster

Gentstraat, Hoogstraat, Kerkplein, Kerkstraat, Lucianus Vandeveldestraat, Marollenstraatje, Rivierstraat, Schietakkerstraat, Vierschaar (Waasmunster)
De dorpskom van Waasmunster met verscheidene monumenten, is beschermd als dorpsgezicht.

Is de omvattende bescherming van

Arbeiderswoning

Rivierstraat 9 (Waasmunster)
Laag arbeidershuisje van één bouwlaag en drie traveeën, volgens kadasterarchief gebouwd in 1864, nu in gebruik als berging bij nummer 9. Illustratief voor het vroeger dominerende huistype binnen het straatbeeld.


Burgerhuis

Gentstraat 9 (Waasmunster)
Burgerwoning en voormalig winkelpand, één breed rijhuis vormend van vier traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak (mechanische pannen), aanpassing van twee samengevoegde 19de-eeuwse rijhuizen.


Burgerhuis

Kerkstraat 13 (Waasmunster)
Burgerhuis van twee bouwlagen en vijf traveeën breed met pannen zadeldak. Grotendeels ontpleisterde lijstgevel met hoge rechthoekige vensters qua schaal en verhoudingen illustratief voor de grootschalige woningen uit de eerste helft van de 19de eeuw in de oude gemeentekern.


Burgerhuis

Kerkstraat 15 (Waasmunster)
Half vrijstaand ruim burgerhuis met dubbelhuisopstand van vijf traveeën, onder mank pannen zadeldak met uitgebreide achterzijde onder lessenaarsdak.


Burgerhuis

Kerkstraat 23 (Waasmunster)
Burgerhuis, rechts zijdelings grenzend aan het domein van kasteel Blauwendael. Enkelhuis van drie traveeën en twee en een halve bouwlaag onder pannen zadeldak.


Burgerhuis

Kerkstraat 35 (Waasmunster)
Burgerhuis van vier traveeën en twee bouwlagen onder pannen zadeldak; verbouwing van 1910 (volgens kadasterarchief) van een lagere woning (anderhalve bouwlaag) die een 19de-eeuws voorkomen bezat (volgens archieffoto’s).


Burgerhuis

Kerkstraat 36 (Waasmunster)
Statig burgerhuis, beschermd monument bij MB van 16.07.1987. Gebouwd in 1852 door notaris L.B. De Vuyst (volgens kadasterarchief).


Burgerhuis

Kerkstraat 37 (Waasmunster)
Burgerhuis met enkele classicistische kenmerken, van twee bouwlagen onder snijdende zadeldaken (kunstleien), uit eind 18de of begin 19de eeuw.


Burgerhuis

Kerkstraat 38 (Waasmunster)
Begin 20ste-eeuwse voorgevel van een breedhuis van twee bouwlagen en vier traveeën onder pannen zadeldak, wellicht teruggaand op oudere bebouwing.


Burgerhuis

Kerkstraat 41 (Waasmunster)
Breed bakstenen burgerhuis van zes traveeën en twee bouwlagen onder pannen zadeldak. Herhaaldelijk gewijzigde woning: volgens kadasterarchief in 1889 gesplitst in twee woningen bij vergroting van bestaand huis, wellicht met oudere kern van één bouwlaag (volgens sporen metselwerk in de zijpuntgevels).


Burgerhuis

Kerkstraat 43 (Waasmunster)
Burgerhuis van twee bouwlagen en drie traveeën, voorheen wellicht met handelsfunctie. Volgens kadasterarchief in 1911 gewijzigde oudere bebouwing.


Burgerhuis

Kerkstraat 44 (Waasmunster)
Burgerhuis van drie traveeën en twee bouwlagen onder pannen zadeldak, opklimmend tot de eerste helft van de 19de eeuw. Inwendig gewijzigd volgens bouwplan van architect F. Van Severen (Dendermonde) van 1941.


Burgerhuis

Kerkstraat 45 (Waasmunster)
Burgerhuis van twee bouwlagen en vier traveeën onder pannen zadeldak, volgens kadasterarchief van 1880-1881.


Burgerhuis

Kerkstraat 48 (Waasmunster)
Burgerhuis van twee bouwlagen en drie traveeën oorspronkelijk met zadeldak en minstens opklimmend tot de eerste helft van de 19de eeuw. Omstreeks 1920 (tussen 1914 en 1922 volgens oude prentbriefkaarten) gewijzigde voorgevel voorzien van nieuw parement en gebogen erker boven de poort.


Burgerhuis

Kerkstraat 52 (Waasmunster)
Burgerhuis van vier traveeën en twee bouwlagen onder pannen zadeldak. Volgens bewaarde bouwplannen van 1840 opgericht voor notaris De Vuyst naar ontwerp van architect B. Cnops (Dendermonde).


Burgerhuis

Kerkstraat 53 (Waasmunster)
Burgerhuis behorend tot de oudst bewaarde woningen in de gebogen straatwand ten westen tegenover de Onze-Lieve-Vrouwekerk.


Burgerhuis

Kerkstraat 55 (Waasmunster)
Burgerhuis in de gebogen gevelwand ten westen tegenover de Onze-Lieve-Vrouwekerk, behorend bij de oudst bewaarde bebouwing aldaar. Samengesteld uit twee parallelle panden.


Burgerhuis

Kerkstraat 56 (Waasmunster)
Burgerhuis van vier traveeën en twee bouwlagen onder pannen zadeldak. Verlaagde voordeur met terug geplaatste arduinen tussendorpel voorzien van jaartal 1801 en ruitmotieven.


Burgerhuis

Kerkstraat 61 (Waasmunster)
Burgerhuis aan het kerkplein voor de Onze-Lieve-Vrouwekerk. Breedhuis van vier traveeën en twee bouwlagen onder pannen zadeldak, uit de 19de eeuw.


Burgerhuis

Kerkstraat 65, 67 (Waasmunster)
Ruim burgerhuis aan het kerkplein voor de Onze-Lieve-Vrouwekerk. Breedhuis van twee bouwlagen en zes traveeën, onder pannen zadeldak; wellicht in kern opklimmend tot de eerste helft van de 19de eeuw met voorgevelafwerking uit het begin van de 20ste eeuw.


Burgerhuis

Kerkstraat 73 (Waasmunster)
Burgerhuis, vroeger woning met winkel, schuin tegenover de Onze-Lieve-Vrouwekerk. Breedhuis van vier traveeën en twee bouwlagen onder pannen zadeldak, uit de tweede helft van de 19de eeuw.


Burgerhuis

Kerkstraat 75 (Waasmunster)
Burgerhuis van vijf traveeën en twee bouwlagen, onder twee parallelle pannen zadeldaken. Fraaie voorgevel in neoclassicistische stijl, wellicht uit de tweede helft van de 19de eeuw, mogelijk teruggaand op ouder volume.


Burgerhuis

Kerkstraat 83 (Waasmunster)
Burgerhuis van twee bouwlagen en vier traveeën, minstens opklimmend tot begin 19de eeuw.


Burgerhuis

Kerkstraat 87 (Waasmunster)
Burgerhuis van twee bouwlagen en zes traveeën onder zadeldak, teruggaand op twee woningen en minstens opklimmend tot midden 19de eeuw; na samenvoeging inwendig sterk gewijzigd.


Café Cecilia

Kerkstraat 27 (Waasmunster)
Huidig café Cecilia, teruggaand op herberg Sinte Cecilia, vroeger ook gekend als Lokaal der Koninklijke Harmonie Sint-Cecilia (gesticht in 1805).


Dorpswoning

Gentstraat 7 (Waasmunster)
Eenvoudig rijhuis van drie traveeën en twee bouwlagen onder pannen zadeldak. Thans met vroeg 20ste-eeuws voorkomen maar teruggaand op een ouder rijhuis.


Dorpswoning

Kerkstraat 17 (Waasmunster)
Rijhuis van vijf traveeën en twee bouwlagen onder half schilddak (thans kunstleien), uit de eerste helft van de 19de eeuw.


Dorpswoning

Kerkstraat 50 (Waasmunster)
Eenvoudig rijhuisje van drie traveeën en anderhalve bouwlaag onder pannen zadeldak uit de eerste helft van de 19de eeuw.


Dorpswoning

Kerkstraat 69 (Waasmunster)
Dorpshuis aan het plein voor de Onze-Lieve-Vrouwekerk. Rijhuis van drie traveeën en twee bouwlagen, onder pannen zadeldak, wellicht opklimmend tot de 18de eeuw.


Herenhuis

Kerkstraat 25 (Waasmunster)
Herenhuis van zes traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak (pannen). Neoclassicistisch getinte bepleisterde en geschilderde lijstgevel typerend voor het derde kwart van de 19de eeuw.


Herenhuis

Kerkstraat 54 (Waasmunster)
Groot herenhuis, voorheen woning van notaris De Vuyst. Breed en hoog dubbelhuis van twee bouwlagen onder vernieuwde verspringende zadeldaken.


Herenhuis

Vierschaar 6 (Waasmunster)
Herenhuis uit de tweede helft van de 18de eeuw. Dubbelhuis van vijf traveeën en twee bouwlagen onder kunstleien zadeldak. Statige gewitte lijstgevel in rococostijl, nu met cementbekleding.


Hoekpand met café

Gentstraat 13 (Waasmunster)
Hoekpand voorheen met café, opgericht door de Samenwerkende Maatschappij "Het Volksbelang" in 1930-31 (volgens bouwaanvraag en kadasterarchief), thans in gebruik als postkantoor.


Huis de Neve de Roden-d'Hanins

Kerkstraat 47 (Waasmunster)
Herenhuis, het vroegere huis de Neve-d’Hanins, of voormalig huis van burgemeester Dr. Ide, beschermd monument bij MB van 29.01.1952. Vanaf begin 17de eeuw zijn eigenaars van een hier gelegen woning bekend.


Huis ten Toren

Vierschaar 17 (Waasmunster)
Ook gekend als huis Rogman naar de laatste bewoners. Aan het dorpsplein beeldbepalend vrijstaand herenhuis met nog herkenbare oude kern minstens opklimmend tot de eerste helft van de 17de eeuw (aangeduid op kaart van 1639).


In de Patience

Kerkstraat 59 (Waasmunster)
Diephuis bekend als "In de Patience" gelegen tegenover de Onze-Lieve-Vrouwekerk. In de geveltop gevelsteen met opschrift: "1586/ .IN.DE.PAC./ IENTIC".


Kasteel Blauwendael

Kerkstraat 21 (Waasmunster)
Kasteel Blauwendael, voorheen ook gekend als kasteel Blauwhof. Site gevormd door het kasteel "Blauwendael" met park beschermd als dorpsgezicht, kasteel en bijgebouw zijn beschermd als monument bij MB van 16.07.1987.


Klooster van de Liefdezusters van de Verrezen Zaligmaker

Kerkstraat 32 (Waasmunster)
Voormalige site van de abdij van Roosenberg II, thans ingenomen door het klooster van de Liefdezusters van de Verrezen Zaligmaker (rust- en bezinningshuis van deze congregatie).


Klooster van Mariazusters van Franciscus

Kerkstraat 14, 20 (Waasmunster)
Het klooster van de Mariazusters van Franciscus omvat een oudere kloosterkapel (1877) naar ontwerp van architect Modeste De Noyette, die teruggaat op het moederklooster van de vroegere zusters maricolen-franciscanessen. Architect Dom Hans van der Laan creëerde tussen 1981 en 1985 op de kloostersite een groot kloostercomplex. De tuinen werden na een aanzet van ontwerp door Van der Laan opgemaakt door de vooraanstaande tuin- en landschapsarchitect Pieter Buys, samen met B. Van der Vliet.


Notariswoning

Vierschaar 19, 21 (Waasmunster)
Herenhuis, voorheen bewoond door notarisfamilie Joos, thans gesplitst in twee woningen. Volgens kadasterarchief verbouwing van 1863 van twee woningen tot een geheel.


Oorlogsmonument

Vierschaar zonder nummer (Waasmunster)
Oorlogsmonument ter herdenking van de gesneuvelden en opgeëisten van de Eerste en Tweede Wereldoorlog opgericht in 1922.


Parochiekerk Onze-Lieve-Vrouw en Sint-Petrus en Paulus

Kerkstraat zonder nummer (Waasmunster)
Vrijstaande kerk ingeplant aan de oostelijke straatzijde tegenover een weinig uitgesproken plein, voorheen met deels omringend kerkhof.


Pastorie van de Onze-Lieve-Vrouw en Sint-Petrus en Paulusparochie

Kerkstraat 39 (Waasmunster)
De in 1778 nieuw gebouwde pastorie ligt enigszins verwijderd van de kerk tussen rijhuizen, achteruit springend ten opzichte van de rooilijn.


Sint-Franciscusschool

Kerkstraat 12 (Waasmunster)
Voorheen lagere katholieke meisjesschool van de zusters maricolen-franciscanessen, thans gemengde vrije basisschool, vanaf 1996 Sint-Franciscusschool genaamd.


Spaanse Poort

Kerkstraat zonder nummer (Waasmunster)
Spaanse Poort, overblijfsel van het gelijknamige huis, voorheen ook wel De Gouden Poort genaamd, beschermd als monument bij MB van 16 juli 1987. Brede 17de-eeuwse rondboogvormige poort gevat in een zandstenen omlijsting met kwarthol profiel, uitgespaard in een bakstenen muur met toegevoegde rij kantelen en recent voorzien een grove bepleistering.


Tapijtenfabriek

Kerkstraat 77 (Waasmunster)
Tapijtenfabriek, voorheen Aurora Wilton Carpets opgericht in 1923, sinds 1964 NV Desso. Ingeplant op een oude industriële site binnen het dorpscentrum nabij de kerk, namelijk waar vroeger de brouwerij van Van Hoorick gevestigd was.


Tekenacademie

Kerkstraat 51 (Waasmunster)
Schoollokalen van de huidige gemeentelijke tekenacademie, voorheen gekend als de "Duitse bouw". Door de "Bauleiting" Sterreken Sint-Niklaas werd het gemeentebestuur van Waasmunster in 1941 gevorderd om grond ter beschikking te stellen om een legergebouw te construeren voor de Duitse Wehrmacht.


Waterpomp

Rivierstraat zonder nummer (Waasmunster)
Gietijzeren openbare waterpomp. Al in 1850 werd op de gemeentebegroting van 1851 een krediet voorzien om een openbare pomp op te richten in de Rivierstraat. Uiteindelijk werd de nieuwe pomp voor de bewoners zonder watervoorziening er pas in 1877 geïnstalleerd.


Winkelhuis

Kerkstraat 7 (Waasmunster)
Winkelhuis van twee traveeën en twee bouwlagen, teruggaand op een in 1873 gedeeltelijk vernieuwd ouder rijhuis (volgens kadasterarchief); volgens bouwaanvraag van 1932 aangepaste voorgevel, voorzien van winkelpui in art-decogetinte stijl.