Beschermd monument

Pastorie Sint-Gongulphusparochie

Beschermd monument van 12-12-2002 tot heden
ID: 11102   URI: https://id.erfgoed.net/aanduidingsobjecten/11102

Besluiten

Pastorieën
definitieve beschermingsbesluiten: 12-12-2002  ID: 3987

Beschrijving

De pastorie van de Sint-Gongulphusparochie te Paulatem, is beschermd als monument.



Waarden

De pastorie is beschermd als monument omwille van het algemeen belang gevormd door de:

historische waarde

bestaat uit de kerkelijke verplichting aan de pastoor om na een benoeming op zijn beneficie te gaan wonen. Dat vereiste een 'pastoreel huis'. Deze verplichting werd herhaald tijdens het concilie van Trente waardoor in het begin van de 17de eeuw verschillende pastorieën werden gebouwd. Het is pas ná de seculiere wet van 25 september 1769 dat de meeste pastorieën opgericht werden onder druk van de politieke overheid. De tiendenheffers werden daartoe verplicht. Slechts weinig pastorieën van voor 1769 bleven bewaard wat hen tot bijzondere getuigen én referentiepunten maakt voor de evolutie in de tweede helft van de 18de eeuw. De 19de-eeuwse pastorie, opgetrokken door de gemeente, is het gevolg van Concordaat van 1801. De pastorie hoort door deze historische context samen met de kerk, gemeentehuis en dorpsschool tot de historisch gegroeide dorpskern, de parochie en het collectieve geheugen van de dorpsgemeenschap.

artistieke waarde

in casu architectonische waarde: : bestaat uit het steeds zeer consequent toepassen van de meest moderne structuur, constructie, decoratie en (tuin)aanleg eigen aan de bouwperiode van het pand (van rococo tot neostijlen). De drang naar het nieuwe en moderne resulteerde niet zelden in het herinrichten van één of meerdere kamers met nieuwe vormen, materialen en stijlen. Verschillende pastorieën getuigen van deze architecturale evolutie. In zowel de 18de als eerste helft van de 19de eeuw is de invloed vanuit Frankrijk op de kunst en architectuur in onze contreien zeer duidelijk. Die invloed is zeer duidelijk merkbaar in zowel de toegepaste stijlen als in de 18de-eeuwse formele tuinaanleg waarbij het huis 'entre cour et jardin' geplaatst werd. De typologie kent een zeer specifieke evolutie van dubbelhuis naar vrij grondplan. Typisch en uniek voor de pastorie is de mogelijkheid om de bovenverdieping af te sluiten van de benedenverdieping dankzij een smeedijzeren hek of luik dat van op de verdieping kan gesloten worden. De tuinen getuigen allen van de onverbrekelijke band tussen pastorie en tuin. De zelfvoorzienigheid van de pastoor uitte zich in zowel een sier- als nutstuin. De aanleg is steeds zeer representatief voor de evolutie van formele naar landschappelijke tuin welke in deze periode plaatsvindt. Verschillende tuinen hebben wetenschappelijke waarde meer bepaald dendrologische waarde door hun bijzondere bomenbestand.

artistieke waarde

De voormalige pastorie werd gebouwd in de tweede helft van de 18de eeuw en bleef als dusdanig in gebruik tot 1968 . Het pand vormt de laatste fase in de onafgebroken aanwezigheid van een 'pastoreel huis' te Paulatem sinds het eind van de 16de eeuw. Het eclectische dubbelhuis bewaarde zijn vorm, indeling, constructie en gedeeltelijk ook de decoratie (trap, binnenschrijnwerk) uit de 18de eeuw. Opvallend is het behoud van het 19de-eeuwse buitenschrijnwerk.

historische waarde

De voormalige pastorie werd gebouwd in de tweede helft van de 18de eeuw en bleef als dusdanig in gebruik tot 1968 . Het pand vormt de laatste fase in de onafgebroken aanwezigheid van een 'pastoreel huis' te Paulatem sinds het eind van de 16de eeuw. Het eclectische dubbelhuis bewaarde zijn vorm, indeling, constructie en gedeeltelijk ook de decoratie (trap, binnenschrijnwerk) uit de 18de eeuw. Opvallend is het behoud van het 19de-eeuwse buitenschrijnwerk.

Aanduiding van

Is de bescherming van

Pastorie Sint-Gangulphusparochie

Paulatemstraat 53 (Zwalm)
Dubbelhuis gebouwd in de tweede helft van de 18de eeuw, vijf traveeën en twee bouwlagen onder een zadeldak met links en rechts een aanbouw van één travee, gelegen in ommuurde tuin.