Beschermd stads- of dorpsgezicht, intrinsiek

Vismarkt, Huidenvettersplein en Rozenhoedkaai met omgeving

Beschermd stads- of dorpsgezicht, intrinsiek van 12-11-2018 tot heden

ID: 113436   URI: https://id.erfgoed.net/aanduidingsobjecten/113436

Besluiten

Vismarkt, Huidenvettersplein en Rozenhoedkaai met omgeving
definitieve beschermingsbesluiten: 12-11-2018  ID: 14732

Beschrijving

Deze bescherming betreft de Vismarkt, het Huidenvettersplein en de Rozenhoedkaai met omgeving in Brugge.



Waarden

De Vismarkt, het Huidenvettersplein en de Rozenhoedkaai met omgeving in Brugge zijn beschermd als stadsgezicht omwille van het algemeen belang gevormd door de:

archeologische waarde

De Vismarkt, het Huidenvettersplein en de Rozenhoedkaai en omgeving kunnen worden beschouwd als een belangrijk bodemarchief met sporen van menselijke activiteiten en constructies die daar achtereenvolgens aanwezig waren en die belangrijk zijn voor hun betekenis in de studie van de geschiedenis van de stad Brugge. Op het stadsplan van Marcus Gerards van 1562 staan verschillende constructies die in de loop der eeuwen zijn verbouwd of afgebroken. De oostzijde van de Vismarkt werd tot 1762 ingenomen door het "Oostvleeshuis". Het Oostvleeshuis was het ambachtshuis van de vleeshouwers. Dit gebouw nam de volledige oostzijde van de Vismarkt in. De oudste vermeldingen dateren van het einde van de 14de eeuw.

stedenbouwkundige waarde

Het stadsgezicht van de Vismarkt, het Huidenvettersplein en de Rozenhoedkaai met omgeving illustreert de stadsuitbreiding in de 13de eeuw. Het uitzicht van de Vismarkt en het Huidenvettersplein en de straten die erop uitgeven, is historisch gegroeid en vloeit voort uit opeenvolgende stedenbouwkundige ingrepen. De ontwikkeling van dit stadsgedeelte werd ingezet in 1246 toen de Minderbroeders via een grondruil een stuk van de stadsweide "De Braamberg", kregen. Na het verder bebouwen van deze stadswijk bleef een open plein bewaard met de naam "Braamberg", de latere Vismarkt.

ruimtelijk-structurerende waarde

De openbare pleinen Vismarkt en Huidenvettersplein vormen binnen het centrum van de stad Brugge belangrijke stedelijke structuren die een essentiële rol speelden in de economische ontwikkeling van de stad door enerzijds hun locatie in nabijheid van de Reie en de Burg en anderzijds door de aanwezigheid van de overdekte vismarkt en de gildehuizen op beide pleinen. De Rozenhoedkaai vormt een belangrijke lineaire structuur die al staat weergegeven op de kaart van Marcus Gerards (1562). Tot 1787 sloot de Rozenhoedkaai aan op Kraanrei die doorliep op de Markt onder de Waterhalle door tot aan het Jan Van Eyckplein. De Rozenhoedkaai biedt een zicht op de belangrijke gebouwen die sinds de Middeleeuwen dit stadsgezicht zo uniek maken.

architecturale waarde

De bebouwing binnen het stadsgezicht Vismarkt, Huidenvettersplein, Rozenhoedkaai met omgeving vertoont een grote historische gelaagdheid en bevat belangrijke merktekens in het stedelijk landschap. De heterogene gevelwanden zijn het resultaat van het bouwen en verbouwen door de eeuwen heen. Binnen het stadgezicht zijn verschillende typologieën te onderscheiden met name burger- en herenhuizen, voormalige ambachtshuizen en voormalige brouwerijen. De gevelwanden binnen het stadsgezicht worden gekenmerkt door een gaaf bewaard, heterogeen karakter met hoge architecturale kwaliteit. De gevelwanden van de opgenomen straten en pleinen vormen een staalkaart van verschillende architectuurstijlen vanaf de ·15de eeuw tot de 20ste eeuw: gotiek, 17de-eeuwse trapgevels, barokke architectuur, rococo, classicistische en neoclassicistische architectuur en gevels in historiserende stijl waarbij de , restauratie, gekend als "Kunstige Herstelling ", goed wordt geïllustreerd. De gotische privé-architectuur wordt geïllustreerd door onder meer het pand Perez de Malvenda, Wollestraat nummer 53. Het gotisch complex illustreert de typische L-vormige plattegrond met een hoge trap- of uitkijktoren. De gotiek met kenmerkend maaswerk en de typische Brugse traveenissen is onder meer terug te vinden bij .de panden Huidenvettersplein nummer 13, het voormalig ontvangstkantoor voor de accijnzen. De toepassing van de Brugse traveenissen en maaswerk is terug te vinden bij onder meer het pand Braambergstraat nummer 14. Het pand Vismarkt nummer 10 illustreert de toepassing van meer decoratief uitgewerkt maaswerk. Een uitgesproken voorbeeld van barokke architectuur is het pand Rozenhoedkaai nummer 1, met onder meer de overkragende bovenbouw op een boogfries, de geblokte ontlastingsbogen en de rijk uitgewerkte bas- reliëfs. Het pand Huidenvettersplein nummer 10, gebouwd door meester-metselaar E. Feys, is een rijk voorbeeld van een barokke gevel met een in- en uitgezwenkte top, een driehoekige frontonbekroning, voluten en siervazen. De invloed van de Franse stijlen is duidelijk merkbaar bij het pand Vismarkt nummer 8. Bij de uitwerking van de gevel werden zowel rococo- als directoire-elementen verwerkt. De overdekte vismarkt is een kenmerkend Voorbeeld van openbare architectuur in neoclassicistische stijl naar ontwerp van architect J.R. Calloigne. Het is het enige bewaarde openbare gebouw dat tijdens de Hollandse periode in Brugge werd gerealiseerd. Het laat-classicisme wordt ook geïllustreerd door verschillende panden, waarbij het ene meer is uitgewerkt dan het andere. Naast het samenvoegen van kleinere panden tot brede herenhuizen zoals bij het pand Braambergstraat nummer 10 komen vanaf de tweede helft van de 18de eeuw en voornamelijk in de eerste helft van de 19de eeuw ook de schermgevels voor. In de 19de eeuw evolueert het laatclassicisme naar een zwaarder uitgewerkt neoclassicisme zoals het pand Braambergstraat nl.immer 12. Vanaf 1877 worden restauraties opgevat als historiserende en verfraaiende "Kunstige Herstellingen" waarbij het Brugse karakter wordt geaccentueerd. De rol van de "Kunstige Herstellingen" binnen het stadsgezicht is heel groot en geeft tevens een evolutie aan van de historiserende restauraties. Een kenmerkend voorbeeld binnen het stadsgezicht is het voormalig brouwerij- en mouterij complex van Léon Schaeverbeke. Dit complex is tevens . een getuige van de vele toonaangevende architecten en bouwmeesters die in Brugge werkzaam waren zoals onder meer de architecten E. Timmery en T. Raison die een romantisch en pittoresk uitzicht gaven - aan dit stadsgezicht. Het voorliggend stadsgezicht, en de Rozenhoedkaai in het bijzonder, vormt een typevoorbeeld van hoe het stadsbeeld in Brugge in de 20ste eeuw vaak kunstmatig verouderd werd, om te voldoen aan een vermeend ideaalbeeld. Een kenmerkend voorbeeld zijn de houten gevels van de panden Wollestraat nummer 41-43, die als compleet nieuwe pseudo~middeleeuwse huizen werden gebouwd. Hierdoor kreeg dit stadsgezicht een romantisch en pittoresk uitzicht. De kaaimuren, de Blinde Ezelbrug, de imposante bebouwing langs de oevers vormt- samen met de gaaf bewaarde gevelrijen in deaanpalende straten en pleinen - een uniek geheel. De Vismarkt, het Huidenvettersplein en de Rozenhoedkaai met omgeving zijn mede door hun hoge esthetische en architecturale kwaliteiten, steeds een publieke aantrekkingspoel geweest, die ook internationaal gesmaakt werd en wordt.

historische waarde

Het stadsgezicht omvat belangrijke historische structuren in de Brugse binnenstad. De aanwezige structuren en de bebouwing zijn het resultaat van opeenvolgende politieke, sociale, culturele en economische gebeurtenissen die plaats vonden door de eeuwen heen. Ze hebben gezorgd voor een opmerkelijke historische gelaagdheid in het stadsbeeld. De pleinen Vismarkt en Huidenvettersplein en de aanpalende Rozenhoedkaai en Braambergstraat spelen een belangrijke rol in de handel en economische ontwikkeling van dit stadsdeel buiten de eerste stadsomwalling van 1127. Ze illustreren de ontwikkeling van dit stadsgedeelte dat werd ingezet in 1246 toen de minderbroeders via een grondruil een stuk van de stadsweide "De Braamberg", kregen. Na het verder bebouwen van deze stadswijk bleef een open plein bewaard met de naam Braamberg, de latere Vismarkt. De verkoop van vis werd tot in de eerste helft van de 18de eeuw in open lucht gehouden op de Markt van Brugge. In 1745 werd de Visverkoop overgebracht naar de huidige Vismarkt waar tot 1821 de markt in open lucht werd gehouden. Vanaf 1821 vond de visverkoop plaats in de vishal, een neoclassicistisch gebouw naar ontwerp van de Brugse beeldhouwer en stadsarchitect Jan Robert Calloigne (1775-1830). De oostzijde van de Vismarkt werd minimaal vanaf de 14de-eeuw tot 1762 volledig ingenomen door het "Oostvleeshuis", het ambachtshuis van de vleeshouwers. De Rozenhoedkaai maakt deel uit van de Reie die zich vanaf de late middeleeuwen splitst in twee armen, die allebei duidelijk gekanaliseerd zijn. De ene Reiearm bestaat uit de nu deels overwelfde Kraanrei die tot 1787 richting Markt liep, de andere Reiearm wordt gevormd door de Groene Rei en in het verlengde ervan de Sint-Anna rei. Beide armen omsluiten een min of meer vierkant eiland, ook gekend onder de naam "Groot Vierkant". De Rozenhoedkaai speelde ook een belangrijke commerciële rol. De straat liep oorspronkelijk door tot aan de Huidenvettersbrug over het toenmalige Pandreitje. Deze locatie speelde een belangrijke commerciële rol door haar ligging nabij de Pandn:ii, de Vismarkt en het Huidenvettersplein. Het Huidenvettersplein werd vanaf het begin van de 14de eeuw gebruikt als werkterrein en ontmoetingsplaats van de huidenvetters. Hier was het Huidenvettershuis gevestigd. Het Huidenvettersplein kon afgesloten worden door middel van twee poorten. In de 15de eeuw kwam aan dit privilege een einde omwille van geurproblemen. Op het Huidenvettersplein was ook het ontvangstkantoor van de accijnzen op het bier gevestigd. De Wollestraat, gelegen binnen de eerste stadsomwalling, fungeert als een belangrijke handelsstraat. Hiervan getuigen de imposante panden die in verbinding stonden met de druk bevaren Kraanrei die oorspronkelijk doorliep tot aan de Waterhal op de Markt. Sinds de 19de eeuw speelt de Rozenhoedkaai een belangrijke rol in de ontwikkeling van het toerisme in de stad Brugge. De Rozenhoedkaai wordt in de literatuur aangeprezen als één van de belangrijkste bezienswaardigheden en is dan ook één van de meest gefotografeerde en geschilderde zichten van Brugge. Dit stadsbeeld werd door gekende en minder gekende kunstenaars vastgelegd. Dit illustreert de waardering door verschillende generaties tot op heden. De Rozenhoedkaai, de Vismarkt en het Huidenvettersplein met omgeving zijn nog steeds een trekpleister voor schilders die dit zicht willen vereeuwigen op doek. Het water en de statige architectuur langs de Rozenhoedkaai vormen zonder twijfel een interessante toeristische trekpleister. In 1900 werd in het tijdschrift "Petite Revue Illustrée de I'Art et de !'Archeologie en Flandre" op een lovende manier over de reien geschreven. De Rozenhoedkaai wordt steeds weer gepresenteerd in het gebruikte beeldmateriaal omwille van zijn zeer pittoresk en romantisch karakter. De Rozenhoedkaai getuigt ook van een vroege vorm van recreatief gebruik zoals de toeristische rondvaarten die vanaf 1905 werd georganiseerd en die tot op heden nog steeds bestaan.


Aanduiding van

Is de bescherming van

Vismarkt, Huidenvettersplein en Rozenhoedkaai met omgeving in Brugge

Braambergstraat 1-8, 10-18, 1A, 6A, zonder nummer, Huidenvettersplein 1-2, 4, 10-12, 13, zonder nummer, Jozef Suvéestraat 2A, zonder nummer, Rozenhoedkaai 1-9, zonder nummer, Vismarkt 1-13, 1A, zonder nummer, Wollestraat 21-29, 33-53, 29A, 31A-B, zonder nummer (Brugge)
Het stadsgezicht van de Vismarkt, het Huidenvettersplein en de Rozenhoedkaai met omgeving omvat belangrijke historische structuren in de Brugse binnenstad. De aanwezige structuren en de bebouwing zorgen voor een opmerkelijke historische gelaagdheid in het stadsbeeld.


Is de omvattende bescherming van

Ambachtshuis van de korendragers

Braambergstraat 7 (Brugge)
Voormalig ambachtshuis van de korendragers, zie gevelstenen door M. D'Hondt (eerste kwart van de 20ste eeuw). Diephuis van twee/één travee/ën en twee bouwlagen onder zadeldak. Gerestaureerd in 1892. Verankerde, bakstenen trapgevel (6 treden + topstuk), gebouwd in plaats van houten gevel, op een barokgetinte cartouche van natuursteen gedateerd "1637".


Brouwerij in empirestijl

Wollestraat 25 (Brugge)
Voormalige brouwerij, thans winkelpand met bijhorend dakterras. Monumentaal diephuis met links poortgebouw die toegang gaf tot brouwerij op achtererf tegenaan Kraanrei met deels bewaarde 19de-eeuwse bakstenen reigevel.


Brouwerij-mouterij Léon Schaeverbeke

Wollestraat 37-41, 47 (Brugge)
Voormalige brouwerij-mouterij van Léon Schaeverbeke. Thans "Het Bourgoensche cruyce / Croix de Bourgogne" toegankelijk via de poort van nummer 35. Gebouwen gegroepeerd rondom een rechthoekige binnenkoer uitziend op de Rozenhoedkaai; naar voor springend balkon met ijzeren leuning op zware consoles. Laatst genoemde onderging "Kunstige Herstelling" in 1971 naar ontwerp van architect L. Vermeersch (Brugge).


Burgerhuis

Braambergstraat 18 (Brugge)
In zijn huidige vorm, dubbelhuis van vijf traveeën en twee bouwlagen onder leien zadeldak. Gedateerd "ANNO/ 1528" en "GEBOUWD IN / 1627 / HERSTELD IN / 1893". In 1846, toevoegen van kantelen, dakvenster en verlagen van twee linker vensters; "Kunstige Herstelling" van 1893. Consoliderende restauratie in 1999-2000 naar ontwerp van architect B. Delaey (Brugge).


Burgerhuis De Goude Rake

Braambergstraat 16 (Brugge)
Diephuis van vier traveeën en drie bouwlagen onder zadeldak, gevel door middel van jaarankers gedateerd "1666". Ontpleisterde, verankerde trapgevel van baksteen (10 treden + topstuk).


Burgerhuis De Gouden Kelk

Braambergstraat 14 (Brugge)
Imposant diephuis van vier traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak (Vlaamse pannen), uit het eerste kwart van de 16de eeuw, zie dakconstructie zonder nokbalk. Gerestaureerd in 1984: omvormen van handelsruimte tot woonhuis.


Burgerhuis met lijstgevel

Wollestraat 33 (Brugge)
Diephuis van vier traveeën en twee en een halve bouwlaag onder zadeldak. Lijstgevel van circa 1800, doch oude kern uit de 17de eeuw.


Burgerhuis met toegang tot Het Bourgoensche Cruyce

Wollestraat 35 (Brugge)
Breedhuis van vier/zes traveeën en drie bouwlagen onder zadeldak, via de brede rondboogpoort toegang verlenend tot zogenaamd "Het Bourgoensche cruyce / Croix de Bourgogne". Lijstgevel van vóór 1847 verfraaid in 1932-1933 naar ontwerp van architect T. Raison (Brugge).


Herberg In de Vogelmarkt

Braambergstraat 1 (Brugge)
Gelegen aan de hoek met Rozenhoedkaai en Huidenvettersplein. Voormalige herberg "IN DE / VOGEL / MARKT", zie gevelsteeninscriptie en afbeelding van twee vogels boven inkom in zijgevel. Diephuis, mogelijk uit de 17de eeuw; authentieke opstand verdween na verfraaiende "Kunstige Herstelling" van 1937-1939 naar ontwerp van architect D. Maene (Brugge).


Herenhuis

Braambergstraat 10, Jozef Suvéestraat 2A, zonder nummer (Brugge)
Complex huis oorspronkelijk bestaande uit hoofdvolume aan Braambergstraat en aan de Suvéestraat een schakelvolume waarin mogelijk de keuken was ondergebracht, en een open galerij, diephuis en traptoren die heden (deels) doorlopen over Jozef Suvéestraat nummer 2.


Herenhuis De Oude Steen

Wollestraat 29, 29A-E (Brugge)
Huis van vier/vijf traveeën en drie bouwlagen onder afgeknot zadeldak. Gevel van 1889 in plaats van trapgevel. Oude 13de-eeuwse kern, zie kelder. Bovenbouw uit de 17de eeuw, in 1885 en 1889 verbouwd tot een bepleisterde schermgevel met gevelbrede neoclassicistische winkelpui. In 1994-1995 verbouwd naar ontwerp van architect L. Vermeersch (Brugge).


Hoekhuis

Braambergstraat 2 (Brugge)
Hoekpand van drie + twee traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak (nok loodrecht op de Braambergstraat, Vlaamse pannen) uit de 17de eeuw. Verbouwingen aan hoekhuis, voorzien in 1919 naar ontwerp van architect H. Fonteyne (Brugge) worden omwile van financiële moeilijkheden niet uitgevoerd; wel slopen van achterbouw en optrekken van neobarokvleugel naar ontwerp van architect L. Dugardyn (Brugge). Consoliderende "Kunstige Herstelling" van 1972-1974 naar ontwerp van architect P. Galle (Brugge) met betrekking tot hoekpand.


Hoekhuis

Braambergstraat 12 (Brugge)
Hoekpand van vier + één + drie traveeën en drie en een halve bouwlaag onder schilddak. Twee woningen werden samengevoegd en vermoedelijk in de loop van het eerste kwart van de 19de eeuw voorzien van een empiregetinte gevel. In 1988, gerestaureerd en verbouwd naar ontwerp van architect E. Van Biervliet (Brugge): opsplitsing van het pand in appartementen en kantoorruimtes met achterbouw rondom binnentuintje.


Huis Perez de Malvenda

Wollestraat 53 (Brugge)
Laatgotisch complex huis uit 15de-16de eeuw gebouwd in opdracht van Perez de Malvenda. Uitzicht resultaat van verschillende verbouwingen.


Stadswoning

Braambergstraat 3 (Brugge)
Diephuis van twee traveeën en twee en een halve bouwlaag onder zadeldak (Vlaamse pannen), oudere kern. Beschilderde bakstenen lijstgevel uit de eerste helft van de 19de eeuw. Consoliderende restauratie van 1999-2001: terugbrengen van voor- en achtergevel naar 19de-eeuwse toestand.


Stadswoning

Wollestraat 31A-B (Brugge)
Huis van zes traveeën en twee bouwlagen + entresol onder gemansardeerd zadeldak (Vlaamse pannen). Huidige gevel naar ontwerp van architect A. Dugardyn van 1913 in plaats van rijkelijk uitgewerkte lijstgevel van 1868.


Stadswoning De Clavere

Wollestraat 23 (Brugge)
Huis van vier traveeën en twee en een halve bouwlaag. Gevel met uitzicht van circa 1800. Aangepast aan handelsfunctie in 1901. Consoliderende "Kunstige Herstelling" in 1990 naar ontwerp van architect F. Vuylsteke (Zwevezele).


Stadswoning Hier was 't Groenhuys

Wollestraat 21 (Brugge)
Verankerde bakstenen trapgevel (9 trappen + topstuk) met gebruik van zandsteen voor kruis- en bolkozijnen, speklagen ter hoogte van de onder-, tussen- en bovendorpels en ornamenten als mascaron, cartouches en jaartal.


Stadswoning met trapgevel in neorococo

Wollestraat 29 (Brugge)
Huis van twee traveeën en drie bouwlagen onder zadeldak (Vlaamse pannen). Bakstenen trapgevel (7 treden + topstuk) in neorococostijl, uit het eerste kwart van de 20ste eeuw.


Stadswoningen

Braambergstraat 4-8 (Brugge)
Diephuizen en één samenstel van twee diephuizen (nummer 6), van twee à drie traveeën en twee bouwlagen onder zadeldaken (Vlaamse pannen), opgetrokken in de loop van de 16de eeuw (nummer 4) of 17de eeuw.