Beschermd stads- of dorpsgezicht, intrinsiek

Dorpskom Sint-Pauwels

Beschermd stads- of dorpsgezicht, intrinsiek van 08-09-2011 tot heden
ID: 11517   URI: https://id.erfgoed.net/aanduidingsobjecten/11517

Besluiten

Woningen en dwarsschuur met omgeving
wijzigingsbesluiten, opheffingsbesluiten: 08-09-2011  ID: 11117

Beschrijving

De dorpskom van Sint-Pauwels werd op 3 september 1981 beschermd als dorpsgezicht. Het plan bij de bescherming werd op 8 september 2011 vervangen door een nieuw plan, de afbakening bleef echter ongewijzigd.

In het beschermingsdossier van 1981 werd de bescherming als volgt gemotiveerd: omwille van de historische (beeldbepalende) waarde van de kleinschalige bebouwing rond de kern van een driehoekige dries met aan de oostzijde de Potterstraat - Dorp - Zandstraat, in oorsprong Romeinse weg en aan de overzijde van de baan Sint-Niklaas - Hulst de site gevormd door kerk, kerkplein, pastorie en windmolen. Eveneens omwille van de historische (beeldbepalende) waarde van de enge straatdoorgangen die de geslotenheid van het plein accentueren en van een aantal oude panden zoals een vroeg 20ste-eeuws burgerhuis, een vroeg 19de-eeuwe deuromlijsting, het voormalig schooltje met beeldnis, het bakstenen oud gemeentehuis en de beschermde arduinen gemeentepomp uit de tweede helft van de 18de eeuw. Omwille van de historische en socio-culturele waarde, door het contrast tussen éénlaagse eenvoudige arbeidershuisjes en rijkere burgerhuizen, typerend voor de sociale verhoudingen binnen het oude dorp gedurende de 19de eeuw en vroege 20ste eeuw.

  • Onroerend Erfgoed Oost-Vlaanderen, Beschermingsdossier DO000656, Geografisch pakket Sint-Gillis-Waas (S.N., 1981).

Waarden

De dorpskom van Sint-Pauwels is beschermd als dorpsgezicht omwille van het algemeen belang gevormd door de:

historische waarde

-

sociaal-culturele waarde

-


Aanduiding van

Is de bescherming van

Dorpskom Sint-Pauwels

Bakkersdreef, Beekstraat, Brouwershof, Dries, Ettingestraat, Gentstraat, Herdershof, Heuldonk, Hof ter Vierschaar, Klapdorp, Kruisputwegel, Meulenberg, Pastorijstraat, Pastorijwegel, Potterstraat, Schoolwegel, Wallenhof, Zandstraat (Sint-Gillis-Waas)
De dorpskom van Sint-Pauwels wordt bepaald door een driehoekige begraasde en beboomde dries. Ten noorden liggen onder andere de parochiekerk Sint-Paulus, het kerkplein, de pastorie en de Roomanmolen.

Is de omvattende bescherming van

Boerenburgerhuis

Potterstraat 10 (Sint-Gillis-Waas)
Achter de rooilijn staand boerenburgerhuis met ruime voortuin.


Brouwerij de Waepenaert

Klapdorp 8 (Sint-Gillis-Waas)
Voormalige brouwerij "de Waepenaert", circa 1884 opgericht en circa 1948 stopgezet en bestaande uit aan de straat gelegen woonhuis en achterin gelegen dienstgebouwen (paardestallen, brouwerij, mouterij) zonder verdere noemenswaardigheden.


Burgerhuis

Dries 4 (Sint-Gillis-Waas)
Burgerhuis van vier traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak, uit het eerste kwart van de 20ste eeuw. Bakstenen lijstgevel op lage arduinen sokkel.


Burgerhuis

Potterstraat 16 (Sint-Gillis-Waas)
Burgerhuis van drie traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak, uit de tweede helft van de 19de eeuw.


Dorpswoning

Beekstraat 8 (Sint-Gillis-Waas)
Alleenstaand huis van vijf traveeën onder zadeldak voorzien van een centraal dakvenster met rechthoekige lichtopening, in de 18de eeuw te dateren.


Dorpswoning

Dries 20 (Sint-Gillis-Waas)
Huis van vijf traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak (Vlaamse pannen). Gedecapeerde lijstgevel op arduinen plint.


Dorpswoning

Potterstraat 2 (Sint-Gillis-Waas)
Vijf traveeën en anderhalve bouwlaag onder zadeldak (Vlaamse pannen). Verankerde baksteenbouw; licht verhoogde begane grond op cementplint.


Dorpswoning

Potterstraat 4 (Sint-Gillis-Waas)
Rijhuis van vier traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak, uit de tweede helft van de 19de eeuw. Gedecapeerde lijstgevel op hoge arduinen sokkel.


Dorpswoning

Potterstraat 21 (Sint-Gillis-Waas)
Huis van vijf traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak. Bakstenen lijstgevel geritmeerd door witte muurbanden en dito aanzet- en sluitsteen boven de getoogde vensters.


Drie arbeiderswoningen

Potterstraat 22, 24, 26 (Sint-Gillis-Waas)
Drie arbeidershuizen respectievelijk twee en drie traveeën en één bouwlaag afgedekt door een doorlopend zadeldak, uit derde kwart negentiende eeuw. Verankerde baksteengevel op cementplint.


Eenheidsbebouwing van twee dorpswoningen

Gentstraat 1, 3 (Sint-Gillis-Waas)
Eenheidsbebouwing van twee kleine panden van één bouwlaag met witgekalkte voorgevel op gepikte plint, uit het derde kwart van de 19de eeuw.


Gemeentehuis van Sint-Pauwels

Dries 21 (Sint-Gillis-Waas)
Neotraditionele baksteenarchitectuur van 1890; drie traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak (Vlaamse pannen), voorzien van een dakkapel boven de vooruitspringende deurtravee.


Gemeentepomp

Dries zonder nummer (Sint-Gillis-Waas)
Dubbele arduinen waterpomp op de beboomde dries door De Lateur gebouwd in 1777 (inscriptie).


Herenhuis

Dries 14, 16 (Sint-Gillis-Waas)
Herenhuis met gecementeerde lijstgevel van zeven traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak (mechanische pannen), in de tweede helft van de 18de eeuw te dateren, thans tot twee woningen ingericht.


Hoekhuis

Zandstraat 2 (Sint-Gillis-Waas)
Hoekhuis met gedecapeerde lijstgevel van twee + twee traveeën en twee bouwlagen onder afgesnuit zadeldak (kunstleien) voorzien van een dakkapel boven de linker zijgevel, uit de tweede helft van de negentiende eeuw.


Hoekhuis De Wildeman

Beekstraat 1 (Sint-Gillis-Waas)
Hoekhuis met vier traveeën en één bouwlaag onder haaks zadeldak (Vlaamse pannen)), uit begin 19de eeuw of ouder.


Hof ter Vierschaar

Gentstraat 33 (Sint-Gillis-Waas)
Oorspronkelijk volledig omwald hof met woonhuis en dwarsschuur. Ruim begraasd voorerf.


Omwalde pastorie met neogotische kapel

Pastorijstraat 7 (Sint-Gillis-Waas)
De bakstenen pastorie uit de 19de eeuw is gelegen op een omwalde site die vermoedelijk teruggaat tot de 16de eeuw.


Parochiekerk Sint-Paulus

Dries 23 (Sint-Gillis-Waas)
Georiënteerde kerk omringd door een plantsoen waarin een gedenkteken aan de Boerenkrijg in 1798, en één aan de beide Wereldoorlogen. Smeedijzeren afsluithek met inscriptie "M. WINDEY FECIT 1760", aan vierkante arduinen pijlers met siervaasbekroning.


Rij arbeiderswoningen

Klapdorp 21, 25, 27, 29, 31, 33 (Sint-Gillis-Waas)
Rij arbeiderswoningen van één bouwlaag en twee tot drie traveeën onder doorlopend zadeldak (Vlaamse pannen), uit het derde kwart van de 19de eeuw.


Rusthuis Sint-Jozef

Zandstraat 33 (Sint-Gillis-Waas)
Ruim gebouw met bakstenen lijstgevel van tien traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak. Eenvoudige rechthoekige vensters met arduinen lekdrempels. Dit boven de vernieuwde deur is blind en bevat een nis met beeld van de schutsheilige.


Schoolgebouw

Dries 19 (Sint-Gillis-Waas)
Voormalig schoolgebouw van vier traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak (nok parallel aan de straat, kunstleien), volgens gedenkplaat in rechter travee gesticht door M. en Mevr. Heyndericks-De Maere en pastoor J.H. Lalemant in 1890.


Sint-Jozefkapel

Pastorijstraat zonder nummer (Sint-Gillis-Waas)
Neogotische bakstenen kapel, ingeplant naast de omwalling van de pastorie.


Twee dorpswoningen

Gentstraat 25, 27 (Sint-Gillis-Waas)
In zijn huidige vorm twee huisjes van elk drie traveeën en anderhalve bouwlaag onder doorlopend zadeldak, in het derde kwart van de 19de eeuw te dateren.


Windmolensite Roomanmolen

Beekstraat 10, Pastorijwegel 16 (Sint-Gillis-Waas)
Ronde stellingmolen van baksteen, gebouwd in 1847 door de familie Persoons en in 1963 gerestaureerd onder leiding van architect Fernand Weyers.