beschermd cultuurhistorisch landschap

Zoniënwoud en Kapucijnenbos

beschermd cultuurhistorisch landschap van tot heden

ID
1427
URI
https://id.erfgoed.net/aanduidingsobjecten/1427

Besluiten

Zoniënwoud en Kapucijnenbos
definitieve beschermingsbesluiten: 02-12-1959  ID: 426

Rechtsgevolgen

Meer informatie over de rechtsgevolgen van beschermingen vind je op onze website.

Beschrijving

De bescherming als landschap betreft het Zoniënwoud en het Kapucijnenbos die zich deels op het grondgebied van het Vlaams Gewest (gemeenten Hoeilaart, Tervuren en Sint-Genesius-Rode), het Waals Gewest (provincie Waals-Brabant, gemeenten Terhulpen en Waterloo) en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (gemeenten Oudergem, Sint-Pieters-Woluwe, Ukkel en Watermaal-Bosvoorde) bevinden.
Het beschermde landschap op het grondgebied van het Vlaams Gewest bestaat uit twee delen: het bosgebied te Hoeilaart en Sint-Genesius-Rode en het bosgebied te Tervuren.


Waarden

Het geheel gevormd door het Zoniënwoud en Kapucijnenbos is beschermd als landschap omwille van het algemeen belang gevormd door de:

wetenschappelijke waarde

esthetische waarde

historische waarde

in casu geschiedkundige waarde


Aanduiding van

Is de bescherming van

Vijvers van de priorij Groenendaal

Hoeilaart, Sint-Genesius-Rode (Vlaams-Brabant)
Op de IJse die in het Zoniënwoud ontspringt, ligt een reeks van opeenvolgende vijvers, ontstaan in de 14de eeuw en heringericht op het einde van de 19de eeuw door landschapsarchitecten Keilg en Lainé.

Is de omvattende bescherming van

Arboretum van Groenendaal

Duboislaan (Hoeilaart)
1897 is het oprichtingsjaar van het arboretum van Groenendaal. Het kwam er op initiatief van de administratie Waters en Bossen, met als doel de ontwikkeling van exotische houtsoorten in onze bossen uit te testen en op te volgen.


Arboretum van Tervuren

Kapucijnendreef (Tervuren)
Het arboretum van Tervuren ontstond in 1902 op initiatief van de administratie Waters en Bossen, volgens het plan van de botanicus Charles Bommer en met de steun van de toenmalige koning Leopold II. Bijzonder aan dit arboretum is zijn geografische opbouw, in tegenstelling tot een klassiek arboretum dat de bomen per geslacht en familie rangschikt.


Dreven in het Zoniënwoud

Hoeilaart, Overijse, Sint-Genesius-Rode, Tervuren (Vlaams-Brabant)
Het Zoniënwoud is doorsneden met paden en wegen, waarvan de meeste van recente datum zijn. Een deel ervan gaat terug op het netwerk van dreven die Karel van Lotharingen tussen 1759 en 1768 in het Zoniënwoud liet aanleggen. 


Drie opgaande bruine beuken als herdenkingsbomen 75 jaar België

Haagbeukendreef, Olmenweg (Tervuren)
Rond het kruispunt van de Haagbeukendreef met de Olmenweg in het Zoniënwoud staan drie bruine beuken met stamomtrekken van 208 cm, 178 cm en 175 cm. De beuken zijn hier geplant als "Bouquet jubilaire", ter gelegenheid van de 75ste verjaardag van de onafhankelijkheid van België.


Hippodroom van Groenendaal

Sint Jansberglaan (Hoeilaart)
De paardenrenbaan bij Groenendaal in het Zoniënwoud is ontstaan op initiatief van koning Leopold II in 1889. Ze vormt nog altijd een open ruimte in een door bos gevulde ruimte. De opbouw van de pistes is nog goed zichtbaar op het digitale hoogtemodel.


Kasteel van Ravenstein

Ravenstein 2 (Tervuren)
In oorsprong een hoeve waarvan één vleugel in een latere fase werd getransformeerd in een 18de-eeuws hof van plaisantie, het huidige uitzicht wordt sinds 1903 bepaald door de herbestemming tot clubhuis met aansluitend golfterrein.


Koninginnekapel

Sint-Michielsdreef (Sint-Genesius-Rode)
Kleine houten boomkapel opgehangen aan een beuk en gedateerd 1989.


Koninklijke Loge en resten bookmakerslokaal

Lange Staartdreef 1, Sint Jansberglaan (Hoeilaart)
Koninklijke loge en resten bookmakerslokaal als enige overblijfselen van de hippodroom van Groenendaal, aangelegd op initiatief van koning Leopold II en ingehuldigd op 22 juli 1889.


Moerascipres Kleine Flossendelle

Tervuren (Tervuren)
In de Kleine Flossendelle staat bij een vijver één van de weinige moerascipressen van het Zoniënwoud.


Moerascipres Koningsvijvers

Hoeilaart (Hoeilaart)
Aan de Koningsvijvers staat één van de weinige moerascipressen van het Zoniënwoud.


Opgaande linde als herdenkingsboom 75 jaar België

Kleine Flossenweg, Onze-Lieve-Vrouwweg (Tervuren)
Midden op het kruispunt van de Kleine Flossendelleweg met de Onze-Lieve-Vrouwweg in het Zoniënwoud staat een opgaande linde met uitbundige stamvoetopslag. In de berm van de Kleine Flossendelleweg bij dit kruispunt staat een gedenksteen met inscriptie "Jubilé 1905". Linde en steen zijn hier geplaatst ter gelegenheid van de 75ste verjaardag van de onafhankelijkheid van België.


Opgaande lindes als herdenkingsbomen 75 jaar België

Sint Jansberglaan, Verdunningsdreef (Hoeilaart)
Aan het vroegere kruispunt van de Verdunningsdreef met de Sint Jansberglaan in het Zoniënwoud staat een groep lindes. Bij deze bomengroep staat een gedenksteen met inscriptie "Jubilé 1905". De lindes zijn hier geplant als "Bouquet jubilaire", ter gelegenheid van de 75ste verjaardag van de onafhankelijkheid van België.


Priorij van Groenendaal

Duboislaan 1, Joannes Ruysbroeckweg 1 (Hoeilaart)
Het merendeel der gebouwen werd in 1825 gesloopt. Heden resten evenwel nog het in 1794 gebouwde priorskwartier en een overblijfsel van de kloosterkerk.


Priorijhoeve met bakhuis

Duboislaan 2-4 (Hoeilaart)
Deze historische hoeve werd vermoedelijk opgetrokken omstreeks 1778 ter vervanging van de oudere kloosterhoeve op het voorplein van de priorij van Groenendaal en is momenteel eigendom van de Vlaamse Overheid.


Proefstation Waters en Bossen

Duboislaan 14-16 (Hoeilaart)
Ensemble van gebouwen met neotraditionele of cottage reminiscenties uit de eerste helft van de 20ste eeuw, gelegen ten noordwesten van de voormalige priorij van Groenendaal en ten zuiden van de voormalige oefenrenbaan.


Sint-Corneliuskapel geflankeerd door linden met boomkapellen

Duboislaan (Hoeilaart)
Pijlerkapel, achterin gelegen tussen de Lindevijver en de Putselvijver nabij het begin van de zogenaamde Processieweg, vermoedelijk uit de tweede helft van de 19de eeuw. Beschadigd circa 2004, nadien hersteld en herschilderd.


Sterrebos en vijver van het kapucijnenklooster

Tervuren (Tervuren)
Het sterrebos en de vijver zijn de restanten van het voormalige kapucijnenklooster in het Zoniënwoud (1626-1796). Sinds de 19de eeuw is het eigendom van de koning en wordt het beheerd door de Koninklijke Schenking.


Trainingspiste Groenendaal

Van Der Heydenlaan (Hoeilaart)
De trainingspiste van Groenendaal is ontstaan in de slipstream van de gekende hippodroom van Groenendaal . Minder bekend is de aanleg van de oefenpiste ten noorden van de Alexander Duboislaan. Daar trainden de stalknechten de rijpaarden. De wal rond de buitenste oefenpiste is bewaard.


Villa met paardenstallen

Tumulidreef 7 (Hoeilaart)
Villa met bijhorende paardenstallen, gelegen ten noordwesten van de priorijhoeve, naast de toegang tot de vroegere oefenrenbaan van Groenendaal. De villa, samen met de stallen kadastraal geregistreerd in 1912, werd volledig gerenoveerd in 2012-2013 en ingericht als B&B.

Is de gedeeltelijke bescherming van

Zoniënwoud

Hoeilaart (Hoeilaart), Overijse (Overijse), Sint-Genesius-Rode (Sint-Genesius-Rode), Duisburg, Tervuren (Tervuren)
Het Zoniënwoud is een oud bos en wellicht het enige in Vlaanderen dat altijd bos is geweest en gebleven. Dat kunnen we afleiden uit de geomorfologie en het uitzonderlijk goed bewaarde microreliëf, dat hier sinds de laatste ijstijd al zo’n 10.000 jaar onder bos is blijven liggen. Als voorbeeld van continu landgebruik en van een oorspronkelijke geomorfologie heeft het Zoniënwoud een uitzonderlijke historische en wetenschappelijke waarde. Met zijn oppervlakte van 43 km² is het Zoniënwoud een opvallend groot bos in de nabijheid van Brussel. In het verleden was het nog uitgestrekter, tot 100 km². Heel wat gronden gingen tussen 1830-1843 verloren door de gedeeltelijke verkoop en verkaveling van het bos door de Société Générale die toen kortstondig eigenaar was.


Je kan deze pagina citeren als: Inventaris Onroerend Erfgoed 2026: Zoniënwoud en Kapucijnenbos [online], https://id.erfgoed.net/aanduidingsobjecten/1427 (geraadpleegd op ).

Beheerder fiche: Agentschap Onroerend Erfgoed

Contact

Heb je een vraag of opmerking over deze fiche? Meld het ons via het contactformulier.