Beschermd stads- of dorpsgezicht, intrinsiek

Dorpskom Watou

Beschermd stads- of dorpsgezicht, intrinsiek van 03-07-1985 tot heden
ID: 14489   URI: https://id.erfgoed.net/aanduidingsobjecten/14489

Besluiten

Dorpskom van Watou met schandpaal, brug, toegangspoort, pastorie en woning
definitieve beschermingsbesluiten: 03-07-1985  ID: 2061

Beschrijving

De dorpskom van Watou (Poperinge) is beschermd als dorpsgezicht. De panden die in hetzelfde beschermingsbesluit van 3 juli 1985 werden beschermd als monument zijn eveneens opgenomen in de bescherming als dorpsgezicht.

Het beschermingsdossier motiveert de bescherming als volgt:
"omwille van de cultuurhistorische kwaliteiten van deze dorpskern voor wat zijn structuur en het visuele beeld betreft."

  • Onroerend Erfgoed West-Vlaanderen, Beschermingsdossier DW000491, Poperinge (Watou) – Dorpskom met monumenten (M. Goossens, 1985).


Waarden

De dorpskom van Watou, met name de Markt, de Kleine Markt, het Kasteel met Neerhof en de aanzet van het open weiland ten Westen van de dorpskom is beschermd als dorpsgezicht omwille van het algemeen belang gevormd door de:

cultuurhistorische waarde

-


Aanduiding van

Is de bescherming van

Dorpskom Watou

Douvieweg, Kapelaanstraat, Kasteelstraat, Kerkhofstraat, Kleine Markt, Moenaardestraat, Steenvoordestraat, Vijfhoekstraat, Watouplein (Poperinge)
De dorpskom van Watou (Poperinge) wordt gekenmerkt door twee marktpleinen (Watouplein, Kleine Markt) van elkaar gescheiden door de Heidebeek (Ook Warandebeek genoemd), en gedomineerd door de centraal gelegen parochiekerk Sint-Bavo middenin een omhaagd kerkhof (Kerkhofplein).

Is de gedeeltelijke bescherming van

Vallei van de Heidebeek met dorpskern Watou

Roesbrugge-Haringe, Watou (Poperinge)
De vallei van de Heidebeek langsheen de Frans-Belgische grens wordt gekenmerkt door een beek met een zeer natuurlijke sterk meanderende loop en een natuurlijk oeverprofiel. De valleiranden vormen de grens tussen de beekbegeleidende weilanden en de hoger gelegen akkerlanden. Op de hoger gelegen akkerlanden staan verspreide hoeves met erfbeplanting en weilanden met houtkanten. De gotische kerk van Watou, gelegen in de vallei van de Warandebeek, vormt ene blikvanger door de hogere ligging.

Is de omvattende bescherming van

Arbeiderswoning

Kerkhofstraat 3 (Poperinge)
Alleenstaand arbeidershuisje met omhaagde voortuin. Lage woning van één staltravee links en drie traveeën onder gebogen, overstekend zadeldak, uit de 19de eeuw.


Burgerhuis

Vijfhoekstraat 10 (Poperinge)
Huis van vier traveeën en vermoedelijk oorspronkelijk één bouwlaag, uit het tweede tot derde kwart van de 19de eeuw, verhoogd met één bouwlaag in het vierde kwart van de 19de eeuw of eerste kwart van de 20ste eeuw (?), onder zadeldak.


Burgerhuis

Vijfhoekstraat 16 (Poperinge)
Huis van vijf traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak (nok parallel aan de straat, mechanische pannen), van 1881, zie datering op de beschilderde cementen panelen, bovenaan de geblokte hoek- en middenrisalietbanden.


Burgerhuis

Vijfhoekstraat 19 (Poperinge)
Dubbelhuis van vijf traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak (nok parallel aan de straat, pannen), uit de tweede helft van de 19de eeuw. Bakstenen lijstgevel.


Burgerhuis

Watouplein 5 (Poperinge)
Huis van vijf traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak (leien), uit het eerste kwart van de 20ste eeuw. Verankerde bakstenen lijstgevel met casementen op de borstwering.


Burgerhuis

Watouplein 14 (Poperinge)
Huis van vier traveeën en twee bouwlagen onder een zadeldak (nok parallel aan het plein, leien), uit de 19de eeuw. Rode bakstenen lijstgevel met kroonlijst op houten klossen.


Dorpswoning

Kleine Markt 12 (Poperinge)
Huis van vijf traveeën en één bouwlaag, onder zadeldak (nok parallel aan de straat, Vlaamse pannen, blauw en rood geglazuurd), uit de 19de eeuw.


Dorpswoning

Vijfhoekstraat 18 (Poperinge)
Huis van vijf traveeën onder meer één rechts gelegen koetspoorttravee en één bouwlaag onder lichtgebogen zadeldak (Vlaamse pannen); jaartal 1799 als ijzeren datering op trapezoïdale, geprofileerde sluitstenen van de getoogde muuropeningen.


Dorpswoning In de rooden hoed

Vijfhoekstraat 2 (Poperinge)
Huis van vier traveeën en één bouwlaag onder geknikt zadeldak (blauw geglazuurde Vlaamse pannen) met twee houten dakkapellen, uit de tweede helft van de 19de eeuw.


Gasthof De Eendracht

Watouplein 7 (Poperinge)
Huis van vijf traveeën en twee bouwlagen onder licht gebogen zadeldak (nok parallel aan het plein, mechanische pannen), uit de tweede helft van de 18de eeuw.


Heldenhuldezerkjes en andere grafstenen op kerkhof

Watouplein zonder nummer (Poperinge)
Verspreid over het kerkhof liggen er 37 doden begraven onder 4 grafstenen en 33 Heldenhuldezerkjes.


Herenhuis

Kasteelstraat 1 (Poperinge)
Herenhuis gebouwd circa 1810 op de plaats van het 1793 vernield kasteel. Gebouwd door Johannes van Ydeghem, graaf van Watou, in 1620 ten zuidwesten van de dorpskom zie 17de-eeuwse afbeelding van kasteel met kasteelhoeve (Sanderus 1641).


Herenhuis

Kerkhofstraat 5 (Poperinge)
Ten noordwesten van de kerk gelegen herenhuis met begrint voorpleintje, middenin een beboomde tuin; muurtje en hek aan straatzijde.


Herenhuis

Watouplein 12 (Poperinge)
Voormalige brouwerij (?). Herenhuis. Dubbelhuis van zes traveeën en twee bouwlagen onder een licht gebogen zadeldak (nok parallel aan het plein, mechanische pannen), uit het tweede tot derde kwart van de 19de eeuw.


Hoekhuis

Kleine Markt 15 (Poperinge)
Laag hoekhuis van twee traveeën en één afgeschuinde hoektravee onder geprofileerde overstek en drie traveeën onder geknikt zadeldak met houten dakkapel (nok parallel aan de straat, Vlaamse pannen), uit de 19de eeuw. Rode baksteenbouw op een gecementeerde plint.


Hoekhuis

Moenaardestraat 2 (Poperinge)
Voormalig wethuis van de heerlijkheid van Douvie, tevens voormalige herberg, type afspanning, met achterliggende brouwerij. Hoekhuis bij de Douvieweg, en visueel horend bij het Watouplein.


Hoekhuis

Watouplein 1 (Poperinge)
Hoekhuis bij de Douvieweg van vier traveeën + één afgeschuinde hoektravee onder overstek + vier traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak (nok parallel aan het plein, blauwe en rode Vlaamse pannen), uit de eerste helft van de 19de eeuw.


Hoekhuis

Steenvoordestraat 2 (Poperinge)
Hoekhuis, dubbelhuis van vier traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak (nok parallel Watouplein, Vlaamse pannen), uit het tweede-derde kwart van de 19de eeuw.


Kapelanie

Kapelaanstraat 15 (Poperinge)
Oude kapelanie, gelegen op het einde van de Kapelaanstraat. Haaks op de straat gelegen en naar het westen gericht huis, middenin tuin.


Kasteelhoeve

Steenvoordestraat 34 (Poperinge)
Afgebeeld bij het kasteel in Flandria Illustrata van Sanderus (1641), tevens aangeduid op de Ferrariskaarten (1771-1778). Gelegen ten zuidwesten van het kasteel. Ten oosten, geasfalteerde erfoprit parallel aan de omwalling van het kasteel, aan straatzijde afgesloten met ijzeren hek.


Klooster Zusters Maria

Moenaardestraat 12 (Poperinge)
Klooster van de zusters van Maria met achterliggende geplaveide speelplaats met schooltje en kapel. Burgerhuis van vijf traveeën en twee bouwlagen onder een zadeldak (nok parallel aan de straat, mechanische pannen) van 1923 naar ontwerp van architect Jules Coomans (Ieper) .


Knotlindenrij bij kerkhof Watou

Kerkhofstraat zonder nummer (Poperinge)
Een enkele bomenrij aan de noordzijde bij het kerkhof van de parochiekerk Sint-Bavo. Alle lindebomen zijn hoog geknot. Op het moment van de inventarisatie (2009) waren er 7 aanwezig. Het betreft hier een voorbeeld van hoe bomen werden aangeplant, onderhouden en geleid op kerkhoven.


Kosterswoning

Kapelaanstraat 2 (Poperinge)
Voormalige kosterswoning (?), gelegen ten westen van de kerk aan straatuiteinde. Omhaagde tuin, toegankelijk via ijzeren hek. Alleenstaand dubbelhuis van vier traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak (nok parallel aan de straat, blauwgeglazuurde, Vlaamse pannen), uit het tweede tot derde kwart van de 19de eeuw.


Meidoornhaag bij kerkhof Watou

Kerkhofstraat zonder nummer (Poperinge)
Het kerkhof bij de parochiekerk Sint-Bavo te Watou is volledig rondom afgesloten met een geschoren meidoornhaag. De haag is traditioneel onderhouden en vertoont hier en daar nog de sporen van een gelegde haag.


Oorlogsmonument

Watouplein zonder nummer (Poperinge)
Dit gedenkteken dat de militaire en burgerlijke doden van Watou van beide wereldoorlogen herdenkt, was een initiatief van de V.O.S. Het werd onthuld op 11 september 1921. Het gedenkteken werd ontworpen door de Brugse beeldhouwer Gustaaf Pickery.


Parochiekerk Sint-Bavo

Kerkhofstraat zonder nummer (Poperinge)
Georiënteerde kerk gelegen middenin een omhaagd kerkhof met Heilig Hartbeeld aan de noordzijde. Begrensd ten noorden door de Heidebeek, ten zuiden door het Watouplein.


Pastorie Sint-Baafsparochie

Kerkhofstraat 1 (Poperinge)
Pastorie gelegen rechttegenover het westportaal van de kerk, midden een deels omhaagde, deels ommuurde, beboomde tuin, met gietijzeren toegangshekje.


Twee dorpswoningen

Kleine Markt 3, 4 (Poperinge)
Twee gelijkaardige vervallen enkelhuizen van respectievelijk twee (nummer 3) en vijf (nummer 5) traveeën en twee bouwlagen onder licht gebogen zadeldak met hanggoot (nok parallel aan het plein, rood geglazuurde Vlaamse pannen), uit het eerste kwart van de 19de eeuw.


Watou Churchyard

Watouplein zonder nummer (Poperinge)
De Britse graven liggen verspreid over het kerkhof, ten noorden van de kerk.


Wethuis

Watouplein 17 (Poperinge)
Voormalig wethuis van de heerlijkheid Cortewylle, tevens herberg Sint-Joris met brouwerij. Thans zogenaamd "Hommelhof, volgens opschrift.


Wethuis en schandpaal

Watouplein 2 (Poperinge)
Voormalig wethuis van het graafschap Watou. 18de-eeuwse(?) schandpaal van arduin ingewerkt in de voorgevel; bekronend wapenschild van graafschap en parochie in 1793 vernield.