beschermd cultuurhistorisch landschap van tot heden
Hayesbos en Verrebeekvallei met arbeiderswoning en kapellen
definitieve beschermingsbesluiten: 31-03-2017 ID: 14412
Deze bescherming betreft het Hayesbos en de Verrebeekvallei.
Het Hayesbos en de Verrebeekvallei zijn beschermd als cultuurhistorisch landschap omwille van het algemeen belang gevormd door de:
Het Hayesbos, een uitloper van het Livierenbos, is onderdeel van een stelsel getuigenheuvels in het zuiden van de Vlaamse Ardennen, waarvan de toppen bebost zijn. De beboste heuvelkoppen zijn van ver herkenbaar in deze regio.
De vallei van de Verrebeek buiten het bos is afleesbaar door het halfgesloten karakter van het graslandrijk gebied, dat gekenmerkt wordt door veel perceelsrandbegroeiing. Een beplant talud markeert de overgang van de vallei naar het aangrenzende open landbouwgebied. Het gebied Doensberg met lemige en de goed gedraineerde akkerlanden heeft een grootschaliger en opener karakter.
De boskapel Onze-Lieve-Vrouw van Halle werd tot voor kort bezocht door groepen bedevaarders. De volksdevotie voor de Zwarte Madonna van Halle, nog steeds een belangrijk bedevaartsoord, verwijst naar een Mariacultus waarvan de verering opklimt tot de middeleeuwen en die binnen het christendom een ruime verspreiding kent.
Het gebied wordt gekenmerkt door een zeer gevarieerd landschap en bezit een hoge belevingswaarde. Het Hayesbos is een reliëfrijk gesloten bos, met een kleinschalig netwerk van half- en onverharde paden, waaronder holle wegen, kasseiweg en een gekasseid pad. Aan de rand van het bos bevindt zich een cluster van bouwkundig erfgoed. De lager gelegen vallei van de Verrebeek en het gebied palend aan het bos worden gekenmerkt door een gevarieerd en semi-gesloten kleinschalige landschap, rijk aan houtige beplantingen en gebouwen met erfgoedwaarde. Het hoger gelegen open landbouwgebied rond Doensberg contrasteert met het bos en het halfgesloten landschap van de vallei van de Verrebeek. De contextwaarde van het gebied is hoog.
Vanuit de Hayestraat zijn er in noordwestelijke richting weidse zichten op het kleinschalige gebied rond de hoeves aan de voet van de Wallekouter, het open landschap rond windmolen Verrebekemolen en naar de kerk en dorpskern van Opbrakel. De windmolen en de kerktoren zijn hierbij blikvangers in het landschap.
Het Hayesbos is onderdeel van een historisch oud-boscomplex. De bronbeken gaan in steile valleien over in de noordelijker gelegen bovenloop tussen weilanden die rijk zijn aan klein landschappelijk en bouwkundig erfgoed, zoals hoeves en kapellen. De hoeves Verrebeke 8- 10, 12 en 27 en Driestenbroekestraat 46 zijn karakteristiek voor het landschap.
De vallei van de Verrebekeis reeds op 18de-eeuwse kaarten herkenbaar als een kleinschalige vallei gekenmerkt door het voorkomen van graslanden met een langdurig en continu gebruik als hooi- of graasweide, met langs de beek en op perceelsgrenzen een gevarieerde aanwezigheid van houtige beplantingen met erfgoedwaarde. Een typologisch zeer verscheiden aantal items houtig erfgoed kenmerken het gebied, onder meer relicten van kaphagen van haagbeuk op de bosgrens, wat wijst op het markeren van oude eigendoms- of gebruiksgrenzen, opgaande linden als kapelbomen die de Sint-Jozefskapel flankeren, een geknotte winterlinde die zowel de gemeente- als de perceelsgrens markeert, knotbomenrijen, hoogstamboomgaarden, beekbegeleidende houtkanten, houtkanten op talud, welkomstbomen, erfbeplantingen en opgaande populierenrijen, ....
In het bos en in de onmiddellijke omgeving ervan is een oude wegenstructuur aanwezig, soms als holle weg, vaak onverhard en soms met aanpalende houtig erfgoedbeplantingen. De Hayestraat is gekasseid tussen de Sint-Jozefskapel en de vakwerkboerenarbeiderswoning 'De Scheven Hoek'.
Het gebied is een bijzonder voorbeeld van een kleinschalig en continue ontwikkeld traditioneel landschap.
Het Hayesbos ligt op de helling van een getuigenheuvel in de Vlaamse Ardennen. De ijzerrijke toppen van deze getuigenheuvels zijn erosieresistenter waardoor ze reliëf boetseren. Het Hayesbos is een gaaf bewaard en zeer goed ontwikkeld voorbeeld van een bronbos. Het is zeldzaam, als één van de meest ontwikkelde bronbossen in Vlaanderen, waar alle typerende bronbassoorten naast elkaar voorkomen. Het bronbos met steile hellingen is rijk aan verschi llende geomorfologische processen (verglijdingen, taluds, ... ). Verschillende types bronnen komen voor, bepaalde ijzerafzettingen rond de bronnen zorgen voor een specifieke flora. De Verrebeek is onder andere geomorfologisch zeldzaam (bijvoorbeeld: kwel- en bronzones, sterk meanderende beken met stroomkuilen en afwisselende stenige en zandige beekbeddingen).
Je kan deze pagina citeren als: Inventaris Onroerend Erfgoed 2025: Hayesbos en Verrebeekvallei [online], https://id.erfgoed.net/aanduidingsobjecten/15081 (geraadpleegd op ).
Beheerder fiche: Agentschap Onroerend Erfgoed
Heb je een vraag of opmerking over deze fiche? Meld het ons via het contactformulier.