Beschermd cultuurhistorisch landschap

Kolmontbos

Beschermd cultuurhistorisch landschap van tot heden

ID
178275
URI
https://id.erfgoed.net/aanduidingsobjecten/178275

Besluiten

Kolmontbos
definitieve beschermingsbesluiten: 23-07-2024  ID: 15451

Rechtsgevolgen

Meer informatie over de rechtsgevolgen van beschermingen vind je op onze website.

Beschrijving

Het historisch bosreservaat Kolmontbos met inbegrip van de burchtruïne en motteheuvel, is beschermd als cultuurhistorisch landschap.

De burchtruïne is tegelijk beschermd als monument. De burchtruïne en de aanpalende boomgaard ten noordwesten zijn beschermd als archeologische site.



Waarden

Het cultuurhistorisch landschap Kolmontbos in Tongeren is van algemeen belang wegens de volgende erfgoedwaarden:

historische waarde

De ruïne van de burcht van Kolmont is een indrukwekkende getuige van het middeleeuwse graafschap Loon. De imposante resten van de omvangrijke burcht uit de jaren 1170 laten nog steeds de politieke ambities en territoriale pretenties van de graven van Loon zien, meer bepaald de machtsstrijd met het prinsbisdom Luik in dit vroegere grensgebied. Door zijn strategische ligging en als deel van een defensieve gordel van militaire versterkingen, speelde de burcht een belangrijke rol in de geschiedenis van het graafschap. Geschreven en cartografische bronnen tonen aan dat de ruïne eeuwenlang een plaats van historische betekenis bleef, lang nadat de militaire en representatieve rol van de burcht was uitgespeeld. De historische en oudheidkundige studies die al sinds de 19de eeuw aan de burcht zijn gewijd, wijzen op de lange waardering van de site als een historische bezienswaardigheid. In de 19de eeuw werden de ruïne en het omringend bos geïntegreerd in het kasteeldomein van Kolmont wat gepaard ging met een landschappelijke parkaanleg. In Kolmontbos vormen de monumentale solitaire bomen, holle wegen, bomengroepen en -rijen nog herkenbare elementen van deze historische parkaanleg. Knotbomenrijen en hagen aan de bosranden zijn zeldzame relicten van historische grensmarkeringen en getuigen van de rijke ontginning- en beheergeschiedenis van dit bos.

esthetische waarde

De burcht van Kolmont is door zijn ligging boven op een steile helling een herkenbaar en dominant element in het landschap. De ruïne is omringd door bos gekenmerkt door monumentale beuken wat zorgt voor een indrukwekkend visueel ensemble.

wetenschappelijke waarde

Het bos van Kolmont is sinds het einde van de 18de eeuw ononderbroken bebost gebleven. Het historisch minder intensief beheer is een zeldzaam gegeven en zorgde voor meer dood hout en een groot aantal monumentale bomen. Op de restanten van de voormalige burcht is zo een uniek bosgebied ontstaan met een bijzondere fauna en flora waaronder talrijke oudbosplanten. Het bos van Kolmont biedt door zijn bijzondere beheergeschiedenis veel potentieel voor wetenschappelijk onderzoek naar oudbossoorten.

ruimtelijk-structurerende waarde

De burchtruïne van Kolmont is een bepalend structurerend element voor de omgeving. Het geheel van grachten, wallen, burchtheuvel en bouwkundige resten is een sinds eeuwen beeldbepalend landschapselement. Het silhouet van de steile burchtheuvel met daarop de resten van de donjon en andere overblijfselen van de burcht is een opvallend visueel baken in de vallei van de Fonteinbeek. Kolmontbos, gelegen op een verhevenheid in een depressie, vormt een dominant element en is zichtbaar van in de ruime omgeving. De inplanting van de burcht van Kolmont accentueert daarenboven de natuurlijke topografie van het gebied.


Aanduiding van

Is de bescherming van

Kolmontbos

Overrepen (Tongeren)
Kolmontbos bevindt zich ten noordwesten van de stad Tongeren in de deelgemeente Overrepen. Het is een vrij klein, geïsoleerd bos (17,6 ha) omgeven door hoogstamboomgaarden aansluitend bij de dorpskern van Kolmont. In het bos ligt de burchtruïne van Kolmont. In de 19de eeuw zorgde de aanplant van solitaire bomen en bomengroepen er voor dat het parkkarakter van het bos werd versterkt. In het bos liggen naast enkele rechte dreven van betrekkelijk jonge leeftijd ook een aantal oude, relatief diepe holle wegen. In de bosrand komen op meerdere locaties verschillende bomen- en struikenrijen voor die vermoedelijk zijn aangelegd om een eigendomsgrens te visualiseren. Het historisch bosbeheer resulteerde in bosbestanden met zeer oude bomen van voor 1900.

Andere relaties

Heeft als voorganger

Kolmontbos

Overrepen (Tongeren)


Je kan deze pagina citeren als: Inventaris Onroerend Erfgoed 2024: Kolmontbos [online], https://id.erfgoed.net/aanduidingsobjecten/178275 (geraadpleegd op ).

Beheerder fiche: Agentschap Onroerend Erfgoed

Contact

Heb je een vraag of opmerking over deze fiche? Meld het ons via het contactformulier.