beschermd monument

Tuinwijk Klein Rusland: gekoppelde woning

beschermd monument van tot heden (voorlopige bescherming)

ID
186111
URI
https://id.erfgoed.net/aanduidingsobjecten/186111

Besluiten

gekoppelde woningen in de tuinwijk Klein Rusland
voorlopige beschermingsbesluiten: 13-10-2026  ID: 15569

Rechtsgevolgen

Meer informatie over de rechtsgevolgen van beschermingen vind je op onze website.

Beschrijving

De gekoppelde woning in de tuinwijk Klein Rusland is beschermd als monument.


Waarden

De als monument beschermde gekoppelde woningen in de tuinwijk Klein Rusland, Albert Mechelincklaan 1, 2, 3 en 4 in Zelzate zijn van algemeen belang wegens de volgende erfgoedwaarden:

historische waarde

De vier gekoppelde woningen in de wijk Klein Rusland in Zelzate hebben historische waarde omwille van de link met de sociale en industriële geschiedenis van Vlaanderen, de lokale geschiedenis en de link met de internationale geschiedenis. Deze wijk betekende een belangrijk onderdeel van de industriële ontwikkeling van de gemeente en getuigt van de inspanningen van de industriëlen om na de Eerste Wereldoorlog via comfortabele en goedkope huisvesting werkkrachten voor hun bedrijven aan te trekken. Tot op heden is die link met de industriële geschiedenis duidelijk herkenbaar bewaard in de context. Tegelijk is de wijk Klein Rusland representatief voor de honderden sociale woonwijken die vanaf begin jaren 1920 in Vlaanderen opgetrokken werden op initiatief van de pas opgerichte Nationale Maatschappij voor Goedkope Woningen.

stedenbouwkundige waarde

De vier gekoppelde woningen vormen een representatief en herkenbaar gebouwd ensemble dat getuigt van de stedenbouwkundige ontwerpschema’s van de lijnstad en de tuinwijk. Voor het aanlegplan van de wijk Klein Rusland werd een beroep gedaan op Louis Van der Swaelmen (1883-1929), één van de meest gerenommeerde landschapsarchitecten en stedenbouwkundigen van die tijd. Hij vatte deze wijk op als de eerste fase van een industriële lijnstad langs het kanaal en voor de aanleg greep hij terug naar de vormelijke principes van de tuinwijk, zoals die eind 19de eeuw in Engeland ontwikkeld waren: een welomlijnde, geconcentreerde bebouwing met vrije, groene ruimte errond, een gevarieerde straataanleg met een duidelijke hiërarchie tussen hoofdwegen, secundaire wegen en voetgangerswegen, en aandacht voor beeldcompositie met gesloten perspectieven door het draaien van hoekwoningen, gebogen of geknikte straten, het verspringen van de rooilijn, voortuinen, afgeboord met hagen, bomen langs het openbaar domein en het aanpassen van de aanleg aan de bestaande topografie, waardoor diverse pleintjes en parken ontstaan. Tegelijkertijd werd rekening gehouden met een rationeel grondgebruik en hygiëne, onder andere door rekening te houden met een optimale bezonning.

architecturale waarde

De vier gekoppelde woningen maken deel uit van de oorspronkelijke bouwfase van 1922- 1928, naar ontwerp van de internationaal gerenommeerde, modernistische architect Huib Hoste (1881-1957). Het resultaat is een voor Vlaanderen uniek voorbeeld van een interbellumwijk waarin het tuinwijkprincipe gekoppeld is aan een resoluut modernistische architectuur. De wijk bestaat voornamelijk uit grondgebonden gezinswoningen, per twee of in een rij gekoppeld. De architectuur wordt gekenmerkt door plastische, kubistische composities van zowel in de hoogte als in de breedte verspringende volumes als een uitwendige vertolking van de interne functionele organisatie, geaccentueerd met platte, licht uitkragende daken en deurluifels. In combinatie met het felgekleurde schrijnwerk en de afwerking van de architecturale volumes met een gekleurde bepleistering gaf dit een uitgesproken esthetiek die aansluit bij de artistieke beweging De Stijl waarvan Hoste deel uitmaakte tijdens zijn ballingschap in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog. Deze esthetiek blijft deels bewaard achter latere verbouwingen en is goed gedocumenteerd.

technische waarde

De vier gekoppelde woningen in de wijk Klein Rusland werden zoals het merendeel van de woningen in deze wijk opgetrokken in mager beton of asbeton, gemaakt van hoogovenslakken, een vorm van industrieel afval, volgens het zogenaamde non-plus systeem, een vernieuwende, geïndustrialiseerde constructiemethode waarbij het beton gegoten werd in een bekisting met uitsparing van de gevelopeningen. Huib Hoste bepleitte dit procedé omwille van de economische voordelen en de plastische mogelijkheden.


Aanduiding van

Is de gedeeltelijke bescherming van

Gekoppelde woningen in de tuinwijk Klein Rusland

Albert Mechelincklaan 1-3 (Zelzate)
Twee gespiegelde, halfopen sociale woningen, opgetrokken in een gegoten betonconstructie, als onderdeel van de tweede bouwfase (1922-1924) van de modernistische tuinwijk Klein Rusland naar ontwerp van architect Huib Hoste (1881-1957) en landschapsarchitect en stedenbouwkundige Louis Van der Swaelmen (1883-1929).


Je kan deze pagina citeren als: INVENTARIS ONROEREND ERFGOED 2026: Tuinwijk Klein Rusland: gekoppelde woning [online], https://id.erfgoed.net/aanduidingsobjecten/186111 (geraadpleegd op ).

Beheerder fiche: Agentschap Onroerend Erfgoed

Contact

Heb je een vraag of opmerking over deze fiche? Meld het ons via het contactformulier.