Antitankgracht

Beschermd cultuurhistorisch landschap van 31-05-2007 tot heden

Locatie

Provincie Antwerpen
Gemeente Antwerpen, Stabroek, Kapellen, Brasschaat, Schoten, Schilde, Ranst, Brecht
Deelgemeente Berendrecht, Stabroek, Kapellen, Brasschaat, Schoten, Schilde, 's Gravenwezel, Oelegem, Sint-Job-in-'t Goor
Straat
Locatie Berendrecht (Antwerpen), Brasschaat (Brasschaat), Sint-Job-in-'t Goor (Brecht), Kapellen (Kapellen), Oelegem (Ranst), 's Gravenwezel, Schilde (Schilde), Schoten (Schoten), Stabroek (Stabroek)

Administratieve gegevens

Andere nummers
  • 4.03/10000/103.1
  • OA000128

Is de (gedeeltelijke) bescherming van

Militair erfgoed op de overgang van Scheldepolders naar Kempen

Brasschaat (Brasschaat), Kalmthout (Kalmthout), Kapellen (Kapellen), Stabroek (Stabroek)

De ankerplaats is gelegen op een helling die de overgang vormt van de laaggelegen Scheldepolders naar de hoger gelegen Kempen en vertoont dus kenmerken van beide gebieden. Het westen wordt gedomineerd door landbouwgronden. Centraal wordt de ankerplaats ingenomen door een sterk bebost landschap dat in het oosten begrensd wordt door het militaire Kamp van Brasschaat en het heidegebied van het Klein Schietveld. De talrijke waardevolle kasteelparken zijn veelal gesitueerd langs de grote(re) wegen. In het noorden van de ankerplaats komen relicten van de militaire verdedigingsgordel rond Antwerpen voor, die werd uitgebouwd door Belgen (voor beide wereldoorlogen) en Duitsers (tijdens de Eerste Wereldoorlog). Deze verdedigingslinies werden dwars door het bestaande landschap aangelegd en vormen een duidelijk herkenbare lineaire structuur die de hele ankerplaats van west naar oost doorkruist.

Is de omvattende bescherming van

Duitse bunker

Hoogeind zonder nummer, Stabroek (Antwerpen)

Duitse bunker, tijdens de Eerste Wereldoorlog opgetrokken als onderdeel van de 'Nordabschnitt'.

Duitse bunker

Hoogeind zonder nummer, Stabroek (Antwerpen)

Duitse bunker, tijdens de Eerste Wereldoorlog opgetrokken als onderdeel van de 'Nordabschnitt'.

Fort van 's Gravenwezel

Loze Visser zonder nummer, Schilde (Antwerpen)

Fort uitgevoerd ter vervollediging van de hoofdverdedigingslinie van de stad en voorzien bij wet van 30 maart 1906.

Fort van Ertbrand

Oude Galgenstraat zonder nummer, Kapellen (Antwerpen)

Fort van tweede orde, uitgevoerd ter vervollediging van de hoofdverdedigingslinie van de stad en voorzien bij wet van 30 maart 1906.

Fort van Oelegem

Goorstraat zonder nummer, Ranst (Antwerpen)

Het fort werd tussen 1909 en 1914 gebouwd als uitbreiding van de in 1878 ontworpen tweede verdedigingsgordel van Antwerpen.

Fort van Stabroek

Abtsdreef zonder nummer, Stabroek (Antwerpen)

Vanaf Abtsdreef leidt een gekasseide dreef naar de toegang tot het fort, opgericht door aannemer Fl. Voussure en voltooid in 1907.

Schans Smoutakker

Hoogeind zonder nummer, Stabroek (Antwerpen)

Ruïne van de schans opgericht na 1908, gelegen ten noorden van de straat in landbouwgebied met voornamelijk weiland.

Schans van Schilde

Schanslaan zonder nummer, Schilde (Antwerpen)

Uitgevoerd ter vervollediging van de hoofdverdedigingslinie van de stad, werken aangevat in 1909.

Stuwsluis

Schanslaan zonder nummer, Schilde (Antwerpen)

Stuwsluis met bunker, gelegen op anti-tankgracht ten zuiden van de schans.

Beschrijving

De Antitankgracht werd beschermd als landschap bij ministerieel besluit van 30 december 1993. Deze bescherming werd gedeeltelijk vernietigd door arresten van de Raad van State van 31 mei 2007 wat betreft volgende percelen gelegen langs de Venuslei te Kapellen: perceel 72/y (deel) (arrestnummer 171.662), perceel 72/a2 (arrestnummer 171.663), perceel 71/d (arrestnummer 171.664) en perceel 72/z (arrestnummer 171.665).

De Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen (KCML) bracht een advies uit waarbij de historische, wetenschappelijke en esthetische waarden van de Antitankgracht als volgt werd gemotiveerd:

Historische waarde: het is een vrij intact voorbeeld van militaire vestingbouw van de eerste helft van de 20ste eeuw.
Wetenschappelijke waarde: het voorkomen van rijk gevarieerde en soms zeldzame flora en fauna waarbij de klemtoon ligt op soorten die aan zuiver water gebonden soorten zijn.
Esthetische waarde: het vormt een rijk geschakeerd lineair landschapselement door het wisselend uitzicht naargelang de begroeiingen, de bodem, de omgeving et cetera.

  • Onroerend Erfgoed, Digitaal Beschermingsdossier DA00796, De Antitankgracht, advies KCML (1993).

Waarden

De Antitankgracht is beschermd als landschap omwille van het algemene belang gevormd door de:

historische waarde

wetenschappelijke waarde

esthetische waarde

Relaties

omvat Duitse bunker

Hoogeind zonder nummer, Stabroek (Antwerpen)

omvat Duitse bunker

Hoogeind zonder nummer, Stabroek (Antwerpen)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.