Metaalfabriek Ateliers de constructions de Baesrode: fabriekshal en straatgevel

Beschermd monument van 05-01-2004 tot heden

Locatie

Provincie Oost-Vlaanderen
Gemeente Dendermonde
Deelgemeente Baasrode
Straat Theodoor Vermylenstraat
Locatie Theodoor Vermylenstraat 20 (Dendermonde)

Administratieve gegevens

Andere nummers
  • 4.01/42006/264.1
  • OO002837

Is de (gedeeltelijke) bescherming van

Metaalfabriek Ateliers de constructions de Baesrode

Theodoor Vermylenstraat 20, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

De voormalige bedrijfsgebouwen van de "Ateliers de constructions de Baesrode" van de NV Vermylen, waar allerhande metalen constructies geproduceerd werden, zijn gelegen tussen de huizenrij nummer 14-18 en nummer 24-36, als onderdeel van de aparte fabriekswijk met woningbouw gerealiseerd door het bedrijf Vermylen.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

De bescherming omvat de fabriekhal van de voormalige "Ateliers de construction de Baesrode" en de aansluitende straatgevel langs de Theodoor Vermylenstraat.

Waarden

De geselecteerde items industrieel erfgoed situeren zich zowel in een landelijk als verstedelijkt gebied. Het zijn gave voorbeelden en/of relevante getuigenissen van de kleinschalige ambachtelijke private industriële activiteit uitgeoefend in de nabijheid van het woonhuis evenals van de grootschalige industrie gerealiseerd door belangrijke nijveraars. Vooral te Baasrode treft men gediversifieerd industrieel erfgoed aan dat gerelateerd was aan zijn historisch belangwekkende scheepsnijverheid evenals voorbeelden van landelijke ambachtelijke industriële activiteit. In dezelfde gemeente rest een uitzonderlijk grootschalig project van een door een 'verlichte' industrieel aangelegde wijk met woningen zowel voor de directeur als voor het personeel en met voorzieningen voor ontspanning.
Het geselecteerd industrieel patrimonium vertoont voldoende intrinsieke kwaliteiten met betrekking tot de industrieel-archeologische, (architectuur- en cultuur-) historische en/of sociaal-culturele waarde. Het zijn representatieve en veelal zeldzame voorbeelden van de kenmerkende industriële architectuur waarbij de typologie naar de functie verwijst en meestal met behouden installatie, werktuigen of gereedschap. Het betreft in hoofdzaak 19de- en 20ste-eeuwse relicten die getuigen van de ontwikkelingen en vernieuwingen op economisch en technologisch vlak (mechanisering, elektrificatie). Ook illustratieve materiële getuigen van de evolutie van de infrastructuur voor vervoer over waterlopen en per spoor komen aan bod.

Gedeelte van voormalige "Ateliers de construction de Baesrode" gevormd door de grote fabriekshal met rolbrug en de aansluitende straatgevel van het overig deel van het bedrijfsgebouw van Vermylen is beschermd als monument omwille van het algemeen belang gevormd door de:

sociaal-culturele waarde, historische waarde, industrieel-archeologische waarde

in casu architectuurhistorische waarde: De totaliteit van reeksen rijhuizen en een villa met plein en concertzaal circa 1910 opgericht door het bedrijf Vermylen voor de fabrieksdirecteur en zijn personeel naast en bij de fabrieken van NV Vermylen, vormt een van de weinig overblijvende belangrijke materiële getuigenissen van de sterke industriële expansie die Baasrode als Scheldedorp en belangrijk centrum van scheepsbouw op de overgang van 19de met 20ste eeuw heeft gekend. Dit deel van de fabriekswijk is door zijn specifieke aanleg en zeldzaam karakter relevant voor de geschiedenis en evolutie van de sociale huisvesting en is exemplarisch als maatschappelijk fenomeen binnen de industrialisatiebeweging. Het betreft tevens een architecturaal opmerkelijke realisatie, representatief voor een bij een fabriek gerealiseerd huisvestingsproject met allure uit het begin van de 20ste eeuw. De verschillende huizenrijen, die elk als een gegroepeerd geheel geconcipieerd werden, vertonen als ensemble een sterke onderlinge samenhang door de uitgesproken eclectische bouwstijl van de gevelwanden. Opvallend is het kleurrijk en gevarieerd materiaalgebruik, de diversiteit in gevelornamentiek en een voor de meeste huisgevels onderling sterk verschillende uitwerking. Eén straatwand is onderbroken door een aansluitend plein, enerzijds overkomend als een voorplein van de dominante villa van de fabrieksdirecteur met beboomde tuin achter muur met hekwerk. De aanvankelijke concertzaal en latere wijkkapel aan en met hetzelfde plein, beklemtoont het centrumkarakter en refereert aan de sociale functie als ontmoetingsplaats voor de buurt. De voormalige "Ateliers de construction de Baesrode" van Vermylen, gelegen tussen twee van de huizenrijen, was door zijn productie vroeger aan de scheepswerf van Baasrode gelieerd en is één van de weinige restanten van fabrieken van Vermylen die aanleiding gaven tot oprichting van deze aparte woonbuurt. Het gedeelte gevormd door de indrukwekkende hoge fabriekshal van 1907 is bovendien betekenisvol als typerende vroeg 20ste-eeuwse industriële constructie in ijzeren skeletbouw met geklinknagelde vakwerkstijlen en -balken, ijzeren spanten en met oorspronkelijke rolbrug. Met de rechts aansluitende lagere straatgevel van het overig deel van het bedrijfsgebouw illustreert de hal visueel de link tussen oorspronkelijke werkplaats en woonhuizen van het bedrijf. Zowel historisch als visueel vormen de gebouwen een eenheid en samenhang. In de context van de stedenbouwkundige evolutie van Baasrode was de huisvesting gerealiseerd door Vermylen maatschappelijk van betekenis als historische aanzet voor de geleidelijke ontwikkeling buiten de dorpskern van een grote nieuwe woonwijk naast de industriezone.

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.