Beschermd cultuurhistorisch landschap

Kasteel van Horst met omgeving

Beschermd cultuurhistorisch landschap van 26-03-2007 tot heden

ID
870
URI
https://id.erfgoed.net/aanduidingsobjecten/870

Besluiten

Kasteel van Horst: omgeving
definitieve beschermingsbesluiten: 26-03-2007  ID: 4486

Beschrijving

De bescherming omvat het kasteel van Horst met de omgeving.



Waarden

De omgeving van het kasteel van Horst is beschermd als landschap omwille van het algemene belang gevormd door de:

esthetische waarde

de brede vallei biedt de mogelijkheid tot prachtige vergezichten. De nog aanwezige dreven en vijvers vormen niet alleen een aangenaam wandelkader, maar accentueren ook de inplantingsplaats van het kasteel. De Sint-Jozefskapel met de kleinbladige linde vormt een baken in het landschap.

historische waarde

het kasteel van Horst heeft de kenmerken van een omwald feodaal kasteel met relicten van een laatmiddeleeuwse omgevingsaanleg en is uitgaande van de beschikbare inventaris van Historische Tuinen en Parken van Vlaanderen het enige bekende voorbeeld dat zo gaaf bewaard is. In het omgevende landschap is de toestand van de late 17de eeuw bewaard gebleven: er zijn geen sporen van barokke, classicistische of landschappelijke tuinaanleg aanwezig omwille van het feit dat het domein sinds het midden van de 17de eeuw nagenoeg onbewoond is gebleven. De meer dan 500 jaar oude vijvers ten noorden van het kasteel zijn nog steeds duidelijk in het landschap aanwezig en hebben hun oorspronkelijk geometrisch patroon behouden. Dit geldt eveneens voor het oude drevenpatroon en enkele gebouwen zoals de Horsthoeve.

sociaal-culturele waarde

de Sint-Jozefskapel en de Sint-Wivinakapel zijn waardevolle gaaf bewaarde relicten van volksdevotie uit het Hageland. Zij zijn al van in de 19de eeuw bakens in het agrarische landschap ten zuiden van het kasteel.

wetenschappelijke waarde

kenmerkend is de brede vallei waarin de Winge hier stroomt en waarin het kasteel gebouwd werd. Het kasteel zelf vertoont delen uit verschillende bouwperioden. Het 17de-eeuws wegenpatroon dat we terugvinden op de kaarten van het Kaartboek van de Abdij van 't Park, is nog steeds zeer goed herkenbaar in het landschap en vormt daardoor een geschikte basis voor vergelijkend wetenschappelijk onderzoek. De aanwezige elementen van fauna en flora evenals het rijke archeologisch patrimonium van de kasteelsite hebben een grote wetenschappelijke erfgoedwaarde .

Aanduiding van

Is de omvattende bescherming van

Kasteeldomein van Horst

Horststraat 28, 28A (Holsbeek)
Omwald feodaal kasteel met onregelmatige polygonale aanleg, voorzien van toegangspoort en vierkante zandstenen donjon met aangebouwde woon- en dienstvleugels in traditionele bak- en zandsteenstijl, teruggaand op bouwfases uit de late 15de eeuw en vroege 16de eeuw; originele stucplafonds van Ian Christiaen Hansche bleven bewaard; waterkasteel met wagenhuis teruggaand op site van feodale motte met relicten van laat-middeleeuwse omgevingsaanleg; geen sporen barokke, classicistische of landschappelijke aanleg.


Winterlinde bij Sint-Jozefkapel

Peerse zonder nummer (Holsbeek)
Op een aangelegd heuveltje in de velden staat er een winterlinde bij de Sint-Jozefkapel. De toegetakelde kapelboom heeft een belangrijk deel van de kruin verloren en heeft hierdoor een afwijkende groeivorm. De stam is hol en de boom heeft de kenmerken van een veteraanboom. Winterlinde is onder de lindes de meest zeldzame soort.

Is de gedeeltelijke bescherming van

Valleien van de Molenbeek en Winge tussen Lubbeek en Sint-Pieters-Rode

Holsbeek, Nieuwrode, Sint-Pieters-Rode (Holsbeek), Lubbeek (Lubbeek), Houwaart, Sint-Joris-Winge (Tielt-Winge)
De beekvallei die door deze ankerplaats van zuid naar noord loopt, is in het zuiden nog breed vertakt. Nabij Gempe komen de waterlopen samen en worden ze zowel Molenbeek als Winge genoemd. De beek stroomt af richting Kleerbeek en Horst, de vallei wordt hier aanzienlijk breder en vlakker en wordt ook wel de Hagelandse vallei genoemd. Deze brede vallei is gekend vanwege haar hoge ecologische waarde. Aan de beide zijden van de vallei loopt het landschap glooiend omhoog, oa. door de aanwezigheid van Diestiaanheuvels. Door de hele ankerplaats heen komt bouwkundig erfgoed voor. Voornamelijk in het zuiden en noorden van de ankerplaats liggen een aantal grote hoevecomplexen. Kenmerkend voor de Molenbeekvallei zijn de vele kastelen dicht tegen de beek. Een landschappelijk gaaf geheel wordt gevormd door het kasteel van Horst en omgeving.