Pastorie Onze-Lieve-Vrouwparochie

Beschermd monument van 27-01-2003 tot heden

Locatie

Provincie Oost-Vlaanderen
Gemeente Geraardsbergen
Deelgemeente Zarlardinge
Straat Pastorijstraat
Locatie Pastorijstraat 7 (Geraardsbergen)

Administratieve gegevens

Andere nummers
  • 4.01/41018/152.1
  • OO002691

Is de (gedeeltelijke) bescherming van

Pastorie Onze-Lieve-Vrouwparochie

Pastorijstraat 7, Geraardsbergen (Oost-Vlaanderen)

De pastorie van de Onze-Lieve-Vrouwparochie dateert uit 1779 en wordt omgeven door een tuin.

Beschrijving

De pastorie van de Onze-Lieve-Vrouwparochie met omliggende tuin is beschermd als monument.

Waarden

De pastorie is beschermd als monument omwille van het algemeen belang gevormd door de:

historische waarde

De historische waarde van de pastorie wordt gevormd door de kerkelijke verplichting aan de pastoor om na een benoeming op zijn beneficie te gaan wonen. Dat vereiste een ‘pastoreel huis’. Deze verplichting werd herhaald tijdens het concilie van Trente waardoor in het begin van de 17de eeuw verschillende pastorieën werden gebouwd. Het is pas ná de seculiere wet van 25 september 1769 dat de meeste pastorieën opgericht werden onder druk van de politieke overheid. De tiendenheffers werden daartoe verplicht. Slechts weinig pastorieën van voor 1769 bleven bewaard wat hen tot bijzondere getuigen én referentiepunten maakt voor de evolutie in de tweede helft van de 18de eeuw. De 19de-eeuwse pastorie, opgetrokken door de gemeente, is het gevolg van Concordaat van 1801.
De pastorie hoort door deze historische context samen met de kerk, gemeentehuis en dorpsschool tot de historisch gegroeide dorpskern, de parochie en het collectieve geheugen van de dorpsgemeenschap.

artistieke waarde

De artistieke waarde van de pastorie bestaat uit het steeds zeer consequent toepassen van de meest moderne structuur, constructie, decoratie en (tuin)aanleg eigen aan de bouwperiode van het pand (van rococo tot neostijlen). De drang naar het nieuwe en moderne resulteerde niet zelden in het herinrichten van één of meerdere kamers met nieuwe vormen, materialen en stijlen. Verschillende pastorieën getuigen van deze architecturale evolutie. In zowel de 18de als eerste helft van de 19de eeuw is de invloed vanuit Frankrijk op de kunst en architectuur in onze contreien zeer duidelijk. Die invloed is zeer duidelijk merkbaar in zowel de toegepaste stijlen als in de 18de-eeuwse formele tuinaanleg waarbij het huis 'entre cour et jardin' geplaatst werd.
De typologie kent een zeer specifieke evolutie van dubbelhuis naar vrij grondplan. Typisch en uniek voor de pastorie is de mogelijkheid om de bovenverdieping af te sluiten van de benedenverdieping dankzij een smeedijzeren hek of luik dat van op de verdieping kan gesloten worden.
De tuinen getuigen alle van de onverbrekelijke band tussen pastorie en tuin. De zelfvoorziening van de pastoor uitte zich in zowel een sier- als nutstuin. De aanleg is steeds zeer representatief voor de evolutie van formele naar landschappelijke tuin welke in deze periode plaatsvindt.

artistieke waarde, historische waarde

De pastorie werd opgericht in 1779. De pastorie is de laatste stap in de aanwezigheid van een pastorie te Zarlardinge sinds het eerste kwart van de 17de eeuw.
Het gebouw is naar vorm, constructie, aankleding en indeling representatief voor de pastorie in de 18de eeuw (stuc, binnenschrijnwerk, trap). Overal bleven de 18de-eeuwse rococo interieurelementen (schouwen, binnenschrijnwerk, vloeren) bewaard. Enkel de schouwmantels werden in de 19de eeuw vervangen. Uniek is de schouw in het grote salon met de afbeelding van de Heilige Petrus en de tiara met sleutels.
Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.