Goethals, Julius
- ID
- 2398
- URI
- https://id.erfgoed.net/personen/2398
Beschrijving
Julius Goethals werd in 1883 door de gemeenteraad van Aalst verkozen als stadsbouwmeester. In deze rol, die hij vijfendertig jaar zou uitoefenen, was hij heel invloedrijk en was hij betrokken bij belangrijke architecturale en stedenbouwkundige ontwikkelingen in Aalst. Naast zijn werk voor de stad Aalst, bouwde hij een eigen praktijk uit, waarbij zijn diverse en omvangrijke oeuvre een voorliefde toont voor de neogotiek. Hij legde zich toe op het bouwen en verbouwen van kerken, maar hij ontwierp ook woningen, industriële panden, kloosters, scholen, pastorieën en verschillende publieke gebouwen.
Dankzij het onderzoek van Pieterjan De Coninck, gepubliceerd in 2025, werd het leven en werk van Goethals in kaart gebracht. Dit overzicht baseert zich op dat artikel. Architect Goethals mag niet verward worden met zijn naamgenoot Jules Goethals (1844-1902), die als landschapsschilder en etser actief was.
Bio
Julius of Jules Goethals werd geboren als zoon van politieagent Petrus Goethals en Mechtildis Verstappen. Zijn broer Remi Goethals werd later decoratieschilder, zijn andere broer Bernard bouwkundige en zijn zus Désirée modiste. Julius volgde tussen 1869 en 1873 lessen architectuur aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Gent en nadien aan Sint-Lucas in Gent binnen de afdeling bouwkunst. Daar kwam hij in contact met de neogotische beeldtaal. Hij studeerde er af in 1879. Goethals werd waarschijnlijk in datzelfde jaar geassocieerd lid van de Gilde van Sint-Thomas en Sint-Lucas, die zich sterk inzette op het promoten van de neogotiek. Deze elementen waren bepalend voor zijn ideologische en artistieke ontwikkeling, en maakten hem ook deel van een invloedrijk en uitgebreid netwerk.
Vanaf 1876 was Goethals werkzaam als eerste tekenaar bij architect Pieter Van Kerkhove, die ook deel uitmaakte van de Gilde en vanaf 1880 provinciaal architect van Oost-Vlaanderen was. Goethals werkte mee aan belangrijke projecten van deze architect, zoals het neogotische ontwerp voor het stadhuis van Sint-Niklaas, de Bank van Waes, een aantal scholen en woningen in de omgeving van Sint-Niklaas en de heropbouw van het Chateau du Faing in Jamoigne in neogotische stijl.
In 1883 solliciteerde Goethals voor de functie van stadsbouwmeester van Aalst. Van Kerkhove schreef een aanbevelingsbrief. Op 10 maart werd Goethals door het toenmalige katholieke stadsbestuur gekozen uit de negen kandidaten. Als stadsbouwmeester werd hij ook benoemd als professor en bestuurder van de sectie bouwkunde van de stedelijke academie van Aalst. Hij werd lid van de Besturende Commissie van de academie en van de Plaatselijke Geneeskundige Commissie en Comiteit van Openbare Gezondheid. In 1907 werd hij benoemd tot lid van de Provinciale Geneeskundige Commissie van Oost-Vlaanderen. Hij zetelde in de beheerraad van het stadsmuseum van Aalst en als raadgevend lid in het bestuur van de Oudheidkundigen Kring van de stad en het voormalige Land van Aalst (opgericht in 1903).
Naast zijn openbare functie bouwde hij een succesvolle eigen praktijk uit. Soms verweet men hem belangenvermenging en oneerlijke concurrentie, aangezien hij dankzij zijn positie een uitgebreid klantenbestand opbouwde en een uitgebreid oeuvre realiseerde in en buiten Aalst voor diverse opdrachtgevers. Deze commentaar kwam vooral uit liberale en daensistische hoek en illustreert de laat-19de-eeuwse context en ideologische gevoeligheden.
Na zijn benoeming tot stadsbouwmeester verhuisde hij in 1883 van Gent naar Aalst. Op 16 februari 1886 trouwde hij met Maria Philomena Callebaut. Ze kregen samen vijf kinderen. In 1889 verhuisde het gezin van de Statiestraat naar een door Goethals ontworpen woning in de Dirk Martensstraat. Tussen 1900 woonde broer Bernard in bij het gezin. Bernard wilde vanuit zijn opleiding architectuur aan Sint-Lucas graag bijkomende praktijkervaring opdoen bij zijn broer. Hij assisteerde Julius bij enkele realisaties, zoals de bouw van de Meuleschettekapel (1894), en werd als toezichter aangesteld bij enkele openbare gebouwen.
Naast zijn beroepsactiviteiten was hij in zijn vrije tijd ook sterk actief in het socioculturele leven van Aalst. Hij ondersteunde verschillende verenigingen en initiatieven, waaruit zijn katholiek geloof, passie voor muziek en liefde voor de Nederlandse taal spraken. Hij was lid van de Derde Orde van Sint-Franciscus. Omstreeks 1886-1890 was hij secretaris van de Kerkfabriek en van het Bureel der Kerkmeesters van de Sint-Jozefkerk. In 1896 werd hij erelid en vanaf 1908 voorzitter van Koninklijke Rederijkerskamer De Catharinisten. Onder Goethals leverden De Catharinisten een belangrijke bijdrage aan twee Aalsterse Vlaamsgezinde initiatieven: de ondercommissie die streefde naar de vernederlandsing van de Gentse universiteit (1910-1911) en de viering van de Guldensporenslag (1912). Hij hechtte belang aan volksverheffing en had aandacht voor het welzijn van de arbeidersbevolking. Zijn liefde voor muziek en zang leidde tot enkele muzikale optredens en hij was ook bestuurslid van de Koninklijke Harmonie Al Groeiend Bloeiend.
Door de Eerste Wereldoorlog vielen verschillende bouwprojecten stil. Goethals werd nog betrokken bij het opmeten van oorlogsschade, maar zou overlijden na een slepende ziekte in de zomer van 1918. Als stadsbouwmeester werd hij opgevolgd door Triphon De Smet uit Temse. Julius' zoon Emile, die ingenieur-architect was, nam het privébureau van zijn vader over.
Oeuvre
Dankzij zijn uitgebreide netwerk en rol als stadsbouwmeester in Aalst, verwierf hij veel aanzien bij heel diverse opdrachtgevers. Naast onder meer burgers, industriëlen en geestelijken had hij ook goede contacten met verschillende gemeentebesturen in de omgeving van Aalst, zoals Letterhoutem, Meldert, Lede, Hillegem, Ressegem en Denderwindeke. Zijn realisaties zijn dus ook typologisch divers. Naast kerken ontwierp hij woningen, pastorieën, industriële gebouwen, hospitalen, scholen, elektriciteitscabines, hekwerk, kerkmeubilair,... Behalve nieuwbouw legde hij zich ook toe op restauraties en verbouwingen van kerken en andere historische gebouwen. Hij ontwierp eveneens decoratieve elementen bij feestelijkheden.
De kerkelijke bouwkunst van Goethals sluit aan bij de late neogotiek (circa 1885-1914). Goethals bleef hierbij trouw aan de meer traditionele variant van de neogotiek. Naast kerken ontwierp hij ook pastorieën in een late neogotische stijl. In zijn burgerlijke bouwkunst beperkte hij zich niet tot neogotiek en putte hij een eclectisch gamma van neostijlen. Zijn grootschalige gezinswoning in de Dirk Martensstraat ontwierp hij in neo-Vlaamse-renaissancestijl (1888). Soms koos hij ook voor traditionalisme of neoclassicisme.
Kerken nemen het belangrijkste deel van zijn oeuvre in. Goethals bouwde, verbouwde en restaureerde tal van parochiekerken. Deze bevinden zich voornamelijk in Oost-Vlaanderen, maar hij was ook actief in West-Vlaanderen, Vlaams-Brabant en Antwerpen. Opvallende neogotische nieuwbouwontwerpen zijn bijvoorbeeld de Sint-Andrieskerk in Strijpen (1897), de Onze-Lieve-Vrouw van Bijstandkerk en bijhorende pastorie in Aalst (1902), de Parochiekerk Sint-Gaugericus in Pamel (1903) met bijhorende pastorie, de parochiekerk Sint-Lambertus in Beerse en de neogotische Sint-Engelbertuskerk in Prosperdorp en pastorie (1910-1911). Hij ontwierp ook nieuwe pastorieën in Borsbeke, Mespelare, Sinaai en Lede. Bij de Sint-Pietersbandenkerk in Uitbergen integreerde Goethals de historische kruisingstoren en koor in het ontwerp van de nieuwe kerk (1904). Bij parochiekerken in Sint-Niklaas, Hillegem en Vlierzele was hij enkel betrokken bij de afwerking of het ontwerp van de kerktoren. Daarnaast realiseerde hij verbouwingen, uitbreidingen en restauraties van kerken, bijvoorbeeld in Denderhoutem, Iddergem, Pollare, Moerbeke (bij Geraardsbergen), Nieuwenhove, Meldert, Meerbeke, Michelbeke, Moorsel, Beveren-Waas, Zandbergen en Sint-Lievens-Houtem. Andere voorbeelden zijn de uitbreiding van de Sint-Martinuskerk in Kerksken (1892), de renovatie van de Sint-Corneliuskerk in Aalter (1901), de verbouwing en vergroting van de Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaartkerk in Oudegem (1908) en de restauratie van de Sint-Martinuskerk in Lovendegem (1908). Hij maakte verbouwplannen voor een zestal pastorieën. Goethals ontwierp daarnaast ook kloosters. In 1904 ontwierp hij een klooster met kloosterkerk voor de paters-Kapucijnen in Ciney. Hij ontwierp de verbouwingen aan het kapucijnenklooster in Meersel-Dreef (1905) en het nieuwe klooster met kerk voor de Aalsterse kapucijnen (1910). Net als andere neogotische architecten ontwierp hij eveneens kerkmeubilair.
Qua woningbouw was Goethals in Aalst betrokken bij de bouw van arbeiderswoningen en de urbanisatie in de wijken Schaarbeek en Mijlbeek. Hij ontwikkelde zelf gronden tot bouwpercelen, diende bouwaanvragen in voor ensembles van rijwoningen en ontwierp deze ook. Er is bijvoorbeeld een ontwerp van zijn hand gekend uit 1898 voor 25 woningen op de hoek van de Koolstraat en de huidige Vakschoolstraat. Hij ontwierp in 1906 een reeks arbeiderswoningen aan de Dendermondse Steenweg in opdracht van twijnderij Filature et Filteries Réunies, gebaseerd op 28 verschillende geveltypes, die ondanks hun verschillen toch vooral getuigen van een grote eenheid. Bij het ontwerp van deze woningen had hij ook aandacht voor comfort en hygiëne. Hij ontwierp opvallende burger- en herenhuizen. Een voorbeeld is het ontwerp van een neoclassicistisch herenhuis in de Dirk Martensstraat voor hophandelaars Prosper en Jan De Coninck (1912). In deze straat bevonden zich ook zijn eigen woning (1888) en een ander burgerhuis (1889) in neo-Vlaamserenaissance-stijl.
Het karakter van Aalst als industriestad vertaalde zich ook in andere ontwerpen van Goethals. Voor de firma Callebaut Frères ontwierp hij een fabrieksgebouw (1883). Voor de weduwe van Hyacinthe Leclercq ontwierp hij een glucosefabriek (1891), gelegen tussen de Hersthage en de Denderkaai. In 1896 ontwierp hij een hangar voor katoenfabriek Geerinckx – De Naeyer. Voor de gebroeders Prosper en Jan De Coninck realiseerde hij, grenzend aan de tuin van hun woning in de Dirk Martensstraat, een magazijn met hopast en conciërgewoning (1912). In 1913 ontwierp hij vijf
elektriciteiscabines in opdracht van de Société d’Electricité du Nord de la Belgique.
Gezondheidszorg was een belangrijk aandachtspunt in die late 19de eeuw. Goethals was als stadsbouwmeester de ontwerper van het nieuwe stedelijke hospitaal van Aalst in neogotische stijl (in 1899 in gebruik genomen), en was daarnaast betrokken bij uitbreidingen van de hospitalen van Essen en Ninove. Andere publieke ontwerpen omvatten bijvoorbeeld scholen, zoals de nieuwe gemeenteschool van Meldert, een nieuwe vak- en ambachtsschool op de Sint-Jozefparochie in Aalst en de Sint-Gudulaschool in Aalst (1909). Hij ontwierp ook de woonst van de zusters van de Heilige Vincentius a Paulo aan de Moorselbaan (1915) en realiseerde verbouwingen aan bestaande schoolgebouwen.
Tot de opvallende nieuwe stedelijke infrastructuur die hij als stadsbouwmeester ontwierp, behoren het stedelijk zwembad met woning voor de toezichter (1886) en de vismarkt (1892). Als stadsbouwmeester had hij echter een uitgebreid en gevarieerd takenpakket. Hij hield toezicht op publieke en private bouwwerken, op het naleven van de stedelijke bouwreglementen en gaf advies over bouwaanvragen. Bij de beoordeling van bouwaanvragen kon hij ook bijkomende voorwaarden opleggen. Hij was verantwoordelijk voor de plannen, bestekken en lastenboeken van werken aan stadsgebouwen en voor werken aan privégebouwen die door de stad gesubsidieerd werden. Hij was bijvoorbeeld betrokken bij de restauratiewerken aan de Heilige Geestkapel, de Sint-Martinuskerk, het schepenhuis, de Werfkapel en de Borse van Amsterdam. Als stadsbouwmeester werd hij ook betrokken bij ongevallen, crisissituaties en gevallen van openbare veiligheid. Daarnaast legde hij de inplanting en het tracé van nieuwe straten vast.
- DE CONINCK P. 2025: Julius Goethals (1855-1918) Architect en stadsbouwmeester van Aalst, Het Land van Aalst LXXVII 3, 85-135.
Auteurs: Verhelst, Julie
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)
Erfgoedobjecten
Ontwerper van
Capucienenklooster met kerk
Capucienenlaan 93A-C, 95-99, 95B (Aalst)
Capucienenklooster met kerk en studiehuis, ingewijd in 1910 naar een neogotisch ontwerp van stadsarchitect Jules Goethals.
Dekenij
Sint-Hermesstraat 2 (Ronse)
Oorspronkelijk bepleisterde en geschilderde voorgevel van zeven traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak. Gerestaureerd in 1898 naar ontwerp van architect J. Goethals (Aalst). Volgens bouwplan van 1934 aangepaste voorgevel naar ontwerp van architect R. Delgutte.
Eclectisch burgerhuis
Dirk Martensstraat 9 (Aalst)
Huis in eclectische stijl; twee bouwlagen van drie traveeën onder trapgevel, 1889 gedateerd in de cartouches en ontworpen door Julius Goethals. Baksteenbouw op afgeschuinde arduinen plint.
Heilige Geestkapel
't Maegelijnplein 1, Kattestraat 32-34 (Aalst)
De Heilige Geestkapel is een restant van het Godshuis Tafel van de Heilige Geest en klimt op tot een bouwfase van 1470. Gerestaureerd in 1893 en vanaf 1901 vergroot met twee traveeën naar het oosten en oprichting van een nieuwe sacristie onder leiding van architect Jules Goethals. Van de neogotische interieuraankleding vanaf 1909 getuigt nog een glasraam van Jozef Casier. Deel ingebouwde, rechthoekige kapel onder leien zadeldak met dakruitertje, bekroond met een gebogen naaldspits, bestaat uit een verankerde baksteenbouw met gebruik van zandsteen voor de afgeschuinde sokkel en afwerking der muuropeningen.
Kapucijnenklooster
Dreef 38-40 (Hoogstraten)
Kloostercomplex met kerk en kloostervleugels rondom een pandhof en enkele vrijstaande gebouwen; moestuin en boomgaard, aanplantingen en bos met dubbele beukendreef naar Calvarieberg.
Kerkhof Sint-Pieters-Banden met roepsteen
Veerstraat (Berlare)
Omringend kerkhof op ovale plattegrond, grotendeels afgesloten door een haag met uitzondering van de recht afgesloten voorzijde. Bakstenen kerkhofmuur met hekwerk op bakstenen voet en axiaal toegangshek aan samengestelde bakstenen pijlers, naar ontwerp van architect J. Goethals van 1907. Rechts van de toegang, roepsteen in de vorm van een vierkante arduinen steen op een hermetst verhoog ingemetseld in de muur.
Muurschilderingen Sint-Martinuskerk
Priester Daensplein 10 (Aalst)
In enkele kranskapellen in het koor zijn nog de oorspronkelijke gewelfschilderingen uit eind 15de - begin 16de eeuw bewaard, met onder meer rankwerk, bloemen, musicerende engelen, engelen met passiewerktuigen, heiligen en tekstbanderollen. In de kapittelzaal is de muurschildering met voorstelling van het Laatste Oordeel van circa 1500 bewaard.
Onze-Lieve-Vrouw van Meuleschettekapel
Dirk Martensstraat (Aalst)
Huidige kapel van 1894 naar ontwerp van Jules Goethals, met omringend tuintje met gietijzeren hek. Achtzijdige plattegrond onder geknikt tentdak met lantaarn, rechthoekig portaaltje onder zadeldak.
Parochiekerk Heilig Hart
Lange Beeldekensstraat 22 (Antwerpen)
Centraalbouw met polygonaal koepeldak in neoromaanse stijl, naar een ontwerp door de Leuvense ingenieur-architect Emile Goethals uit 1919-1920, opgetrokken in 1933-1934.
Parochiekerk Heilig Kruis
Kerkstraat (Stekene)
Driebeukige kruiskerk van zes traveeën met achtkantige vieringtoren en drie oostelijke koren van drie traveeën met polygonale apsis. Aan de zuidzijde een gekasseide parking en aan de noordoostzijde een plantsoentje waarin zich onder meer de vroegere schandpaal en twee arduinen grensstenen bevinden.
Parochiekerk Heilig Kruis
Lodorp 66 (Aalter)
Neoromaanse parochiekerk met romaanse en gotische kern. Oudste kern, opklimmend tot de 12de eeuw, opgetrokken uit veldsteen. Na beschadiging in de 16de eeuw, hersteld en verbouwd in de loop van de 17de en de 18de eeuw. Koor hersteld begin 17de eeuw, schip in 1664 en koor in 1679 en 1757.
Parochiekerk Onze-Lieve-Vrouw
Markt (Pittem)
Overwegend neogotische parochiekerk die een veelheid aan opeenvolgende bouwfasen in zich draagt, met behoud van romaanse toren en noordmuur van het koor, aanpassing van schip in de 15de of 16de en van koor tevens in de 17de eeuw. Grootschalige verbouwing in het begin van de 20ste eeuw.
Parochiekerk Onze-Lieve-Vrouw Bijstand der Christenen
Onze-Lieve-Vrouwplein 33 (Sint-Niklaas)
Niet georiënteerde driebeukige kruiskerk in neoromaanse stijl, na een uitgebreide reeks voorontwerpen, uiteindelijk op 25 november 1841 aangevat naar ontwerp van de Gentse architect Louis Roelandt.
Parochiekerk Onze-Lieve-Vrouw Geboorte met kerkhof
Bellemdorpweg (Aalter)
Over de bouwgeschiedenis is weinig bekend. In de tweede helft van de 17de eeuw, na de vernieling tijdens de godsdiensttroebelen, heropgebouwd. Bij de restauratiewerken in 1879 kreeg de kerk een neogotisch uitzicht. Volledig uitgebrand in 1944. Gevolgd door wederopbouw in 1950, grotendeels naar het vroegere model, onder leiding van architect A. Bressers. Omringd door een ommuurd kerkhof afgesloten door fraai ijzeren hek. Rondom de kerk staan vijftien geschilderde bakstenen ommegangkapelletjes met de statiën van de Heilige Rozenkrans op doek, ingewijd in 1891, vernieuwd in 1955. Op het kerkhof staan graftekens van midden 19de eeuw tot het einde van de 20ste eeuw.
Parochiekerk Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaart
Oudegemse baan (Dendermonde)
Pseudobasilicale kerk opgetrokken uit zandsteen. De oudste delen van de kerk, kruisingstoren en deel van koor, klimmen vermoedelijk op tot de tweede helft van de 13de eeuw, meermaals vergroot. Driebeukig schip van vijf traveeën, uitspringend transept met ongelijke transeptarmen van één travee, driebeukig, vlak afgesloten koor en aangebouwde sacristie en berging aan de noordzijde, in de oksel van zuidbeuk en transeptarm, aangebouwd portaal.
Parochiekerk Onze-Lieve-Vrouw van Bijstand
Onze Lieve Vrouwplein 25 (Aalst)
De Onze-Lieve-Vrouw van Bijstandkerk is een neogotische basilicale kerk met voorplein, opgetrokken in 1902 naar ontwerp van architect Jules Goethals. DNet georiënteerde kerk met driebeukig schip van vijf traveeën, een transept van twee traveeën en drie koren.
Parochiekerk Sint-Aldegonde met ommuurd kerkhof
Mespelarestraat (Dendermonde)
Parochiekerk, gelegen aan de noordzijde van het dorpspleintje. De éénbeukige kruiskerk gaat terug op een romaans zaalkerkje waarvan de oudste delen, beuk en koortje, zouden opklimmen tot het laatste kwart van de 12de eeuw. Als aanvankelijke parochiale begraafplaats, naar middeleeuwse traditie op een areaal rondom de kerk aangelegd, behield het kerkhof de ovale vorm die bij dorpskerken gebruikelijk was. Het kerkhof is begrensd door een lage bak- en natuurstenen muur.
Parochiekerk Sint-Amandus
Dorp 104 (Haaltert)
Inplanting bovenop de helling; omringend gedesaffecteerd kerkhof met gedeeltelijk behouden doch verlaagde muur. De huidige vorm resulteert van verschillende bouwcampagnes, vergrotingen en restauraties, zie gedenkplaat uit de 19de eeuw. De plattegrond ontvouwt een laatromaanse, vroeggotische middenbeuk van vier traveeën (12de-13de eeuw), met twee westelijke traveeën verlengd in 1834, verbrede zijbeuken met noordelijke doopkapel van 1898, een gotische kruisingstoren met traptorentje in het zuiden, een laatgotisch transept en een gotisch koor van twee traveeën met driezijdige sluiting (15de eeuw); flankerende sacristieën uit eind van de 19de eeuw.
Parochiekerk Sint-Amandus
Parochiestraat 118 (Denderleeuw)
Sterk verbouwde middelgrote kerk met laatgotische westtoren, met ommuurd parkje, het oorspronkelijk kerkhof vervangend.
Parochiekerk Sint-Amandus
Ekedorp 11 (Nazareth-De Pinte)
Neogotische kerk naar ontwerp van architect J. Goethals ter vervanging van de oude en te klein geworden kerk iets meer zuidwaarts gelegen nabij de oude Schelde en waarvan nu enkel de toren rest. Sinds 1900 werden pogingen ondernomen door pastoor De Coninck voor de bouw van een nieuwe kerk op grond geschonken door graaf de Lichtervelde. Eerstesteenlegging in 1912. Nog voor de voltooiing zwaar beschadigd tijdens de Eerste Wereldoorlog. Heropbouw in 1923-27 en inwijding in 1933.
Parochiekerk Sint-Andreas
Beerlegemsebaan 53 (Zwalm)
Eenbeukige kruiskerk opgetrokken uit baksteen met imitatiezandsteen, ten westen toren aansluitend bij het koor, opgetrokken uit bak- en zandsteen en gedateerd 1641, gelegen binnen een klein ommuurd kerkhof.
Parochiekerk Sint-Andries met kerkhof
Strijpenplein (Zottegem)
Voor het eerst vermeld in 1162. De oorspronkelijk romaanse zaalkerk werd tweemaal vergroot met een vroeggotisch gedeelte uit de 15de eeuw. In 1897 werd de bouwvallige kerk gesloopt en in neogotische stijl heropgebouwd naar ontwerp van architect Jules Goethals; ze werd gewijd in 1898. De kerk is omringd door een klein ommuurd kerkhof met 20ste-eeuwse graftekens.
Parochiekerk Sint-Antonius
Borsbekestraat (Herzele)
Kruiskerk, voorheen met omringend, ommuurd kerkhof. Het schip van de laatgotische kruiskerk van 1659 werd ingrijpend gewijzigd in 1774. In 1900, ingrijpende restauratie onder leiding van architect Jules Goethals, waarbij westgevel en het schip werden vernieuwd. De plattegrond ontvouwt: een driebeukig schip, hoofdbeuk van drie traveeën, links, vijfzijdige doopkapel en rechts, rechthoekige sacristie, zijbeuken van twee traveeën; zuidelijke en noordelijke zijkapel; zuidelijke transeptarm, vierkante kruisingstoren met ronde traptoren ten noorden, in de oksel van de noordelijke zijkapel en toren; koor met twee rechte traveeën en driezijdige koorsluiting.
Parochiekerk Sint-Bartholomeus met kerkhof
Hillegemplein 1 (Herzele)
Basilicale neogotische kerk van 1877-1880, naar ontwerp van architect Edmond Serrure, ter vervanging van een kerk van 1108, vernieuwd in 1787, afgebroken in 1876; de toren bleef bewaard. De huidige toren dateert van 1890 naar ontwerp van architect Jules Goethals. Omringend, ommuurd kerkhof met een collectie graftekens.
Parochiekerk Sint-Cornelius
Markt (Aalter)
De kerk werd volledig heropgebouwd eind 15de en eerste helft van de 16de eeuw. Alleen de natuurstenen gevel van de zuidelijke transeptarm kan opklimmen tot de 12de-13de eeuw. Vernieling tijdens de godsdiensttroebelen, gevolgd door restauratie en wederopbouw in de loop van het eerste kwart van de 17de eeuw. In 1901-1903 werd de kerk onder leiding van architect J. Goethals vergroot met twee traveeën met een nieuwe westgevel en doopkapel.
Parochiekerk Sint-Engelbertus
Sint-Engelbertusstraat (Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht)
De parochiekerk Sint-Engelbertus werd in 1910-1911 gebouwd in neogotische stijl naar ontwerp van architect J. Goethals in opdracht van hertog Engelbert-Marie van Arenberg.
Parochiekerk Sint-Fledericus
Vlierzeledorp (Sint-Lievens-Houtem)
Gelegen ten oosten van het dorpsplein, met omgevend, ommuurd kerkhof met trap ten westen. Van de kerk van 1780 bleven het schip, het koor en de zuidelijke sacristie bewaard; neogotische westgevel met centrale toren van 1892 naar plannen van Jules Goethals, vermoedelijk ter vervanging van een romaanse zandstenen toren.
Parochiekerk Sint-Gaugericus
Brusselstraat 12A (Roosdaal)
Neogotische kruisbasiliek, in 1903 opgetrokken uit gele baksteen en blauwe hardsteen, naar ontwerp van architect J. Goethals.
Parochiekerk Sint-Lambertus
Kerkplein (Beerse)
Vrijstaande neogotische kerk met ommuurd kerkhof aan oostzijde; opgericht in 1907-1909 naar ontwerp van architect J. Goethals; inwijding op 17 februari 1909.
Parochiekerk Sint-Martinus
Kerkskendorp (Haaltert)
Inplanting op een hellend terrein ommuurd gedesaffecteerd kerkhof. Laatgotische kruiskerk uit de 16de eeuw, verbouwd en uitgebreid tot een neogotische kruiskerk in 1892, naar plannen van architect Jules Goethals. Na gedeeltelijke instorting van de kerk in 1990 werden het schip en de toren heropgebouwd in een sobere moderne stijl naar ontwerp van Luc Van den Broeck.
Parochiekerk Sint-Martinus
Priester Daensplein 10 (Aalst)
Prototype van de Brabantse gotiek in Oost-Vlaanderen. De plattegrond ontvouwt een driebeukig schip van drie traveeën met zijkapellen, een ruim transept met westbeuk, uitspringend met twee traveeën. Koor met drie rechte traveeën, en zevenzijdige absidiale koorsluiting. De bouw van de huidige kerk heeft meer dan 180 jaar in beslag genomen; voltooid in 1660.
Parochiekerk Sint-Martinus
Moorsel-Dorp 15 (Aalst)
Parochiekerk met beboomd gedesaffecteerd kerkhof, omringd door een verlaagd zandstenen muurtje met toegang via twee laatclassicistische hekpijlers van arduin. De kerk kende veel opeenvolgende bouwfasen; de westtoren uit het tweede kwart van de 13de eeuw vormt het oudste deel van de kerk en begin 20ste eeuw werd de kerk hersteld naar plannen van Jules Goethals.
Parochiekerk Sint-Martinus
Grote Markt 23 (Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht)
Ruime, deels romaanse, deels gotische, deels neogotische pseudo-basiliek, waarvoor zich het marktplein uitstrekt.
Parochiekerk Sint-Martinus
Concertplein (Koekelare)
Georiënteerde parochiekerk toegewijd aan Sint-Martinus. Neogotische kerk in twee bouwfases gerealiseerd, met name in 1876-1880, naar ontwerp van architect F. Coppejans uit Gent, en 1909-1912, naar ontwerp van architect J. Goethals uit Aalst en uitgevoerd door aannemer Leonard Verstraete uit Rumbeke. Driebeukige hallenkerk met transept, koren met veelzijdige sluiting.
Parochiekerk Sint-Martinus
Dorp (Lievegem)
Voor het eerst vermeld in 1140. Het eind 15de eeuw heropgebouwde kerkje werd grotendeels verwoest door beeldenstormers in de tweede helft van de 16de eeuw. Heropbouw van de driebeukige kerk in 1616 door Jan en Robrecht Persyns. Heden driebeukige basilicale kerk met schip van vijf traveeën met westtoren en polygonale zijkapellen.
Parochiekerk Sint-Niklaas van Tolentijn
Pintestraat (Nazareth-De Pinte)
Oorspronkelijk een pseudobasilicale kerk met westtoren, voltooid in 1840 doch in 1851 door bliksem vernield en vervangen door een houten torentje. Vergrotingsplannen vanaf 1900 naar ontwerp van architect Jules Goethals en in 1909 nieuwe plannen, voltooid in 1912. Beschadiging tijdens beschietingen in 1918 en herstelling naar ontwerp van architect Amandus Robert Janssens. Vrij imposante neogotische bakstenen kruisbasiliek met vierkante westtoren onder ingesnoerde naaldspits; afdekkende leien zadeldaken. Huidige kerk met driebeukig schip van zes traveeën, uitspringend transept van twee traveeën en koor van drie traveeën met vijfzijdige sluiting; vijfzijdige doopkapel aan noordelijke torentravee, rond traptorentje aan zuidzijde.
Parochiekerk Sint-Petrus en Paulus
Gaston Martensplein (Zulte)
Grotendeels neogotische kerk met vier beuken van vier traveeën en een transept met kruisingstoren op vierkante aanzet, heropgebouwd in 1923- 1925 volgens plan van 1913 naar ontwerp van architect J. Goethals.
Parochiekerk Sint-Pieter met kerkhof en kerkplein
Halsesteenweg 44 (Ninove)
De parochiekerk bevindt zich langs de Halsesteenweg en wordt omgeven door het ommuurde kerkhof en voorafgegaan door het beboomde kerkplein. De kerk ligt in de as van de pastorie. Het koor van de Sint-Pieterskerk van circa 1250 met laatgotisch transept uit 1642-1643 werd in 1750 bij de bouw van een barokke benedenkerk aangepast. De barokke westgevel met in- en uitgezwenkte topgevel werd hersteld in 1806. Het rechthoekige en ommuurde kerkhof staat ingetekend op de 18de-eeuwse Ferrariskaart. De situatie veranderde niet tot vandaag.
Parochiekerk Sint-Pietersbanden
Veerstraat 12 (Berlare)
Dorpskerk omgeven door zijn ovaal deels omhaagd kerkhof. Ingeplant aan de oostelijke straatzijde achter een heraangelegd pleintje met leilinden links en rechts van de kerkhoftoegang en parallel aan de kerkhofmuur. Over de vroegste geschiedenis is zeer weinig gekend. Huidige deels neogotische en gotische kerk met behouden vierkante romaanse torenbasis vermoedelijk opklimmend tot de 11de-12de eeuw.
Parochiekerk Sint-Sebastiaan
St.-Sebastiaansplein (Brakel)
Georiënteerde dorpskerk met omringend kerkhof ingeplant achter de noordoostelijke pleinhoek. Plannen om de bestaande kerk te vergroten leidden uiteindelijk in 1792-1794 tot de bouw van een nieuwe kerk echter met behoud van de westtoren van de voorgaande kerk. Van de laatgotische westtoren, is geen bouwhistoriek bekend; op stilistische gronden gewoonlijk begin 16de eeuw gedateerd.
Parochiekerk Sint-Ursmarus
Sint-Ursmarusstraat (Dendermonde)
De kerk heeft een driebeukig grondplan met een klein koor, geflankeerd door kleine sacristieën, een monumentale westtoren met aan weerszijden annexen onder een lessenaarsdak die lager zijn dan de eigenlijke zijbeuken. Van de gotische kerk, die omstreeks 1500 gebouwd werd, rest nog slechts de onderbouw van de vierkante westtoren.
Parochiekerk Sint-Walburga met kerkhof
Meldert-Dorp 2A (Aalst)
Gotische pseudobasiliek met transept, opgetrokken uit Meldertse zandsteen, gelegen op een lichte verhevenheid, bij het kruispunt van de hoofdstraten van het dorp. Omgeven door een kerkhof met bak- en zandstenen muur; neoclassicistische hekpijlers ten noorden en graftekens op het kerkhof.
Pastorie Onze-Lieve-Vrouw van Bijstandparochie met tuin
Onze Lieve Vrouwplein 10 (Aalst)
De pastorie werd samen met de kerk opgetrokken in 1902 door architect Jules Goethals naar zijn ontwerp uit 1899. Naar stijl en materiaalgebruik getuigen beide panden van de late neogotiek. De pastorie bezit achteraan een beboomde siertuin.
Pastorie Sint-Aldegondeparochie met tuin
Singelweg 19 (Dendermonde)
De huidige pastorie wordt in 1909 opgetrokken in neotraditionele stijl naar ontwerp van bouwkundige Goethals, op de ommuurde lagergelegen site van de oude pastorie die reeds vermeld wordt in landboeken van 1664, 1737 en 1738 en aangeduid op het Primitief kadasterplan van 1817. De ommuurde grote tuin is zeer eenvoudig en bestaat uit een groot grasveld omgeven door populieren, struiken en naaldbomen.
Pastorie Sint-Antoniusparochie met tuin
Pastorijstraat 3 (Herzele)
De voormalige pastorie van de Sint-Antoniusparochie van Borsbeke met omgevende tuin werd aan het einde van de 19de eeuw opgetrokken naar plannen van Jules Goethals. Het kenmerkende interieur bleef goed bewaard.
Pastorie Sint-Catharinaparochie met tuin
Dries 68 (Sint-Niklaas)
Alleenstaand burgerhuis met omgevende tuin en lage omheiningsmuur in neotraditionele stijl van 1907 naar ontwerp van architect Jules Goethals. Bakstenen lijstgevel met muurbanden van lichter gekleurde baksteen en voorzien van sierankers; zes traveeën en twee bouwlagen onder schilddak.
Pastorie Sint-Engelbertusparochie met tuin
Sint-Engelbertusstraat 19 (Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht)
De pastorie van Prosperdorp werd gebouwd in 1910 in neogotische stijl naar ontwerp van architect Jules Goethals, als één geheel met de naastliggende Sint-Engelbertuskerk. Een bakstenen omheinigsmuur sluit de grote pastorietuin langs de straatzijde af.
Pastorie Sint-Martinusparochie met tuin
Dorp 9 (Lebbeke)
Haar huidig uitzicht verkreeg de pastorie uiteindelijk pas in 1864-1865 volgens plannen van 1863 van bouwmeester Alexander Carael. Het bestaande ondiepe langwerpige huis werd daarbij deels vervangen door een bakstenen dubbelhuis van vijf traveeën en twee bouwlagen op kelderverdieping. Deels ommuurde pastorietuin met toegang via een fraai ijzeren hek tussen bakstenen hekpijlers.