Deze pagina afdrukken

Onze-Lieve-Vrouwekerk, Rupelmonde

De Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed

Parochiekerk Onze-Lieve-Vrouw (ID: 17710)

Foto niet beschikbaar
Alle foto's

Administratieve Gegevens

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Parochiekerk O.-L.-Vrouw Ruime barokkerk te midden van het dorpsplein (Mercatorplein) met ten Z. een plantsoen waarin het standbeeld van Mercator (cf. infra) en ten N. een parking.De huidige kerk zou naar verluidt staan op de plaats van de eerste kapel uit VIII. Deze werd vervangen door een romaanse kerk, vermoedelijk kruisvormig met vieringtoren (oudste document m.b.t. de kerk van 1172), die ca. 1200 vernieuwd werd. In 1453 door oorlog zwaar beschadigd, wordt ze in gotische stijl hermaakt. Op 10 augustus 1603 teistert een onweer de toren dermate dat hij, na voorlopige herstellingen door Rombaut van de Sande, in 1661 dient wederopgebouwd te worden n.o.v. ingenieur P.P. Mercx (Brussel) met stenen afkomstig van het kasteel. De bekroning dateert waarschijnlijk uit XVIIIc. Reeds van in 1675 klaagde men over de geringe hoogte van de kerk, zodat uiteindelijk in 1723 het koor 10 voet hoger gemaakt wordt n. o.v. architect Wauters. In 1757 en 1758 (cf. chronogrammen) volgen de benedenkerk en de transeptarmen in barokstijl. De huidige sacristieen werden in 1860 gebouwd. De aanleg vertoont een kruiskerk met niet uitspringende transeptarmen, een achtzijdige vieringtoren en een polygonaal koor; sacristieën in de oksels.Vrij monumentale pseudo-basiliek, geheel uit gekantrechte zandsteen opgetrokken.Voorgevel met brede, in- en uitzwenkende top, bekroond door een gebogen fronton waaronder het wapenschild van bisschop Maximiliaan van der Noot is aangebracht.Ruime trav. geritmeerd door Dorische pilasters en sterk markerende kroonlijsten. Hoofdingang in schouderboogomlijsting van hardsteen met maskerkop in de sluitsteen; flankerende pilasters met ingediepte schachten en bekronende beeldnis tussen voluten. Rondbogige zijingangen in geblokte omlijsting waarboven een segmentboograam met ijzeren harnas in een omlijsting met waterlijst, oren en neuten in de vorm van rolwerk. Analoog doksaalvenster in het middenvak; erboven een paneel met chronogram: "eCCLesIa DeO et MarIae renoVata".

Benedenkerk van vijf trav., gemarkeerd door lisenen en geopend door ruime segmentboogvensters met waterlijst.

Rechth. transeptarmen van één trav. met ingezwenkte topgevel bekroond door een driehoekig fronton. Chronogrammen duiden het bouwjaar aan: Z. "gLorIose VICIT DraConeM" (1758); N. "MIrIfICe CVrat SaDaLes" (1758). Achtzijdige vieringtoren met Toscaanse hoekpilasters waartussen rondbogige galmgaten met paneel op de borstwering; boven een balustrade tussen postamenten verheft zich de jongere uurwerkkamer, afgedekt door een klokvormige koepel uitlopend op een lantaarn met helmdakje.

Koor van drie trav. met driezijdige blinde absis. Segmentboogvensters in de rechte trav.

Interieur: in het schip rondbogige scheibogen op Dorische zuilen met basement. Kruisribgewelven waartussen gordelbogen met cartouches. Zware torenvoet met vrij lage, rondbogige arcades.

Mobilair: Schilderijen: "Aanbidding van het Kruis", copie naar Rubens; "Aanbidding van het H. Hart", door Paelinck; "Bezoek van Maria aan haar nicht Elisabeth", copie naar J.J. Jordaens die het originele stuk voor deze kerk vervaardigde (in 1797 door de Fransen naar het museum van Lyon ontvreemd).

Christus aan het Kruis (XVIII). Koorgestoelte en lambrizering (barok, ca. 1725 en rococo, ca. 1750). Preekstoel en een biechtstoel, rococo, door J.J. Montoisi.

  • DE POTTER F. - BROECKAERT J., Geschiedenis van de gemeenten der provincie Oost-Vlaanderen, reeks III, dl. 3, Gent, 1879.
  • VANDEN GHEYN, Rupelmonde, Oudheidkundige inventaris van Oost-Vlaanderen, 1915.

Bron: Demey A. 1981: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Oost-Vlaanderen, Arrondissement Sint-Niklaas, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 7N1 (B-L), Brussel - Gent.

Auteurs: Demey, Anthony