Deze pagina afdrukken

De Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed

Parochiekerk Onze-Lieve-Vrouw-Geboorte (ID: 21825)

Foto niet beschikbaar
Alle foto's

Administratieve Gegevens

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Parochiekerk O.-L.-Vrouw-Geboorte Parochiekerk, tot 1000 afhankelijk van de abdij van St.-Truiden, nadien van de graven van Loon en de heren van Kolmont en Wezemaal. Vanaf XII B in bezit van het gehucht Quamol, vanaf 1281 hoort ze bij de andere helft van Oostham. Tot 1823 bedieningsrecht en begevingsrecht .

De kerk is gelegen op een plein, begrensd door de Kapelanijstraat, de Kerkhofstraat en de Olmensesteenweg. Driebeukige pseudo-basiliek met vierkante W.-toren en transept (Pl. V). * Vroeg-romaanse toren (X-XI), waarbij een éénbeukig zaalkerkje met rechth. koor hoorde (opgravingen in 1940). In XIV was deze kerk te klein geworden, ze werd verbouwd met toevoeging van een * laat-gotisch koor en transeptarmen. In 1603 werden de zijbeuken en de kapel van de Heren van Ham (thans sacristie) bijgebouwd. Herstellingen aan toren (1749), schip (1757) en zijbeuken (1758). In 1836-1839 werden de kapelgevels afgebroken, en het geheel onder een dak gebracht, een portaal in de toren aangebracht en de kapel van de Heren van Ham tot sacristie omgevormd. In 1934 kwam dwars op de kerk een tweede schip met koor (neogotisch) waardoor de N.-beuk verdwijnt en de as van de kerk verlegd wordt. Toren en kerk werden in 1940 verwoest doch wederopgebouwd, door architect N. Van Malleghem (1956-1958).

De plattegrond (Fig. XXIII) beschrijft een vierkante W.-toren, een driebeukig schip van drie trav., een transeptarm van één trav. en een koor van een rechte trav. met driezijdige sluiting, aan de Z.-zijde geflankeerd door de kapel van de Heren van Ham.

Neogotische constructie, haaks op de oude kerk. Massieve, ijzerzandstenen W.-toren in opus spicatum, voorzien van smalle lichtgleuven en korte, haaks op elkaar gestelde steunberen; een van de merkwaardigste en oudste romaanse torens in Belgie. Oorspronkelijk gesloten constructie, thans voorzien van een gesinterde bakstenen rondboogportaal in een rechth. omlijsting, afgewerkt met vlakke pilasters en een druiplijst (neoclassicistische inslag); houten, met leien beklede bovenbouw en gedrongen, ingesnoerde naaldspits.

Pseudo-basilicaal schip van drie trav.; baksteenbouw met afwerking en speklagen van zandsteen op een ijzerzandstenen plint; zandstenen spitsboogvensters met afzaat tussen overhoekse steunberen. Koor en transeptarm zijn van ijzerzandsteen, voorzien van spitsboogvensters (ijzeren harnas) met afzaat en waterlijst.

Kapel van de Heren van Ham: twee trav. met driezijdige sluiting; baksteen met een plint en hoekbanden van ijzerzandsteen; bakstenen rondboogdeur met bekronend bolkozijn van zandsteen en een zandstenen kruiskozijn.

Overkluizing van middenbeuk en ransept d.m.v. een kruisgewelf met ijzerzandstenen gordelbogen, die steunen op dito zuilen, voorzien van een achtkantige sokkel. Vlakke zoldering boven de bewaarde zijbeuk. Overwelving van het koor d.m.v. een tongewelf boven de rechte trav. en een straalgewelf boven de absis.

Mobilair: Ruitvormig paneel met voorstelling van St.-Christoffel, renaissance (XVI A).

St.-Christoffel, St.-Antonius, St.-Lambertus, St.-Anna-ten-Drieën, St.-Margriet, St.-Barbara, beelden van de z.g. Meester van Oostham; staande Ecce Homo, gepolychromeerd hout, gotisch (XV); processiemadonna (XVIII).

  • DE DIJN C.G., Monumentenroutes 1975 (Kunst en Oudheden in Limburg) , Hasselt, 1975, p. 40.
  • GENICOT L.F., Les églises mosanes du XIe siècle, Leuven, 1972, p. 276.
  • GEUKENS D., Fotorepertorium van het meubilair van de Belgische bedehuizen, Provincie Limburg, Kanton Beringen, Brussel, 1977, p. 32.
  • JAMAR H., In het puin der kerk te Oostham (De Tijdspiegel, 2, 1947, p. 60-63).
  • KUBACH H.E. - VERBEEK A., Romanische Baukunst an Rhein und Maas, Berlin, 1976, p. 9-10.
  • LEMAIRE R., Les origines du style gothique en Brabant, I, L'architecture romane, Brussel-Paris, 1906, p. 62.
  • LEURS C., Les origines du style gothique en Brabant, I, L'architecture romane, 2, L'architecture romane dans l'ancien duché, Brussel-Paris, 1922, p. 215.
  • TIMMERS J.J.M., De Kunst van het Maasland, Assen, 1971, p. 40-155.

Bron: Schlusmans F. met medewerking van Gyselinck J., Linters A., Wissels R., Buyle M. & De Graeve M.-Ch. 1981: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Limburg, Arrondissement Hasselt, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 6N1 (A-Ha), Brussel - Gent.

Auteurs: Schlusmans, Frieda