Deze pagina afdrukken

Prinsenhof, Brugge

De Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed

Prinsenhof (ID: 29612)

Foto niet beschikbaar

Administratieve Gegevens

Beknopte karakterisering

Beschrijving

* Nr. 8/ Ontvangersstraat. Z.g. "Prinsenhof".

Voormalige grafelijke residentie met kern uit XIV-XV doch met XIX-uitzicht. Complex met hoofdvleugel (n straat) op L-vormige plattegrond, l. en r. geflankeerd door latere vleugels in neostijl. Domein met uitgestrekte tuin tot aan Moerstraat.

1369: eerste vermelding van een nieuwe grafelijke residentie ter vervanging van de tot dan gebruikte "Love" op de Burg.

I.l.v. XV: verschillende uitbreidingen door de hertogen van Bourgondië na aankoop van aanpalende percelen cf. kaart van Marcus Gerards (1562) en A. Sanderus (1641). De gebouwen vormen een luxueuze residentie met dienstvleugels en verblijven voor hovelingen, ambtenaren en gasten - o.m. Thomas More -, een privé- paleis voor de hertog met slottoren, kapel, kaatsbaan, boomgaard, badhuis, verschillende tuinen en een dierentuin. Het grondgebied strekt zich uit van de Noordzand- tot de Moerstraat - o.m. met het z.g. "Hôtel Charolais" cf. Moerstraat nr. 23 - en van het Muntplein/ Geerwijn- tot de Ontvangersstraat. De gevelwand in l.g. is vrij eenvoudig en gesloten. Aan de Noordzandstraat bevindt zich op de binnenplaats een opengewerkte galerij die loopt tot aan de Geldmuntstraat en daar wordt voortgezet in een vleugel, straat. Via een imposante ingang in de Noordzandstraat bereikt men een staatsieplein, waar zich in het N.W. het eigenlijke paleis bevindt, bestaande uit een XIV(?)-woontoren en een gebouw van twee bouwl.; tweede ingang aan de Moerstraat. Archiefstukken vermelden o.m. J. de Maech, C. Cauwe, M. Goeghebeur en W. van de Kerckhove als meester-metselaars.

Ca. 1576: Filips II verkoopt het domein en vanaf dan raakt het geleidelijk versnipperd.

1662-1663: afbraak van de panden aan de Noordzandstraat en aankoop van de overblijvende gebouwen door de Engelse Zusters van de Derde Orde van St.-Franciscus die er een meisjespensionaat stichten.

1888-1988: het paleis wordt eigendom van de Dames de la Retraite du Sacré-Coeur uit Boulogne die meerdere grondige verbouwingen laten uitvoeren vnl. in een vermoedelijk Franse neogotische stijl o.m. in 1893 en na een brand van 1913, uitbreidingen n.o.v. architect A. De Pauw (Brugge).

1977: consoliderende "Kunstige Herstelling" van de toren.

Hoofdvleugel. Toegankelijk via smeedijzeren poort tussen arduinen pijlers waarop gevelsteen, ingehuldigd in 1982, met opschrift "Hertogin Maria van Bourgondië / stierf in het voormalige Prinsenhof / op 27 maart 1482 / ter gelegenheid van de / 500e verjaardag van haar overlijden / werd deze gedenkplaat geschonken / door Dr. Carl Vossen".

Zeven trav. en vier bouwl. onder leien schilddak op L-vormige plattegrond met een ronde traptoren met kegeldak. Gecementeerde lijstgevel met imitatievoegen. Begane grond met licht getoogde vensters. Op de bovenverd., kruiskozijnen met accoladebogige bekroning met kruisbloem en hogels. Zware uitspringende kroonlijst op klossen. Uitgewerkte dakvensters met krulgevels tussen postamenten en maaswerk in het boogveld; vorstkam en windvaan. Bepleisterde achtergevel met imitatievoegen en ankers op de eerste twee bouwl.; rechth. vensters met grote roedeverdeling; vnl. XIX-dakkapellen met windborden.

Interieur. Ingang in oksel van L-vormig hoofdgebouw. Kelder met XVII-graatgewelven.

Begane grond. Trappenhal met vierzijdige, neoclassicistische brede, opengewerkte bordestrap van wit gemarmerd hout; aanzet op twee Ionische zuilen; balusterleuning van de derde verd. bekroond door twee toortsdragende engelen. Gang overkluisd met graatgewelven op gordelbogen; plafondbepleistering - o.m. palmetten en eierlijsten - en schouwen in Second Empirestijl in de drie aansluitende salons.

Tweede bouwl. Kamers met aankleding in Lodewijk XIV-stijl o.m. z.g. "Kamer van Maria van Bourgondië" met grijsmarmeren Lodewijk XV-schouw waarboven ingewerkt schilderij met voorstelling van de H. Franciscus en deurstukken met landschappen en scenes uit het Nieuwe Testament; salon in neorococo met lambriseringen; landschappen van de deurstukken geschilderd door C. Cools.

R., bakstenen dwarsvleugel uit 1893 in neogotische bouwtrant. Drieledige vensters met glas-in-lood-opvullingen (ter hoogte van de trappenhal) o.m. met wapenschilden i.v.m. congregatie. In Z.W.-hoek, ronde arkeltoren. Leien zadeldak met drie dakkapellen met houten geveltjes met drielobversiering. Uiterst r., lagere aanbouw van drie bouwl. met uitkragende kantelen op een bogenfries; op r.hoek, verguld St.-Michielsbeeld.

Interieur. Voormalige neoclassicistische kapel, nu concertzaal.

L., bakstenen dwarsvleugel onder drie zadeldaken (Vlaamse pannen), in 1913 verbouwd en verhoogd. Begane grond met renaissancistische arduinen galerij; XVII-steenhouwersmerk te identificeren met A. Wincqz (Arquennes).

Interieur. Begane grond, kant Ontvangersstraat, drie kruisribgewelven met gordelbogen op uitgewerkte kraagstenen in overgangsstijl tussen Renaissance en barok. Voormalige trap-, nu lifttoren met lift van OTIS (jaren 1920 ?). Art decogeïnspireerde trap van 1954 leidt naar verd. Op de bovenverd., neogotische huiskapel van 1913 n.o.v. architect A. De Pauw (Brugge) o.m. met houten tongewelf, uitgewerkte trekstangen, muurschilderijen met afbeeldingen van de mirakelen.

Aan tuinzijde, nutsgebouwen uit XIX en XX o.m. met ingewerkte grafstenen van de congregatiezusters.

  • Afdeling ROHM West-Vlaanderen, Cel Monumenten en Landschappen, archief, doss. 594.
  • DMS, Nota, 11 december 1998.
  • SAB, Bouwvergunningen, nr. 148/1913.
  • BEERNAERT B., Open Monumentendag. Negentiende eeuwse architectuur in de binnenstad, Brugge, 1990, p. 13-17.
  • De geschiedenis van het Prinsenhof, s.n., s.d.
  • RYCKAERT M., Historische stedenatlas van België. Brugge, Tielt, 1991, p. 165.
  • VANHOUTRYVE A., Brugse gedenkstenen en herdenkingsplaten. Historische analyse en retrospectieve, Brugge, 1990, p. 92-99.

Bron: Gilté S. & Vanwalleghem A. 1999: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Stad Brugge, Oudste kern, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 18NA Noord, Brussel - Turnhout.

Relaties