Deze pagina afdrukken

De Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed

Hopinstituut en Nationaal Hopmuseum De Stadsschaal (ID: 31047)

Foto niet beschikbaar
Alle foto's

Administratieve Gegevens

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Nr. 69-71-73. Hopinstituut en Nationaal Hopmuseum z.g. "De Stadsschaal". Omvat een gedeelte van het voormalig recollettenklooster of de straatvleugel met aanpalend poortgebouw l. (nr. 6971); erachter, een gekasseide binnenkoer met het voormalig stedelijk hopmagazijn (nr. 73).

Straatvleugel (nr. 69-71). Huis eertijds z.g. "Het Haentje" alwaar in XVI de rechtbank gevestigd was; in 1627 aangekocht door de abt van de St.Bertinusabdij van St.-Omaars voor de nieuwe kloostergemeenschap der peters recolletten belast met het oprichten van een Latijnse school. 1630: uitbreiding met nieuwe kloostergebouwen aan de achterzijde naar de Bommelaarsbeek toe. Franse Revolutie: opheffing van de kloosterorde en sluiting van de school. XIX: sloping van de achterliggende kloostergebouwen en bouw van het stedelijk hopmagazijn (cf. infra); tevens inrichting van het gebouw tot herberg z.g. "De Stadsschaal" met op de bovenverd. de stedelijke toneelzaal. Huidige functie: deel van het Nationaal Hopmuseum (ontvangstruimte). Recente aanpassings- en restauratiewerken o.l.v. architect W. Ingelaere (Poperinge) m.b.t. de achtergevel o.m. nieuw dienstgebouw, en het interieur o. m. toneelzaal op de bovenverd.

Dubbelhuis van zeven trav. en twee bouwl. onder zadeldak (n // straat, leien, mechanische pannen) met resten van een vorstkam, drie dakkapellen, en overstekende dakrand op houten modillons en tandlijst. Oude kern uit XVI, waarvan het huidig uitzicht o. m. resulteert uit opeenvolgende verbouwingswerken en restauraties resp. na W.O. I en II en in de jaren 1960. Lijstgevel van gele baksteen met versierde muurankers. Behouden elementen uit XVI (?): het eerder grote baksteenformaat verschillend van dat van latere aanpassingen en o.m. aangetroffen bij de kleine casementen van de borstwering; de gevelcartouches met inscriptie "Anno" en "1579" waartussen het stadswapen; de natuurstenen acdicula-nis in regionale renaissancestijl boven de hoofdingang en waarvan het weegschaaltje van het fronton herinnert aan de voormalige rechtbankfunctie. Vermoedelijk imitatieve vernieuwingen uit XX van het oorspronkelijke XVI-uitzicht: de tudorboogomlijsting met drielob van de rechth. vensters en de dienstdeur r., uitgevoerd in andere bakstenen; de houten kruiskozijnen; de r. zijtrapgevel. Vermoedelijk daterend uit XVIIIA cf. O.m. de inslag van de Lodewijk XIVstijl, en aldus mogelijk een restart van de kloosterarchitectuur: de geblokte, rechth. omlijsting van de rondbogige hoofddeur (derde trav.), uitgevoerd in kleiner baksteenformaat met natuurstenen vaasbekroning voor de pilasters.

Nieuwe achtergevel; behouden gietijzeren trap (XIX ?). Poortgebouw van drie trav. en twee bouwl. onder geknikt zadeldak (n // straat, mechanische pannen), uit XVIII B (?). Verankerde baksteenbouw. R. op de begane grond: rechth. kozijnvenster licht verdiept in een getoogde omlijsting. Blinde, getoogde bovenvensters. Korfboogpoort voorzien van sluitsteen met jaartal 1986 wijzend op het herstel naar de oorspronkelijke toestand.

Voormalig stedelijk hopmagazijn z.g. "De Stadsschaal", thans Hopinstituut en Nationaal Hopmuseum. Vanaf 1866 tot 1947, stedelijk hopmagazijn alwaar de aangevoerde hop werd gewogen, officieel gekeurd, nagedroogd in de asten, in balen geperst, en met een herkomstcertificaat als "Poperingse hop" verkocht; vnl. bedrijvig tijdens de maanden september, oktober en november cf. hopoogst in september. 1947: omvorming van de stadsschaal tot een hopinstituut van waaruit in 1971 het hoplaboratorium werd uitgebouwd en alwaar de kwaliteitsbepaling van de hop thans met elektronische apparatuur wordt uitgevoerd.

Rechth. gebouw van zeven trav. en drie bouwl. onder zadeldak (n // straatvleugel, mechanische pannen), vermoedelijk opgetrokken in twee bouwfazen vlg. de jaarstenen 1866 (midden) en 1885 (r.) van de borstwering tussen de tweede en derde bouwl.; tevens ingekort na W.O. II tengevolge van het niet volledig wederopbouwen van het vernield r. gedeelte. Bakstenen lijstgevel met geblokte, kolossale pilasters onder vlakke kroonlijst met steigergaten. Gietijzeren muurankers. Begane grond: twee centrale korfboogpoorten, m de over~ge trav. vervangen door rechth. deuren en vensters in verdiepte korfboogomlijsting, en aangepast tot breed vierlicht onder ijzeren I-balk in de tweede trav. Bovenste bouwl.: rechth. en getoogde vensters, o.m. blinde, per trav. afgewisseld met gesuperposeerde, soortgelijke ophaaldeuren waarvan de bovenste in de vorm van dakvenster met windkast ter bescherming van de hijsinrichting.

Interieur. De symmetrisch geschikte begane grond omvat een centrale toegangsruimte, een persruimte r., een weegruimte l., een bij l.g. aanpalende kantoorruimte (thans o.m. hoplabo) en een achteraan bij de toegangsruimte aansluitende stapelplaats met houten trap naar de bovenverd.; vlakke, houten zoldering op twee centrale houten zuilen met Toscaans kapiteeltje, uitgezonderd de l. en r. gelegen ruimten die over een bakstenen troggewelf met ijzeren I-balken beschikken cf. de erboven gelegen asten. Installatie: een aan de zoldering bevestigde, grote weegschaal voor het wegen van de hopzakken, een gietijzeren handpers gesigneerd "Ch. Nollet Gand" met twee kamraderen en jachtwiel in de muur bevestigd, en een houten handpers, alle uit XIXd; het basisgedeelte van een recentere, gietijzeren hydraulische pers met bovengedeelte op de bovenverd. Bovenverd.: stapelruimten met houten vloer en vlakke dito zoldering op twee centrale houten zuilen; asten vlg. logisch, symmetrisch schema opgesteld per twee aan weerszijden van de stapelruimten. De asten zijn slechts deels in hun oorspronkelijke toestand bewaard: vunrkamer met vuurhaard op gekasseide vloer ter hoogte van de tweede bouwl., houten fatten (droogtafel) ter hoogte van derde bouwl., een houten laadvloer met vulluik ter hoogte van de zolder. L.g. fungeert eveneens als stapelrulmte; schaargebint met dubbel geschoorde makelaar en korbelen; drie hijstoestellen met houten tandwiel.

Nationaal Hopmuseum De Stadsschaal Poperinge. Begeleidingstekst, Poperinge, s.d.
TILLIE W., Historische gevels en gebouwen. Monumentenjaar 1975, Poperinge, 1975, p. 32-33.

Bron: Delepiere A.-M. & Huys M. 1989: Inventaris van het cultuurbezit in Belgiƫ, Architectuur, Provincie West-Vlaanderen, Arrondissement Ieper, Kanton Poperinge, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 11N2, Brussel - Turnhout.

Auteurs: Delepiere, Anne Marie & Huys, Martine

Relaties