Deze pagina afdrukken

De Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed

Kasteel Puyenbrug (ID: 34390)

Administratieve Gegevens

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Nr. 1 A. Voormalig z.g. "Kasteel Puyenbrug", sinds 1965 deel van het toen opgerichte Provinciaal Domein Puyenbroeck, deels op Zaffelare en Eksaarde. In 1798 werd een gebied van het bisdom Gent genaamd "ter licht", gelegen op het toenmalige Mendonk ten O. van de "Wabbeekdam" tussen Zuidlede en Zwarte Gracht, als nationaal goed te koop aangeboden. De gronden bestonden uit bossen, meersen en een hofstede bij de Puibrug die aanvankelijk toebehoorde aan de Gentse St.-Baafsabdij en evenals de benaming "ter licht" al vermeld werd in XIII A. Aangekocht door P.J. Van Overloop, een Gents koopman, van 1808 tot 1845 burgemeester van Mendonk. Domein ca. 1810 door Van Overloop aangepast tot "campagne" gepaard gaand met de bouw ondermeer van een buitenhuis bij de hofstede in de Z.O.hoek van een rechth. omgracht kasteelpark met diagonale serpentinevijver. Ten N. en N.O. tot Cracnendam, bewaarde bijbehorende bossen en rechtlijnige dreven bij het z.g. "Kasteel Puyen" (vlg. kaart P. Vander Maelen uit XIX b), later z.g. "Kasteel Puyenbrug".

Bakstenen brug over de kasteelgracht met gewit ijzeren toegangshek aan vierkante gemetste pijlers in de Z.W.-hoek van het kasteelpark, schuin tgov. de Puibrug. Oude hoeve met duiventoren in de Z.O.-hoek van het park gesloopt eind de jaren 1970.

Oranjerie in het N. van het kasteelpark, waarschijnlijk uit XIX a. Gelegen achter waaiervormig ommuurde moestuin; axiale toegang met laag gewit ijzeren hek aan hoge, gemetste pijlers met arduinen dekplaat. Geelgekalkte, verankerde bakstenen oranjerie op rechth. plattegrond van vijftrav. en één bouwl. onder schilddak (pannen). Ritmerende hoge rondboogvensters met behouden roedenverdeling en booglijst op imposten; twee zittende leeuwebeelden flankeren de centrale deur. Steigergaten onder dakoverstek en omlopende houten gootlijst. Vierkante bovenvensters in achtergevel en lage getoogde deur in r. zijgevel. Achter aangebouwde serren.

Kasteel middenin het park met deels bewaarde vijver en omgrachting; gebouwd in 1881 ter vervanging van het vroegere buitenhuis door E. Van Overloop (van 1898 tot 1925 hoofdconservator van de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis te Brussel). Sinds 1976 Provinciaal Molenmuseum. Eclectisch getint kasteel met neo-renaissance inslag. Aangepast in de jaren 1920 (vermoedelijk bedaking en houtwerk). Baksteenbouw verrijkt met natuursteen en lichter gekleurde baksteen voor speklagen, hoekblokken en vensteromlijstingen, op souterrain van hardsteenblokken. Hoofdvolume met symmetrische dubbelhuisopstand, met twee bouwl. onder geknikt zadeldak (pannen, nok parallel met de straat) en haakse achteruitbouw met drie bouwl. onder zadeldak. Gemarkeerd middenrisaliet met bekronende verhoogde puntgevel. Rechth. gekoppelde vensters onder waterlijst en op de bovenverd. met versierde borstweringen.

Ten O. van het kasteel aan de IJskelderdreef gelegen ijskelder met gerestaureerde bakstenen toegang voorzien van rechth. deur.

  • GYSSELING M. - PUIMEGE G., Het Provinciaal Domein ter Licht, (Heemkundige Kring "De Oost-Oudburg", Jaarboek IV, 1967, p. 25-27).
  • PUIMEGE G., Het Provinciaal Domein te Zaffelare en Wachtebeke, (Heemkundige Kring "De Oost-Oudburg", Jaarboek III, 1966, p. 9-16).
  • VANACKER D. - HENDRYCKX M., Langs Het Kanaal, Gent, 1982, p. 86, 97-98.
  • VERHULST A.E., De Sint-Baafsabdij te Gent en haar grondbezit (VIIe - XIVe eeuw), Brussel, 1958, p. 571-573.

Bron: Lanclus K. & Verbeeck M. 1993: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Oost-Vlaanderen, Arrondissement Gent, Kantons Evergem - Lochristi, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 12N4, Brussel - Turnhout.

Auteurs: Lanclus, Kathleen & Verbeeck, Mieke

Relaties