Deze pagina afdrukken

De Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed

Kasteel Scheldevelde (ID: 38489)

Administratieve Gegevens

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Nr.35-41. Voormalig domein en kasteel, z.g. "Scheldevelde., heden dienstencentrum en tehuis voor bejaarden van het O.C.M.W. Scheldeveld, voor het eerst vermeld in XIII als naam van een uitgestrekte wastina of heide, mogelijk een deel van het uitgestrekte z.g. "Scheldeholt" of Karolingische koningswoud van Gent tot Sint-Eloois-Vijve, uit IX en dat in XIII gedegenereerd was. Oprichting van een ontginningshoeve door de Gentse St.-Pietersabdij in het centrum van "Scheldeveld", voor het eerst vermeld in 1259, doch weinig belangrijk. Pas in XVIII B uitgegroeid tot belangrijk domein met centraal gelegen landhuis (op de plaats van de vroegere hoeve) met systematische ontginning errond, gekenmerkt door een radiair net van zeven dreven (cf. ontwerptekening voor de herinrichting van de landerijen van 1774-77). Tijdens het Frans bewind, domaniaal goed aangeslagen en openbaar verkocht aan F.N. Speelman. Later in bezit van de familie De Potter-Surmont die in 1846 het oude landhuis liet slopen en vervangen door het huidige kasteel met laatclassicistische inslag n.o.v. architect L. Minard. In 1858 bij testament van Zoë Borluut-De Potter overgelaten aan het bureau van Weldadigheid van Nazareth met de verplichting in het kasteel een godshuis in te richten o.l.v. zusters van Liefde voor minstens zes oude mannen en vrouwen van het gehucht De Pinte.

Deels omgracht kasteel met r., gedeeltelijk aangepast XVIII-dienstgebouw en hoeve, (l. nieuwe, in L-vorm aangebouwde vleugel) omringend park en landerijen met stervormig aangelegde dreven, de z.g. "Zeven Dreven" ten O. Enkel de N.-Z. lopende dreef, de huidige Scheldeveldestraat, werd bij het vernieuwen van het kasteel in halve cirkel omgelegd met axiaal een monumentaal toegangshek tussen gemetste pijlers met siervaasbekroning en vierkante paviljoentjes. Huidige ingang aan achterzijde (W.) met brug en ijzeren hek tussen vierkante pijlers met dekplaat.

Oorspronkelijk bepleisterd en beschilderd, thans bakstenen gebouw op rechth. plattegrond, vijf op vijf trav. en twee en een halve bouwl. onder schilddak (leien). Voorgevel met geaccentueerd middenrisaliet van drie trav. met gesuperposeerde Toscaanse en Ionische zuilenportiek voorafgegaan door zeven tr. Bekronende centrale attiek en gebogenfronton met uurwerk en jaartal 1846 verdwenen. Rechth. vensters in gecementeerde omlijsting, op de bovenverd. onder druiplijst. Rondboogdeurvensters in het risaliet. Aflijnende hoekpilasters en omlopende kordons en kroon-en tandlijst op klosjes. Gelijkaardige achtergevel zonder portiek en zijgevels met smallere trav.

Interieur eveneens n.o.v. architect L. Minard met behouden monumentale hal met dubbele bordestrap en vnl. op de bovenverd. rijkelijk uitgewerkte stucplafonds.

Ten N. en Z. achter het kasteel, voormalige koetshuizen (N., thans gesloopt en vervangen door nieuwe bouw) en dienstgebouwen (Z., nr. 35-37-39) met vernieuwde bakstenen voorgevel, één bouwl. en schilddak (pannen, n ⊥ straat), boven de korfboogdeur van nr. 39 gedateerd 1769. Deels behouden beschilderde achtergevel met aflijnende bepleisterde band onder de kroonlijst. Erachter bakstenen stallen onder schilddak (pannen), uit midden XIX.

R.A.G., Kaarten en plans, nr. 390, 394.
R.U.G., Fonds Vliegende Bladen, I, Scheldevelde.
GOEMANNE-DE POTTER M., Geschiedenis van De Pinte, s.l., s.d., p. 105-124.
VERHULST A., Het Scheldeveld: inleidende historische, geografische nota, (Heemkring Scheldeveld, Jaarboek I, 1970, p. 7-10).

Bron: Bogaert C. & Lanclus K. 1991: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Oost-Vlaanderen, Arrondissement Gent, Kantons Deinze - Nazareth, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 12N3, Brussel - Turnhout.

Auteurs: Bogaert, Chris & Lanclus, Kathleen