De Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed

Teksten bij "Jagersboom"

Terug naar Jagersboom.

Jagersboom, gekandelaarde linde als grens-, hoek- en kruispuntboom

Op de Ten Bergekouter, op de grens tussen Munkzwalm en Hundelgem, staat op een kruispunt van twee wegen een traditioneel gekandelaarde lindeboom.

Omdat jagers bij deze boom verzamelen bij aanvang van de jacht, wordt hij de (Wild-)Jagersboom genoemd.

Op een topografische kaart uit 1870 is bij het kruispunt een Calvarie ingetekend, hoogstwaarschijnlijk als onderdeel van een ommegang. Vaak werd bij een kruispunt een boom geplant als oriëntatiepunt. Hier is de boom ook geplant in de hoek van het kadastrale perceel om het afsnijden van de bocht te voorkomen.

Het kaphout van de linde werd gebruikt als brand-, gerief- en constructiehout en het bladerdek in functie van loofvoedering.

  • Topografische kaarten van België, Krijgsdepot: Eerste editie uitgegeven tussen 1865-1880, schaal 1:20.000. Herziening, Militair Cartografisch Instituut: tweede uitgave, 1880-1884, derde uitgave 1889-1900 en herziening derde uitgave 1900-1930, schaal 1:20.000. (Lemoine-Isabeau, 1988)

Bron: -

Auteurs: Van der Linden, Geert

Datum: 2014

U kunt deze tekst citeren als:

Van der Linden, Geert 2014: Jagersboom [online], https://id.erfgoed.net/teksten/156847 (geraadpleegd op ).

Jagersboom

Op de Ten Bergekouter, op de grens tussen Munkzwalm en Hundelgem, staat op een kruispunt van twee wegen een traditioneel gekandelaarde Hollandse linde (Tilia x europae). Het betreft een op 6,50 meter hoogte gekandelaarde linde met een takvrije stam van 2,50 meter hoog. De stamomtrek bedraagt 3,47 meter, de totale hoogte 18,5 meter en de kruindiameter 20 meter (opname in 2009). De Jagersboom is een vrij zeldzaam geworden voorbeeld van een alleenstaande boom in een grootschalig, open kouterlandschap met een uitgesproken beeldbepalend karakter en een mooie representatieve groeivorm.

Deze boom markeert de historische grens tussen de voormalige gemeenten Munkzwalm en Hundelgem, nu beiden deelgemeenten van de gemeente Zwalm, en is er aangeplant bij een kruispunt van wegen. Langs beide wegen geeft de kabinetskaart van de Ferraris (1770-1778) een dreefbeplanting aan, op de kaart van Vandermaelen (circa 1845) wordt geen boom aangegeven. Met een omvang van 3,47 meter levert de methode-Zwaenepoel een geschatte leeftijd van 167 jaar op, wat zou betekenen dat hij rond 1842 zou geplant zijn. Op de oudste versies van de kaarten van het Dépot de la Guerre (1864, 1884) wordt er nog geen boom aangegeven, hij verschijnt pas op de versie van 1910 (“Arbre”); vermoedelijk had hij pas dan een beeldbepalend karakter.

Op een topografische kaart uit 1870 is bij het kruispunt een calvarie ingetekend, hoogstwaarschijnlijk als onderdeel van een ommegang. Vaak werd bij een kruispunt een boom geplant als oriëntatiepunt. Hier is de boom ook geplant in de hoek van het kadastrale perceel om het afsnijden van de bocht te voorkomen.

Op de boom hangt een naambordje “Wild-Jaeghersboom”, wat volgens de omwonenden verwijst naar de functie als verzamelplaats voor de jacht op de omliggende kouters. De kandelaarvorm is een belangrijke beheersvorm uit het verleden, vooral bij linden. Het kaphout van de linde werd gebruikt als brand-, gerief- en constructiehout en het bladerdek in functie van loofvoedering.

  • Onroerend Erfgoed, Digitaal beschermingsdossier DO002338, Thematisch-typologische en thematisch-geografische bescherming van het belangrijkste houtig erfgoed in Vlaanderen: Oost-Vlaanderen, fase A.1, nr. 3 (S.N., 2010).
  • Topografische kaarten van België, Krijgsdepot: Eerste editie uitgegeven tussen 1865-1880, schaal 1:20.000. Herziening, Militair Cartografisch Instituut: tweede uitgave, 1880-1884, derde uitgave 1889-1900 en herziening derde uitgave 1900-1930, schaal 1:20.000. (Lemoine-Isabeau, 1988).

Bron: -

Auteurs: Van der Linden, Geert

Datum: 2015

U kunt deze tekst citeren als:

Van der Linden, Geert 2015: Jagersboom [online], https://id.erfgoed.net/teksten/176665 (geraadpleegd op ).