Brusselsestraat

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ straat

Locatie

Provincie Vlaams-Brabant
Gemeente Leuven
Deelgemeente Leuven
Straat Brusselsestraat

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Herinventarisatie Leuven (geografische herinventarisatie: 01-01-1997 - 15-02-2010).
  • Inventarisatie Leuven (geografische inventarisatie: 01-01-1969 - 31-12-1969).

Juridische gevolgen

Beschrijving

De Brusselsestraat verbindt de Grote Markt met de Mechelsevest en kruist tal van straten. Ze is één der oudste invalswegen van de stad en zou deel hebben uitgemaakt van een Romeinse heirbaan die vanaf het midden van de 12de eeuw Keulen met Brugge verbond. De rechte uitvalsweg naar Brussel zoals we die vandaag kennen, dateert echter maar van na 1710. Voordien werd het verkeer via de Goudbloem- en de Tervuursestraat naar Brussel geleid. Tot de 19de eeuw was de Brusselsestraat opgedeeld in drie straten: de Steenstraat - zo genoemd omdat ze de eerste gekasseide straat van Leuven was, lopend van de Grote Markt tot aan het Handbooghof en voor het eerst vermeld in 1000 -; vervolgens de Bieststraat - naar het Sint-Jacobs- of Biestplein genoemd en gelegen tussen het Handbooghof en de "Blauwen Hoek", het pleintje aan de Ridderstraat / Goudbloemstraat; en tenslotte de Wijngaardstraat, die vanaf de "Blauwen Hoek" langsheen de wijngaarden tot aan de voormalige Wijngaardpoort liep, nu Brusselsepoort. Vanaf de 13de eeuw waren in de Brusselsestraat een aantal kloosters en liefdadigheidsinstellingen gevestigd, onder meer het voormalig Sint-Elisabethgasthuis (Brusselsestraat 63) en het verdwenen Sint-Laureysgasthuis op de "Blauwen Hoek". Typerend was ook de veelheid aan brouwerijen, maar liefst 16 in aantal, waarvan er negen in de voormalige Steenstraat gevestigd waren - in het laagste gedeelte van de stad tussen de Voer en de Dijle -, en zeven vóór de "Blauwen Hoek". Met uitzondering van de voormalige brouwerij "Vilvoorden" (Brusselsestraat 118-118A), werden alle brouwerijen in de vroegere Steenstraat vernield tijdens Wereldoorlog I of gesloopt in het kader van de sanering van de Slachthuiswijk. In het gedeelte vóór de "Blauwen Hoek" bleef enkel "De Jonghen Pelgrim" over (Brusselsestraat nrs. 168-170). De Brusselsestraat bezat heel wat bewoonde gangen, waarvan er enkele verdwenen zijn (onder meer de Tabernakel-, de Prenten- en de Rotterdamgang) en nog enkele bewaard bleven: de recent gerenoveerde Zongang (1876) aan de kruising met de Kapucijnenvoer, de Verbrande Poortgang (Brusselsestraat 184), de J.Buelenswijk (1873) en de Muurkruidgang (1877-1881), heden Muurkruidstraat.

De Brusselsestraat heeft een licht bochtig straattracé met meermaals verspringende rooilijn, een pleinvormige verbreding ter hoogte van "De Blauwen Hoek", en daarachter een sterk hellend verloop tot aan de 19de-eeuwse tolhuizen (Brusselsestraat nrs. 203 en 332). Beeldbepalend voor de Brusselsestraat zijn de homogene gevelwanden van de zogenaamde "wederopbouwarchitectuur" van aan de aansluiting met de Grote Markt tot de Wieringstraat (Brusselsestraat nrs. 1 tot 33) en de Lei (Brusselsestraat nrs. 2 tot 82). Deze panden in zogenaamde "wederopbouw-stijl" worden gekenmerkt door een eclectische gevelarchitectuur, geïnspireerd op de regionale bouwstijlen, met integratie van eigentijdse of geïnterpreteerde bouwelementen. Typerend is het traditiegetrouw gebruik van bak- en/of natuursteen, al of niet verwerkt met blauwe hardsteen, en in deze zone soms uitzonderlijk met similisteen. Het zijn voornamelijk winkel-/woonpanden, doorgaans breedhuizen van drie bouwlagen en veelal in combinatie met een topconstructie die als scherm fungeert voor de langsgerichte nok van het zadel- of mansardedak, als reminiscentie aan het vroegere diephuis. De begane grond is doorgaans gevelbreed opengewerkt, met aangepaste winkelpuien binnen de tot op heden veelal behouden oorspronkelijke omlijsting. Naast de lager beschreven representatieve panden, wordt de wederopbouwarchitectuur ook in een meer afgezwakte vorm vertegenwoordigd door de nrs. 3 , 4 (1920, M. Vanden Eynde), 16, 18-20 (1920, Fr. Vandeput), 24 (1921), 26 (1920, Th. Van Dormael), 25 (1925, A. Vanden Eynde), 27-29 (1923), 34 (1922), 40, 62-64 (1920, H. Frezin), 72, 76 (1922, A. Devos), 78-80 (1921, A. Devos) en 82 (1925, A. Devos). Vanaf de Dijlebrug ter hoogte van de Tielemans- en Amerikalaan zijn er heel wat huizen die deel uitmaken van de basisbebouwing zoals "De Donderbus" (Brusselsestraat nrs. 90-92) in vakwerkbouw en "De Pelgrim" (Brusselsestraat nrs. 168-170) in traditionele bak- en zandsteenstijl. Verder een reeks panden die in kern oud zijn en aangepast werden in de 19de en 20ste eeuw (Brusselsestraat nrs. 96-98, 102-104, 114 en 116), voorts een aantal statige herenhuizen (Brusselsestraat nrs. 77, 141A en 141 en 190) en ruime burgerwoningen (onder andere Brusselsestraat nrs. 238-240); en tot slot reeksen van arbeiderswoningen die in groep voornamelijk op de voormalige wijngaarden in het laatste stuk van de Brusselsestraat werden opgetrokken (Brusselsestraat nrs. 320-330)

Beeldbepalend zijn tevens de meer recente en schaalvergrotende realisaties: de Gasthuissite (1959, J.N. Cloquet, H. Van Montfort, P. Vandeput) ter hoogte van de Lei; de universitaire peda Camilo Torres (1968, J. Delrue en G. Konings, Brusselsestraat nr. 165) op de site van het voormalig alexianenklooster; de grote woonblokken aan de overzijde van de straat (Brusselsestraat nrs. 288-292); en de Sint-Jansschool (1888, J. Helleputte en 1959, V. Broos) aan de Mechelsevest (Mechelsevest nr. 10).

Bron: Mondelaers Lydie & Verloove Clara i.s.m. Van Roy Diane, Van Damme Marjolijn en Meulemans Katharina. 2009. Inventaris van het bouwkundig erfgoed. Provincie Vlaams-Brabant. Leuven binnenstad. Herinventarisatie. Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen. VLB2 (onuitgegeven werkdocument)

Auteurs: Mondelaers, Lydie & Verloove, Claartje

Alle teksten

Relaties

maakt deel uit van Leuven

Leuven (Leuven)

omvat Arbeiderswoningen

Brusselsestraat 320-330, Leuven (Vlaams-Brabant)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Bakstenen dwarshuis

Brusselsestraat 153, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Barok diephuis de Fonteyne

Brusselsestraat 45, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuis De Hulstboom

Brusselsestraat 107, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuis Den Deynene Mantel

Brusselsestraat 36-38, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuis In 't Ossenhoofd

Brusselsestraat 74, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuis Le croix de Bourgogne

Brusselsestraat 21, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuis naar ontwerp van G. Decock

Brusselsestraat 28, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuis ontworpen door G. Decock

Brusselsestraat 17, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuis van 1921

Brusselsestraat 8, 8A, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuis Vilvoorden

Brusselsestraat 118, 118A, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuizen

Brusselsestraat 127-129, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuizen ontworpen door J. Schoeters

Brusselsestraat 238-240, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Diephuis Het Schild van Artois

Brusselsestraat 43, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Drukkerij-uitgeverij Acco

Brusselsestraat 153, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Dwarshuis

Brusselsestraat 114, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Eerste stadsomwalling

Brusselsestraat 69, Handbooghof zonder nummer, Kapucijnenvoer 35, Karel van Lotharingenstraat 14-24,...

omvat Gasthof

Brusselsestraat 168-170, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Gespiegelde hoekhuizen

Brusselsestraat 1, 2, Grote Markt 16, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Handelspand De Cleyne Tortse of De Fackel

Brusselsestraat 53, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Handelspand De Gulden Flesse

Brusselsestraat 14, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Handelspand met woonfunctie

Brusselsestraat 31, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Handelspand naar ontwerp van A. Devos

Brusselsestraat 6, 6A, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Handelspand naar ontwerp van C. Goemans

Brusselsestraat 22, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Handelspand naar ontwerp van P. Langerock

Brusselsestraat 5, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Handelspand van 1920

Brusselsestraat 66, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Handelspand van 1920

Brusselsestraat 12, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Handelspand van 1922, ontwerp van A. Mommaerts

Brusselsestraat 23, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Herenhuis

Brusselsestraat 134, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Herenhuis

Brusselsestraat 180, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Herenhuis van 1789

Brusselsestraat 190, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Herenwoning

Brusselsestraat 77, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Herenwoning met bijgebouwen

Brusselsestraat 272, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Hoekhuis

Brusselsestraat 124, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Hoekhuis

Brusselsestraat 204, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Hoekhuis

Brusselsestraat 51, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Hoekhuis De Donderbus en De Cleijn Donderbus

Brusselsestraat 90-92, Lei 1, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Hoekhuis De Haesen Wimpel

Brusselsestraat 115, Wagenweg 1, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Hoekhuis In Steenberghe

Brusselsestraat 33, Wieringstraat 1, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Hoekhuis naar ontwerp van G. Sterckx

Brusselsestraat 42, Amerikalaan 1, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Hoekhuis ontworpen door F. Vandeput

Brusselsestraat 10, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Hoekhuis van 1876

Brusselsestraat 53, Predikherenstraat 2, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Hoekhuis van 1922

Brusselsestraat 7, Parijsstraat 3, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Hoekwoning van 1862

Brusselsestraat 242-244, Leuven (Vlaams-Brabant)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Huis De Borze

Brusselsestraat 113, Leuven (Vlaams-Brabant)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Klooster der alexianen

Brusselsestraat 165, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Klooster van de broeders van Liefde

Brusselsestraat 141, 141A, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Korfboogpoort in Lodewijk XVI-stijl

Brusselsestraat 178, Leuven (Vlaams-Brabant)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Langshuis

Brusselsestraat 59, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Modernistische stadswoningen

Brusselsestraat 196-200, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Neoclassicistisch burgerhuis

Brusselsestraat 120-122, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Neoclassicistisch woonhuis

Brusselsestraat 79, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Neoclassicistische stadswoning

Brusselsestraat 202, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Neoclassicistische stadswoningen

Brusselsestraat 131, 135, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Neoclassicistische stadswoningen

Brusselsestraat 83-85, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Neoclassicistische stadswoningen

Brusselsestraat 87-91, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Octrooigebouwen

Brusselsestraat zonder nummer, 203, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Onderpastorie van de Sint-Jacobskerk

Brusselsestraat 125, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Sint-Elisabethgasthuis

Brusselsestraat 63, 63A-B, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Sint-Jacobskapel

Brusselsestraat zonder nummer, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Sint-Rafaël- en Sint-Pietersziekenhuizen

Brusselsestraat 69, Kapucijnenvoer 35, Kapucijnenvoer 37, Kapucijnenvoer 47, Minderbroedersstraat 12,...

omvat Stadswoning

Brusselsestraat 150, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning

Brusselsestraat 146, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning

Brusselsestraat 47, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning De Trompet

Brusselsestraat 102, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning Den Eenhoorn

Brusselsestraat 19, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning Den Gaudtbergh

Brusselsestraat 158-162, 166, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning Den Gulden Passer

Brusselsestraat 81, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning Den Trompetter

Brusselsestraat 100, 100A, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning Den Wilden Esel

Brusselsestraat 94, Leuven (Vlaams-Brabant)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Stadswoning Het Schild van Henegouwen

Brusselsestraat 41, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning met 18de-eeuwse kern

Brusselsestraat 49, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning met laadvenster

Brusselsestraat 152, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning uit 1920

Brusselsestraat 60, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoningen

Brusselsestraat 182, 186-188, 194, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoningen naar ontwerp van L. Corthouts

Brusselsestraat 68-70, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoningen uit de 17de eeuw

Brusselsestraat 232-234, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Standbeeld De Koeienschieter

Brusselsestraat zonder nummer, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Standbeeld Pater Damiaan

Brusselsestraat zonder nummer, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Standbeeld van Paep Thoon

Brusselsestraat zonder nummer, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Studentenhome Camilo Torres

Brusselsestraat 165, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Traditionele stadswoning

Brusselsestraat 55, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Twee burgerhuizen

Amerikalaan 3-5, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Twee stadswoningen

Brusselsestraat 130-132, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Winkelhuis Grand Bazar National

Brusselsestraat 13, Parijsstraat 2, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Winkelhuis van 1921

Brusselsestraat 15, Leuven (Vlaams-Brabant)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Woonhuis

Brusselsestraat 117, Leuven (Vlaams-Brabant)

is gerelateerd aan Langshuisjes

Zongang 1, 2, Leuven (Vlaams-Brabant)

is gerelateerd aan Stadswoning De Jonghen Pfenix

Verbrande Poort 2-6, Leuven (Vlaams-Brabant)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.