Naamsestraat

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ straat

Locatie

Provincie Vlaams-Brabant
Gemeente Leuven
Deelgemeente Leuven
Straat Naamsestraat

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Herinventarisatie Leuven (geografische herinventarisatie: 01-01-1997 - 15-02-2010).
  • Inventarisatie Leuven (geografische inventarisatie: 01-01-1969 - 31-12-1969).

Juridische gevolgen

Beschrijving

De Naamsestraat is één der oudste straten van Leuven en was eeuwenlang het einde van de invalsroute vanuit Heverlee en Namen. Ze is, naast de Brusselse-, de Mechelse-, de Diestse- en de Tiensestraat, één der hoofdaders in het radiaal-concentrisch stratenplan van het oude Leuven, en loopt in een quasi recht en hellend tracé van de Grote Markt naar de Tervuurse- en de Naamsevest. Hierbij kruist ze tal van straten die aan de westelijke zijde (pare nummers) sterk afhellen naar de veel lager gelegen Parijs- en Schapenstraat en daardoor veelal als berg benoemd werden. De Naamsestraat wordt in historische bronnen met meerdere benamingen aangeduid: het gedeelte binnen de eerste stadsomwalling, van de Grote Markt tot aan de voormalige Sint-Kwintensbinnenpoort, werd in de 13de eeuw Prepositistrata, Proefstraat of Prooststraat genoemd. Het eerder landelijke gedeelte buiten de stadsomwalling, dat leidde van aan de huidige Parkstraat langs de Sint-Kwintenskerk naar de Naamsepoort, werd eerst Sint-Kwintensstraat genoemd en vanaf de 17de eeuw Heverschestraat. De Naamsestraat is onder de historische invalsstraten wellicht de meest monumentale door de prominente aanwezigheid van tal van colleges en statige herenwoningen, historische kerken en refugia, de voormalige dekenij en de Lakenhalle.

Het gedeelte intra muros was van oudsher dicht bebouwd, en - zoals de Latijnse benaming zegt - veelal bewoond door notabelen. De bouw van de Lakenhalle in 1317 (nr. 22) bevestigde de aanwezigheid van een groot aantal handels- en ambachtslui waardoor hier algauw het economisch centrum van de stad ontstond. Het verval van de lakennijverheid en de geleidelijke overdracht van de Lakenhalle aan de universiteit tussen 1432 en 1678, zorgde voor de verschuiving van een overwegend economische naar een hoofdzakelijk intellectuele activiteit, waardoor in de 16de en 17de eeuw het aantal universitaire gebouwen gestaag groeide. Intussen werden bestaande woningen verfraaid, aangepast of vervangen, en werd het straatbeeld, naast colleges en religieuze bouwwerken, gekenmerkt door burger- en handelshuizen.

Het straatbeeld buiten de eerste stadsomwalling - vanaf de Parkstraat tot aan de Naamsepoort - wordt heden gekenmerkt door woon- en handelshuizen, afgewisseld met een aantal grote gebouwen, zoals het STUK (voormalig Arenberginstituut, nr. 96), het voormalig Vigliuscollege (nr. 93), het Amerikaans College (nr. 100), het recente woningenblok op de voormalige site van het klooster der ongeschoeide karmelieten (hoek Naamsestraat / Karmelietenberg), het gebouwencomplex van de Heilig Hartkliniek en de Sint-Kwintenskerk. De bebouwing is hier doorgaans jonger dan in het straatgedeelte intra muros, en wordt voornamelijk gekenmerkt door 19de- en 20ste-eeuwse burgerhuizen van drie bouwlagen, afgewisseld met appartementenblokken uit de tweede helft van de 20ste eeuw (vb. nr. 108, ontworpen in 1955 door J. Franssen). Opvallend is de concentratie van interbellumwoningen aan de oostelijke of onpare straatzijde - beginnend ter hoogte van de Hendrik Consciencestraat en aansluitend bij het zogenaamd Nieuw Kwartier – die gebouwd werden op het gedurende lange tijd vrij landelijke gedeelte van de Naamsestraat, waar de basisbebouwing doorgaans bestond uit eerder bescheiden, tweelaagse rijwoningen (nrs. 138-140).

De vernielingen in 1914 en 1920 richtten een ware kaalslag aan in de zone tussen de Grote Markt en de Standonckstraat. Hier werd de voornamelijk 18de-eeuws ogende bebouwing haast volledig vernield en vervangen door zogenaamde wederopbouwarchitectuur. Met uitzondering van de Lakenhalle en de panden nrs. 21-23, bestaat de bebouwing hier uitsluitend uit panden die worden gekenmerkt door een eclectische gevelarchitectuur, geïnspireerd op de regionale bouwstijlen, met integratie van eigentijdse of geïnterpreteerde bouwelementen. Typerend is het traditiegetrouw gebruik van bak-, natuur- of similisteen. Het zijn voornamelijk als breedhuis opgevatte winkel-/woonpanden van drie bouwlagen, al dan niet in combinatie met een topconstructie die als scherm fungeert voor de langsgerichte nok van het zadel- of mansardedak, als reminiscentie aan het vroegere diephuis. De begane grond is doorgaans gevelbreed opengewerkt, met aangepaste winkelpuien binnen de tot op heden veelal behouden oorspronkelijke omlijsting. Naast de lager beschreven representatieve panden, wordt de wederopbouwarchitectuur ook in een meer afgezwakte vorm vertegenwoordigd door de nrs. 10 (1926, C. Goemans), 11 (1922, G. Decock), 15 (1924, A. Stevens), 17(1922, L. Landeloos), 19 (1921, L. Landeloos), 173 (1932, T. Vanderstraeten) en 185 (1916, Th. Van Dormael). Het beeld van de Naamsestraat wordt sterk bepaald door open en gesloten gevelwanden en de veelvuldig verspringende rooilijn, waarbij brede en smalle straatdelen afgewisseld worden met bijna als plein uitgewerkte zones en al dan niet afgesloten erekoeren. Zo is de aanzet van de straat ter hoogte van het stadhuis eerder smal, om na de kruising met de Munt- tot aan de Zeelstraat te verbreden tot een klein pleintje met zicht op de voormalige Lakenhalle. Wat verder staan de huizen nrs. 21-23 op de oude rooilijn - gespaard van de verwoestingen tijdens de Eerste Wereldoorlog - die beide het perspectief vernauwen tot aan de collegeberg waar de erekoer van het Sint-Annacollege en de arcade voor het Heilige Geestcollege het gezichtsveld opentrekken tot aan het pleintje voor de Sint-Michielskerk. Verder in de straat wordt het beeld gekenmerkt door rijbebouwing met gesloten gevelwanden die op regelmatige plaatsen doorbroken worden door de erekoeren van vrijwel alle nog volgende colleges - het Premonstreit-, het Atrecht-, het Hoge Heuvel en het Amerikaans college -, door de open ruimte aan het huis van ’t Sestich en het Stuk, en natuurlijk ook door het voormalige kerkhof rond de Sint-Kwintenskerk.

  • Stadsarchief Leuven, Modern Archief, doss. 77005 (bouwverg. 29.08.1921); doss. 80555 (bouwverg. 27.03.1922); doss. 81173 (bouwverg. 01.05.1922); doss. 80819 (bouwverg. 06.10.1924); doss. 85742 (bouwverg. 05.02.1926).

Bron: Mondelaers Lydie & Verloove Clara i.s.m. Van Roy Diane, Van Damme Marjolijn en Meulemans Katharina. 2009. Inventaris van het bouwkundig erfgoed. Provincie Vlaams-Brabant. Leuven binnenstad. Herinventarisatie. Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen. VLB2 (onuitgegeven werkdocument)

Auteurs: Mondelaers, Lydie & Verloove, Claartje

Alle teksten

Relaties

maakt deel uit van Leuven

Leuven (Leuven)

omvat Arenberginstituut

Naamsestraat 96, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Atrechtcollege

Naamsestraat 63, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Aulnecollege

Naamsestraat 100, 100A, Schapenstraat 41, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuis

Naamsestraat 4, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuis

Naamsestraat 72, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuis

Naamsestraat 90, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuis

Naamsestraat 87, 89C, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuis

Naamsestraat 97, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuis

Naamsestraat 82, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuis

Naamsestraat 136, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuis

Naamsestraat 74, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuis

Naamsestraat 91, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuis

Naamsestraat 49, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuis en twee bijgebouwen

Naamsestraat 139, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuis Huys van de Vrouwe van Spagne

Naamsestraat 67, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuis in wederopbouwstijl

Naamsestraat 13, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuis met toegang tot Sneppengang

Naamsestraat 137, 137A, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuizen in Wederopbouwstijl

Naamsestraat 4, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Classicistisch hoekhuis

Naamsestraat 24, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat College van Premonstreit

Naamsestraat 61, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Dekenij van de lakenwevers

Naamsestraat 3, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Eenvoudige woning met latere winkelpui

Naamsestraat 43, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Ensemble van twee stadswoningen

Naamsestraat 42-44, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Handelspand

Naamsestraat 35, 35A, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Handelspand in wederopbouwstijl

Naamsestraat 12, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Handelspand in wederopbouwstijl

Naamsestraat 18, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Handelspand in wederopbouwstijl

Naamsestraat 5-7, Muntstraat 2, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Heilige Geestcollege

Naamsestraat 40, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Herenhuis

Naamsestraat 145, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Herenhuis

Naamsestraat 60, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Herenhuis

Naamsestraat 29, 29A, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Herenhuis met ommuurde stadstuin

Naamsestraat 160, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Hoekhuis

Naamsestraat 9, Lakenweversstraat 1C, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Hoekhuis

Naamsestraat 140, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Hoekhuis aan de Parkstraat

Parkstraat 1, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Hoekhuis met Kwade Hollenberg

Naamsestraat 94, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Hoekhuis met Ramberg

Naamsestraat 62, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Hoekhuis met Zeelstraat

Naamsestraat 20, Leuven (Vlaams-Brabant)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Huis

Naamsestraat 87, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Huis 't Sestich en College van de Hoge Heuvel

Naamsestraat 69-71, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Kapel met Calvarie

Naamsestraat zonder nummer, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Kapel van Jezus in 't Steentje

Naamsestraat zonder nummer, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Klokkengietershuis en Stadsschool n° 6

Naamsestraat 99-101, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Koningscollege

Naamsestraat 59, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Neoclassicistisch handelspand

Naamsestraat 106, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Parochiekerk Sint-Kwinten

Naamsestraat zonder nummer, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Parochiekerk Sint-Michiel

Naamsestraat 57A, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Pastorie en Armenschool van de Sint-Kwintensparochie

Naamsestraat 149-155, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Rectorshuis

Naamsestraat 98, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Refugiehuis van de Abdij van Valduc

Naamsestraat 46, Sint-Antoniusberg 1, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Refugiehuis van Florival

Naamsestraat 107, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Refugium van de celestijnenpriorij van Heverlee

Naamsestraat 70, 70C, Leuven (Vlaams-Brabant)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Rijhuis

Naamsestraat 146-148, Leuven (Vlaams-Brabant)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Rijhuizen

Naamsestraat 165-171, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Sint-Annacollege

Naamsestraat 37-39, Sint-Michielsstraat 7-11, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Sint-Annacollege of d' Aude Sint-Anna

Naamsestraat 45, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning

Naamsestraat 157, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning

Naamsestraat 65, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning

Naamsestraat 95, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning

Naamsestraat 88, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning Limburg

Naamsestraat 34, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning met dakkapel

Naamsestraat 141, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning met jaartal 1866

Naamsestraat 47, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning met Lodewijk XV-pui

Naamsestraat 81, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning met vroeg 19de-eeuwse lijstgevel

Naamsestraat 31, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning met winkelpui

Naamsestraat 30, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoningen

Naamsestraat 159, 179-183, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoningen

Naamsestraat 21-23, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoningen

Naamsestraat 156-158, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoningen

Naamsestraat 143, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Traditionele stadswoning

Naamsestraat 27, Standonckstraat 2D, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Traditionele stadswoning

Naamsestraat 41, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Twee stadswoningen

Naamsestraat 76, 76A, 78, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Universiteitshal

Naamsestraat 22, Krakenstraat 2, Oude Markt 13, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Van Dalecollege

Naamsestraat 80, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Vigliuscollege

Naamsestraat 93, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Waterpomp

Naamsestraat zonder nummer, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Woning met recentere winkelpui

Naamsestraat 38, Leuven (Vlaams-Brabant)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Woning met zijgevel aan de Ramberg

Naamsestraat 64, Leuven (Vlaams-Brabant)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Woningen

Naamsestraat 73-75, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Woon- winkelhuis Anno MDCCL

Naamsestraat 32, Leuven (Vlaams-Brabant)

omvat Woonhuis met neorenaissance-winkelpui

Naamsestraat 92, 92A, Leuven (Vlaams-Brabant)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.