Waterloostraat

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ straat

Locatie

Provincie Antwerpen
Gemeente Antwerpen
Deelgemeente Berchem
Straat Waterloostraat

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Herinventarisatie Zurenborg (Antwerpen) (inventarisatie: 01-07-2013 - 30-06-2015).
  • Inventarisatie Antwerpen (geografische inventarisatie: 01-01-1976 - 31-12-1992).

Juridische gevolgen

Beknopte karakterisering

Beschrijving

De Waterloostraat is een rechte straat in de wijk Zurenburg, lopend van de Transvaal- tot de Guldenvliesstraat. Tot 1912 behoorde de Waterloostraat tot het grondgebied van Antwerpen; sindsdien ligt ze op Berchem.

De straat is geopend in 1897 en is genoemd naar de Slag bij Waterloo in 1815, waar Napoleon Bonaparte definitief verslagen werd. Twee art-nouveauwoningen illustreren heel beeldend de naam van de straat: de Woning Napoleon en de woning De Slag van Waterloo. De Generaal Van Merlenstraat en de Generaal Capiaumontstraat, twee straten in dezelfde buurt, zijn genoemd naar twee generaals die meestreden in deze veldslag; Generaal van Merlen verloor er het leven.

De straat is bebouwd met aaneensluitende rijbebouwing in gevarieerde stijlen en van afwisselende kroonlijsthoogte en gevelbreedte. De art nouveau is opvallend aanwezig in de Waterloostraat. Deze nieuwe, populaire bouwstijl werd actief gepropageerd door de Naamlooze Maatschappij voor het bouwen der Burgershuizen in het Oostkwartier, de bouwmaatschappij die sinds 1886 instond voor de ontwikkeling van Zurenborg. In de net daarvoor aangelegde en bebouwde Transvaalstraat verkoos de bouwmaatschappij nog historiserende eclectische ontwerpen, in een mengeling van cottagestijl en neo-Vlaamserenaissance-stijl. De vroegste ensembles die de maatschappij liet bouwen in de Waterloostraat sluiten hier nog naadloos bij aan. Iets later echter, werkten de architecten die modelprojecten voor de maatschappij uitvoerden, bijna uitsluitend in art-nouveaustijl. Frans Smet-Verhas, Jules Hofman en Cols & Defever zorgden voor een aantal zeer kleurrijke realisaties, die het beeld bepalen van de straat.

Ook voor het opvallende ensemble dat de vier hoeken met de Generaal Van Merlenstraat markeert, koos de maatschappij voor de art nouveau, met een ontwerp uit 1899 van Jos Bascourt. Dit ensemble illustreert mooi hoe de Naamlooze Maatschappij overal in Zurenborg veel aandacht besteedde aan de vormgeving van kruispunten, hoekpercelen en percelen die op een ander manier een beeldbepalende rol in de wijk speelden. Ook het ensemble dat de aandacht trekt op het vrij zichtbare zuidelijke uiteinde van de straat, is een fraai voorbeeld van dit concept.

Particulieren volgden gretig deze voorbeelden en spraken architecten aan zoals D. Rosseels-J. Coninck Westenberg of Jacques De Weerdt. Deze laatste nam een bijzondere plaats in binnen het Antwerpse art-nouveaulandschap, omdat hij zich heel duidelijk inspireerde op de Brusselse art nouveau. Hij ging zelfs zo ver dat hij voor het ontwerp van een woning voor Joseph Verheyen op plagiaat liet betrappen.

Vermeldenswaard in de Waterloostraat zijn ook de realisaties van architect Joseph Baeckelmans, zoon van Frans Baeckelmans, die tijdens de Eerste Wereldoorlog op 26-jarige leeftijd werd gefusilleerd. De meeste van de weinige ontwerpen die we van Joseph Baeckelmans kennen, zijn geconcentreerd in Zurenborg.

De grootste, meest exuberante woningen bevinden zich in de noordelijke helft van de straat, tussen de Transvaal- en de Generaal Van Merlenstraat. In de zuidelijke helft zijn de huizen meer bescheiden van stijl en kleiner van omvang; twee groepen arbeiderswoningen illustreren de diversiteit van woningtypes in dit straatgedeelte. Alle gangbare bouwstijlen uit het begin van de 20ste eeuw zijn hier aanwezig, van neoclassicisme over eclecticisme tot art nouveau. Een klein, maar zeer verfijnd art-nouveauhuis is een ontwerp dat Adolphe Van Coppernolle tekende voor Louis Smeyers.

Bron: -

Auteurs: Hooft, Elise

Datum tekst: 2015

Alle teksten

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Zurenborg

Antwerpen, Berchem (Antwerpen)

omvat Art-nouveauburgerhuis

Waterloostraat 45, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Art-nouveauburgerhuis

Waterloostraat 25, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Art-nouveauburgerhuis

Waterloostraat 21, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Art-nouveauburgerhuis

Waterloostraat 17, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Art-nouveauwoning ontworpen door Adolphe Van Coppernolle

Waterloostraat 53, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Burgerhuis in art nouveau

Waterloostraat 27, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Eclectisch burgerhuis

Waterloostraat 42, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Eclectisch burgerhuis

Waterloostraat 47, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Eclectisch burgerhuis

Waterloostraat 35, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Eclectisch burgerhuis

Waterloostraat 33, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Eclectisch burgerhuis

Waterloostraat 23, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Eclectisch burgerhuis

Waterloostraat 19, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Eclectisch burgerhuis van Joseph Baeckelmans

Waterloostraat 65, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Eclectisch ensemble

Waterloostraat 13-15, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Eclectisch ensemble

Waterloostraat 3-9, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Eclectisch ensemble

Waterloostraat 4-6, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Eclectisch ensemble

Waterloostraat 20-24, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Eclectisch hoekhuis

Waterloostraat 1, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Eclectische stadswoning

Waterloostraat 29, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Ensemble De Morgend, Den Dag, Den Tijd, De Nacht en Den Avond

Waterloostraat 55-63, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Ensemble De Mot

Waterloostraat 26-28, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Ensemble De Pauw

Waterloostraat 8-12, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Ensemble in art nouveau

Waterloostraat 14-18, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Ensemble in art nouveau van Joseph Baeckelmans

Waterloostraat 49-51, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Ensemble van twee eclectische arbeiderswoningen

Waterloostraat 44-46, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Hoekhuis De Margriet

Waterloostraat 2, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Neoclassicistisch burgerhuis

Waterloostraat 32, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Neoclassicistisch burgerhuis

Waterloostraat 34, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Neoclassicistisch burgerhuis

Waterloostraat 43, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Neoclassicistisch burgerhuis van Jacques De Weerdt

Waterloostraat 41, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Rij van drie arbeiderswoningen

Waterloostraat 36-40, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Woning De Slag van Waterloo

Waterloostraat 11, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Woning De Violier

Waterloostraat 37, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Woning Les Mouettes

Waterloostraat 39, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Woning Napoleon

Waterloostraat 30, Antwerpen (Antwerpen)

omvat Woning Nymphea

Waterloostraat 31, Antwerpen (Antwerpen)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.