Stadspoort Binnenste Eeckelpoort

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Alternatieve naam Gevangenenpoort, Eikelpoort
Provincie Antwerpen
Gemeente Lier
Deelgemeente Lier
Straat Eikelstraat
Locatie Eikelstraat 27, Lier (Antwerpen)
Status Bewaard

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Stadspoort Binnenste Eeckelpoort

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

is beschermd als monument Stadspoort Binnenste Eeckelpoort

Deze bescherming is geldig sinds 17-12-1980.

is deel van de bescherming als stads- of dorpsgezicht, intrinsiek Begijnhofstraat met aanpalende bebouwing

Deze bescherming is geldig sinds 17-12-1980.

Beschrijving

Stadspoort opgetrokken circa 1375 en deel uitmakend van de toenmalige stadsomwalling. Eertijds over de vestgracht door een brug verbonden met de voorpoort aan de andere zijde van de omwalling. Vanaf de tweede helft van de 16de eeuw in gebruik als gevangenis, vandaar ook "Gevangenenpoort" genoemd. Begin 18de eeuw sterk vervallen; grotendeels afgebroken en herbouwd met Balegemse zandsteen circa 1727. Tot 1930 bleef de bovenverdieping in gebruik als gevangenis.

Oorspronkelijk gotische stadspoort, later aangepast met classicistische kenmerken. Constructie van twee bouwlagen op rechthoekige plattegrond onder overkragend, leien schilddak met eenvoudige dakkapellen en op de hoeken natuurstenen schoorstenen, bekroond met smeedijzerwerk en windwijzer links.

Aan stadszijde drie traveeën gemarkeerd door centraal risaliet, uitlopend op driehoekig fronton met oculus; rondboogpoort (aanpassing van 1727?) bekroond door classicistisch heiligennisje met houten gepolychromeerd Sint-Rochusbeeld met kind (mogelijk engel), geflankeerd door ijzeren lichtarmen. Beeld recent gerestaureerd door L. Verhoeven. Hogerop rechthoekig betralied venster in geriemde omlijsting met oren, onder gebogen fronton. Links en rechts ervan rechthoekige betraliede vensters met arduinen latei en onderdorpel.

Op de begane grond flankerende aanbouwsels, vermoedelijk uit het tweede kwart van de 18de eeuw, van elk drie traveeën en één bouwlaag op natuurstenen plint, onder aanleunende leien bedaking met dakkapellen. Gebruik van arduin en natuursteen voor de muurbanden. Rechthoekige betraliede kloosterkozijnen.

Zijgevel Zimmerplein: boven links rechthoekig betralied venster voorzien van arduinen latei en onderdorpel. Aanbouwsel op rechthoekige plattegrond van bak- en zandsteen, onder gehalveerd leien tentdak. Horizontaal geaccentueerd door zandstenen onderbouw en muurbanden. Rechthoekige betraliede vensters in zandstenen kwartholomlijsting. Links ervan recenter aanbouwsel.

Veldzijde met vooruitspringende begane grond van drie traveeën, gemarkeerd door centrale spitsboogpoort tussen rechthoekige vensters op arduinen lekdrempels. Bekronende spitsboognis met beeld van de Heilige Margareta. Poorttravee licht geaccentueerd door uitspringend muurvlak onder driehoekig fronton met oculus. Flankerende arduinen postamenten (overblijfsels voormalige brugleuning (?), zie oude foto's).

Gekasseide doorgang met zandstenen spitstongewelf aan veldzijde en tongewelf van bak- en zandsteen aan stadszijde, op gepikte plint met aan veldzijde bewaarde gleuven voor ophaalhek. Rechts houten paneel met afbeelding van Sint-Rochus en opschrift: "Reikt hier uwe weldadige handen/ Om voor Rochus beeld licht te branden/ Opdat gij in droeven tijd/ Van pest en oorlog moogt zijn bevrijd".

Interieur met ingewrongen stenen wenteltrap en op de bovenverdieping bewaarde moer- en kinderbalken; drie bespijkerde deuren met ijzerbeslag.

  • CHARLE A. en CEULEMANS L., Volksdevotie te Lier, Lier, 1981, p. 91.
  • LENS A. en MORTELMANS J., Gids voor oud Lier, Antwerpen, 1980, p. 222.
  • LENS A. en MORTELMANS J., Lier in oude prentkaarten, deel II, Zaltbommel, 1979, nummers 63, 64, 65.

Bron: Kennes H. & Wylleman L. 1990: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Antwerpen, Arrondissement Mechelen, Kanton Lier, Bouwen door de eeuwen heen in in Vlaanderen 13N1, Brussel - Turnhout.

Auteurs: Kennes, Hilde

Datum tekst: 1990

Relaties

maakt deel uit van Begijnhofstraat met aanpalende bebouwing

Begijnhofstraat, Bles, Kalkovenstraat, Zimmerplein (Lier)

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Eikelstraat

Eikelstraat (Lier)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.