Grote Markt

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ straat

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Veurne
Deelgemeente Onbepaald
Straat Grote Markt

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Veurne (geografische inventarisatie: 01-01-1982 - 28-05-1982).

Juridische gevolgen

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Als eigenlijke marktruimte aangelegd in XVIIa, uit commerciële noodzaak tengevolge de economische voorspoed van de kasselrij Veurne onder de regering van Albrecht en Isabella. Gelegen ten zuiden van het Sint-Walburgapark of oudste stadskern.

Tot op heden behouden commerciële, economische, politieke en gerechtelijke functie; recentere culturele functie.

Plein met rechthoekige plattegrond; gekasseid middengedeelte met centraal stermotief. Homogeen geheel gedomineerd door toren van Sint-Niklaaskerk achter O.gevel wand, en historisch en architecturaal belangrijke N.W.hoek met Belfort en achterliggende Sint-Walburgakerk als blikvangers.

Tot eind XVI werd de N.marktzijde grotendeels ingenomen door een vervallen landhuis en vleeshuis. De O.zijde bewaart nog het voormalig stadhuis zogenaamd "Spaans Paviljoen" (1448-1452; 1530) op hoek bij Ooststraat (Ooststraat, nummer 1).

De economische voorspoed van XVId-XVIIA bepaalt tot op heden het marktbeeld met verschillende gebouwen uit deze periode, waarvan een aantal de toenmalige architecturale tendensen illustreren. Met uitzondering van het laat-gotisch huis zogenaamd "De Valk", van 1624 (nummer 26), werden volgende openbare gebouwen bekostigd door de kasselrij: voormalige conciërgewoning van het Landhuis, thans Stadhuis, van 15961612 (nummer 27) en voormalig Vleeshuis, van 1616 (nummer 1) als regionale vertolkingen van de renaissance-architectuur; voormalig Landhuis, van 1613-1617, als vertegenwoordiger van de klassieke richting in de renaissance-architectuur van de Nederlanden (nummer 29); voorts, Belfort van 1628 en huis zogenaamd "Hoge Wacht" van 1636. Laatst genoemde met oudere keldering uit XIV (?). Uitgesproken homogene N.gevelwand met vijf trapgevels gemarkeerd door typisch aediculavenster in geveltop: naoorlogse reconstructie van 1920 grosso modo naar oorspronkelijk renaissancepatroon van circa 1609 en hierdoor medebepalend voor het marktuitzicht uit XVII A.

Nummers 2, 20: oude kernen uit XVII(?) met aanpassingen uit XIX en XX. Overige panden uit XVIII, XIX en voornamelijk XX.

Bewaarde XVIII-bebouwing vnl. bestaande uit classicistische pilastergevels uit XVIIIB (nummers 10, 21, 25).

Nauwelijks vertegenwoordigde XIX-architectuur: twee eenvoudige lijstgevels onder meer witbeschilderde, van drie bouwlagen (nummers 9, 16). Nummer 18 met XIX-kern volgens gevelordonnantie, en eclectisch XXb-uitzicht geïnspireerd op de regionale renaissance interpretatie van de zogenaamde Brugse traveeën

Imitatieve begeleidingsarchitectuur uit XX, vaak tengevolge van verwoesting tijdens eerste wereldoorlog. Vermoedelijk soms vernieuwde oude kernen (XVII, XVIII) volgens onder meer bewaard aandak van nummers 4, 12-13.

Nummers 3, 4, 6, 11, 12-13, 14, 15, 19:benaderende kopieën van de regionale renaissance-architectuur met als toonaangevend voorbeeld het huidig Stadhuis. Nummer 3, recente uiting van dergelijke "kopiërende" mentaliteit. Nummer 11, gedateerd 1944 (?) door middel van muurankers. Nummer 14, naar ontwerp van architect Callebout (Brugge) van 1920.

Nummer 15, zogenaamd "In den Hert" volgens opschrift en topstuk, naar ontwerp van architect A. Dumont van 1906 en gesigneerd aannemers V. Lepoudre en B.V.D. Plassche in plint rechts; meest getrouwe en gedetailleerde imitatie van de regionale renaissance-architectuur tot in het functionele toe cf. winkelpui geïnspireerd op bogengalerij van het huis zogenaamd "Hoge Wacht" van 1636 (nummer 9). Gevels gekenmerkt door overgenomen regionale renaissancepatronen; aediculavenster met schelpvulling ter verfraaiing van trapgeveltop (nummers 12, 13, 14); borstwering met geometrische baksteenversiering (nummers 12-13, 14); verdiepte vensteromlijstingen met geprofileerd beloop en boogveld, versierd met schelpvulling bij nummer 14; dakvensters en -kapellen met inzwenkende belijning (nummers 3, 11, 12-13).

Nummer 5, lijstgevel van 1922; neogotische inslag door kruiskozijnen en boogvelden met traceerwerk.

Nummers 7, 22 : kort na eerste wereldoorlog gereconstrueerde lijstgevels grosso modo naar oorspronkelijke patroon uit XVIII A, onder meer van 1747 volgens gerecupereerde cartouches van nummer 22; gekenmerkt door invloed van de Lodewijk XIV-stijl in de bovenverdieping met vlakke pilasters onder geprofileerde bakstenen kroonlijst.

Nummer 23, eclectische imitatie van de lokale XVIII B-architectuur: vage neorococo inslag in de vlakke vensteromlijsting met oren; neoclassicistische gevelordonnantie met pilasters en frontonbekroning.

Niet te vergaande opsplitsing van gevelwanden in twee registers door recente winkelpuien en Horecabedrijven op begane grond.

  • S.A.V., nieuw archief: bundel b71-150, nummer 75; bundel B151-187, nummer 169.
  • S.A.V., modern archief, bundel 548 (1906).
  • DALLE D., De Grote Markt van Veurne. Beeld van de voorspoed van het platteland ten tijde van Albrecht en Isabella (West-Vlaanderen, II, 5, 1953, pagina's 210-211).

Bron: Delepiere A.-M. & Lion M. met medewerking van Huys M. 1982: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie West-Vlaanderen, Arrondissement Veurne, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 8N, Brussel - Gent.

Relaties

omvat Apotheek De Hert

Grote Markt 15, Veurne (West-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis

Grote Markt 25, Veurne (West-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis

Grote Markt 10, Veurne (West-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis Die Swaene

Grote Markt 22, Veurne (West-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis met winkelpui

Grote Markt 2, Veurne (West-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis Sint-Hubert

Grote Markt 21, Veurne (West-Vlaanderen)

omvat Gebouw van de nachtwacht Hoge Wacht

Grote Markt 9, Veurne (West-Vlaanderen)

omvat Herberg De Botermand

Grote Markt 7, Veurne (West-Vlaanderen)

omvat Herberg De Kroon uit 1863

Grote Markt 8, Veurne (West-Vlaanderen)

omvat Hoekhuis

Grote Markt 20, Veurne (West-Vlaanderen)

omvat Huis De Valk

Grote Markt 26, Veurne (West-Vlaanderen)

omvat Landhuis en belfort

Grote Markt 29, Veurne (West-Vlaanderen)

omvat Openbare pomp

Grote Markt zonder nummer, Veurne (West-Vlaanderen)

omvat Stadhuis Veurne

Grote Markt 27, Veurne (West-Vlaanderen)

omvat Stadswoning met winkelpui

Grote Markt 17, Veurne (West-Vlaanderen)

omvat Stadswoningen in wederopbouwarchitectuur

Grote Markt 30-34, 31-33, Veurne (West-Vlaanderen)

omvat Vleeshuis

Grote Markt 1, Veurne (West-Vlaanderen)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.