erfgoedobject

Parochiekerk Sint-Gertrudis met kerkhof

bouwkundig element
ID: 10856   URI: https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/10856

Juridische gevolgen

Beschrijving

Stichting opklimmend tot rond 1124, wanneer de toenmalige kapel verheven werd tot parochiekerk; rond 1254 vervangen door een nieuw gebouw; in de loop der jaren meermaals geheel of gedeeltelijk verwoest en herbouwd. In 1845 sterk vergroot naar ontwerp van F. Berckmans met behoud van het koor dat vermoedelijk opklimt tot de 17de eeuw; fel beschadigd in 1940 door oorlogsomstandigheden.

Huidig uitzicht uit de periode 1951-1953 ontworpen door L. De Graef, grotendeels met behoud van de nog rechtstaande buitenmuren en binnenarcade.

Georiënteerde neogotische kerk naar een vereenvoudigd, regionaal patroon; gelegen op een natuurlijke helling en omgeven door een deels omhaagd en ommuurd kerkhof.

De plattegrond ontvouwt een driebeukige transeptloze kerk met schip van zes traveeën, een koor van drie rechte traveeën en driezijdige sluiting; westelijke daktoren (weggeblazen door de voorjaarsstorm van 25/1/1990 en opnieuw aangebracht op 29/5/1991); rechthoekige sacristie ten zuidoosten tussen koor en schip, bergruimte ten noordoosten.

Behalve het koor (zandsteen) opgetrokken uit baksteen met sokkel en speklagen van zandsteen, onder leien bedaking met kleine dakkapellen. Traveeën geritmeerd door versneden steunberen; sobere spitsboogvensters met ijzeren harnas in koor met bakstenen Y-maaswerk (volgens oude foto's werden de oorspronkelijk getoogde koorvensters bij de restauratie van 1951-1953 gewijzigd in spitsboogvensters).

Westelijke gevel gemarkeerd door een korfboogpoort in geprofileerde zandstenen omlijsting onder druiplijst en bekronend spitsboogvenster met bakstenen tracering; octogonale houten klokkentoren met spitsbogen en leien spits, hersteld in 1991 naar ontwerp van J. De Graef.

Wit en lichtbruin beschilderd interieur met rondboogarcade op pijlers met lijstkapiteel; vlakke zoldering.

Mobilair.

Schilderijen: "Kruisafdoening" door N. De Keyser (1861). Beeldhouwwerk: Heilige Gertrudis van Nijvel, 18de eeuw, gepolychromeerd hout. Eiken reliëf met medaillon van Heilige Gertrudis van Nijvel, 18de eeuw, verwerkt in lezenaar. Meubilair: hoofdaltaar van gemarmerd hout (1902), afkomstig van het Sint-Vincentiusgasthuis van Antwerpen. Biechtstoelen, communiebank en doksaal uit 19de eeuw. Eiken preekstoel uit eerste helft 18de eeuw.

Omringend kerkhof met tegen de koorsluiting Calvarie met gedenkplaat voor C.J. Nuyts, een afstammeling van een aanzienlijk Antwerps drukkersgeslacht; ertegenover grafmonument van kunstschilder Nicasius De Keyser (1813-1887).

  • Provinciaal Architectuurarchief, Kerken, Antwerpen-Zandvliet, Sint-Gertrudis, dossier 4.
  • HENDRICKX J. De kerk van Zandvliet tijdens de oorlogsjaren, (Polderheem, XVI, 1981, nummer 2, p. 20-22).
  • JANSEN J., Fotorepertorium van het meubilair van de Belgische bedehuizen. Provincie Antwerpen. Kanton Antwerpen I tot IV, Antwerpen-Brussel, 1979, p. 59-60.
  • JVB, Eindelijk nieuwe toren voor Zandvlietse kerk, (Gazet van Antwerpen, Stad en streek, 30/5/1991, p. 31).

Bron     : Kennes H., Plomteux G. & Steyaert R. met medewerking van Wylleman L. & Himler A. 1992: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Stad Antwerpen, Fusiegemeenten, Bouwen door de eeuwen heen in in Vlaanderen 3ND, Brussel - Turnhout.
Auteurs :  Kennes, Hilde
Datum  : 1992

Aanvullende informatie

Achteraan in de kerk is een marmeren gedenkplaat met de namen van de gesneuvelden van beide wereldoorlogen aangebracht, voorzien van bronzen floraal motief. De vergulde inscriptie luidt "Heldenhulde/zij brachten het hoogste offer voor ons".
Auteurs : Van Severen, Elke
Datum: 24-02-2014

Relaties

  • Omvat
    Grafteken familie De Jongh-De Nys

  • Omvat
    Grafteken familie Kums-Van der Elst

  • Omvat
    Grafteken Henri Snacken

  • Omvat
    Grafteken Maria Coleta Taeymans

  • Omvat
    Grafteken Nicaise De Keyser

  • Omvat
    Oorlogsmonument en ereperk kerkhof Sint-Gertrudis

  • Is deel van
    Spaansemolenstraat

Je kan deze pagina citeren als: Agentschap Onroerend Erfgoed 2020: Parochiekerk Sint-Gertrudis met kerkhof [online] https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/10856 (Geraadpleegd op 31-10-2020)