Bosstraat

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ straat

Locatie

Provincie Limburg
Gemeente Maaseik
Deelgemeente Maaseik
Straat Bosstraat

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Maaseik (geografische inventarisatie: 01-01-2005 - 31-12-2005).

Juridische gevolgen

Beknopte karakterisering

Beschrijving

De Bosstraat is één der hoofdassen van de binnenstad. Zij loopt van de markt in westelijke richting naar de voormalige Bospoort. Het is thans een autovrije winkelstraat.

De naam verwijst naar het feit dat de straat vroeger naar de bossen ten oosten van de stad leidde, in tegenstelling tot de Bleumerstraat, die naar de veeweiden op de Maasoever voerde.

In de straat bevond zich het kruisherenklooster, gesticht in 1476 bij de reeds bestaande laatgotische Sint-Jacobskapel, die door de stad in 1474 aan het klooster wordt afgestaan. In Maaseik bestond van oudsher een broederschap van Sint-Jacob, voor het eerst vermeld in 1439, opgericht met het doel de pelgrims op weg naar Sint-Jacob van Compostella te herbergen. Twee leden van dit broederschap zouden het initiatief tot stichting van een kruisherenklooster genomen hebben.

Het klooster lag achter de kerk, in de richting van de Pelserstraat; bij de bestaande kapel werden in het eerste kwart van de 16de eeuw een sacristie, kapittelhuis en de andere delen van het klooster gebouwd. Naast de kloostergang met verdieping bevonden er zich ook een grote zaal en een gastenkwartier aan de zijde van de Pelserstraat. In 1621 richten de kruisheren een kloosterschool op, waar middelbaar onderwijs gegeven wordt, en die in 1644 uitgroeit tot een Latijnse school. Het klooster had tot 1644 een kwijnend bestaan geleid; vanaf de komst van prior Gerardus Golt in 1644 verbetert de toestand, en het klooster groeit in de tweede helft van de 17de eeuw uit tot een centrum van cultuur. Ook financieel verbetert de toestand: bij de vier huizen die ze bezaten in de Bosstraat bouwen ze in het verlengde nog drie huizen, waarachter de kloostertuin zich uitstrekt.

In 1767, onder prior Vossen, wordt de huidige kerk gebouwd. De kruisheren vluchten in 1792 naar Duistland; hierdoor krijgen zij de status van émigrés, waardoor al hun goederen door de Fransen kunnen aangeslagen worden, en de kloostergebouwen voor inkwartiering gebruikt. De kruisheren keren in 1795 terug, maar het klooster wordt in 1797 opgeheven. De inboedel van de kerk wordt verkocht in 1799, op het schilderij van het hoofdaltaar na. Mogelijk wordt reeds in 1797 de gendarmerie ondergebracht in de leegstaand gebouwen.

In 1807 wordt het geheel van klooster en kerk in loten verdeeld; de westvleugel en een gedeelte van de tuin wordt voor de gendarmerie voorbehouden, met als ingang de vroegere kloosterpoort in de Pelserstraat. In 1809 worden alle loten verkocht aan de geneesheer J.F. Bellefroid en de gendarm P.A. Lorel, beide van Maaseik, elk voor de helft. De noord- en oostvleugel van het klooster worden onmiddellijk na de aankoop afgebroken. De westvleugel, waarin de gendarmerie is ondergebracht, wordt afgebroken in 1840. De kerk dient in 1802 korte tijd als parochiekerk. In 1808 verwerft de kerkfabriek van Maaseik de kerk.

Wanneer de kruisheren in 1855 terugkeren in Maaseik, bouwen zij een klooster en college op het terrein van het sepulchrienenklooster in de Pelserstraat, waar zij nog steeds verblijven; zij kopen de kerk terug van de kerkfabriek.

In 1635 ontstaat bij de Bospoort een grote brand, die dit stadsgedeelte waarschijnlijk gedeeltelijk verwoest, waarna een aantal huizen in steen worden heropgebouwd. Ook de brand van 1651 ontstaat in de Bosstraat; deze brand was ernstiger dan de vorige. Bij de grootste brand, in 1684, wordt de straat tot aan de Halstraat in de as gelegd, en links tot en met het huis De Regenboog.

  • BOONEN M., De Bosstraat, een oude adelstitel , (De Maaseikenaar, 18, 1978, p. 60-62).
  • BOONEN M., Huisnamen te Maaseik, 1980, p. 16-22, 95.
  • BOONEN M., in: Ontstaan en groei van een grensstad, Antwerpen, 1994, 202-210.
  • COLSON M., De eigendommen der Kruisheren van Maaseik onder en na de Franse revolutie (1797-1855) , (Het Oude Land van Loon, 11, 1956, p. 121-160).
  • JANSSEN R., Vijfhonderd jaar Kruisheren te Maaseik...een profieltekening, Maaseik, 1982.
  • MERSCH G. in: Maaseik. Ontstaan en groei van een grensstad, Antwerpen, 1994, p. 98-147.

Bron: Schlusmans F. 2005: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Limburg, Arrondissement Maaseik, Kantons Bree - Maaseik, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 19N1, Brussel - Turnhout.

Auteurs: Schlusmans, Frieda

Datum tekst: 2005

Relaties

omvat Burgerhuis

Bosstraat 50, Maaseik (Limburg)

omvat Burgerhuis

Bosstraat 46, 46A, Maaseik (Limburg)

omvat Burgerhuis

Bosstraat 54, Maaseik (Limburg)

omvat Burgerhuis

Bosstraat 32, Maaseik (Limburg)

omvat Burgerhuis De Gekroonde Stevel

Bosstraat 4, Maaseik (Limburg)

omvat Burgerhuis De Nootstal

Bosstraat 2, Maaseik (Limburg)

omvat Burgerhuis De Zwarte Adelaar

Bosstraat 19, Maaseik (Limburg)

omvat Burgerhuis Den Coninck van Vranckrijck

Bosstraat 53, Maaseik (Limburg)

omvat Burgerhuis Den Eyckenboom

Bosstraat 58, Maaseik (Limburg)

omvat Burgerhuis Den Golden Naegel

Bosstraat 6A, Maaseik (Limburg)

omvat Burgerhuis Den Granaetappel

Bosstraat 3, Maaseik (Limburg)

omvat Burgerhuis Den IJserman

Bosstraat 34, Maaseik (Limburg)

omvat Burgerhuis Den Ketel

Bosstraat 12, Maaseik (Limburg)

omvat Burgerhuis Den Moelesteyn

Bosstraat 17, Maaseik (Limburg)

omvat Burgerhuis Den Roosencrans

Bosstraat 75, Maaseik (Limburg)

omvat Burgerhuis Die Ketten

Bosstraat 22, Maaseik (Limburg)

omvat Burgerhuis Het Gulden Cruys

Bosstraat 9, Maaseik (Limburg)

omvat Burgerhuis Het Gulden Cruys

Bosstraat 44, Maaseik (Limburg)

omvat Burgerhuis Het Gulden Vercken

Bosstraat 42, Maaseik (Limburg)

omvat Burgerhuis Het Lavoir

Bosstraat 15, Maaseik (Limburg)

omvat Burgerhuis Het Posthoorn

Bosstraat 26, Maaseik (Limburg)

omvat Burgerhuis Het Swart Peert

Bosstraat 28, Maaseik (Limburg)

omvat Burgerhuis In de Dry Cronen

Bosstraat 16, Maaseik (Limburg)

omvat Burgerhuis In den Engel

Bosstraat 8, Maaseik (Limburg)

omvat Burgerhuis in eclectische stijl

Bosstraat 84, Maaseik (Limburg)

omvat Burgerhuis met achterhuis

Bosstraat 38, Maaseik (Limburg)

omvat Burgerhuizen In 't Raadje

Bosstraat 72-74, Maaseik (Limburg)

omvat Eclectisch burgerhuis

Bosstraat 37, Maaseik (Limburg)

omvat Eclectisch burgerhuis

Bosstraat 39, Maaseik (Limburg)

omvat Eclectisch burgerhuis

Bosstraat 56, Maaseik (Limburg)

omvat Herenhuis De Regenboeghe

Bosstraat 24, Maaseik (Limburg)

omvat Herenhuis Den Verkeerde Werelt

Bosstraat 5-7, Maaseik (Limburg)

omvat Herenhuis Drossaard

Bosstraat 21-23, Maaseik (Limburg)

omvat Hoekhuis

Bosstraat 20, Maaseik (Limburg)

omvat Huis Den Gulden Valck

Bosstraat 45, Maaseik (Limburg)

omvat Huis Den Kandelaer

Bosstraat 43, Maaseik (Limburg)

omvat Kloosterkerk kruisheren

Bosstraat zonder nummer, Maaseik (Limburg)

omvat Laatclassicistisch herenhuis

Bosstraat 48, Maaseik (Limburg)

omvat Restant stadshoeve en stadswoning

Pelserstraat 56, Bosstraat 71-73, Maaseik (Limburg)

omvat Samenstel van stadswoningen Den Vergulde Wanne en De Hollansche Tuyn

Bosstraat 68, 68A, 70, 70A, Maaseik (Limburg)

omvat Twee classicistische burgerhuizen

Bosstraat 47, Maaseik (Limburg)

omvat Woonhuis De Haan

Bosstraat 30, Maaseik (Limburg)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.