Gemeentehuis van Mechelen-aan-de-Maas in eclectische stijl, in kern opklimmend tot 1900 naar ontwerp van Gérard Rypens. In 1951 werd het gemeentehuis uitgebreid in dezelfde stijl naar ontwerp van Victor Broos met toevoeging van een politiekantoor.

Historiek

In 1900 werd een nieuw gemeentehuis gebouwd onder burgemeester Joseph Smeets naar een ontwerp van architect Gérard Rypens. Dit gebouw met een vierkant grondplan bestaat uit een noordwestelijke gevel van vijf traveeën aan de Dokter Haubenlaan en een noordwestelijke gevel van eveneens vijf traveeën waarvan de rechtse gemarkeerd is met een puntgevel. De hoek van de Dokter Haubenlaan en Heirstraat is uitgewerkt tot een toren. Het gebouw verving verving het oude gemeentehuis dat zich aan de Dokter Haubenlaan bevond. De huidige ligging wijst op een verlegging van het dorpscentrum in het begin van de 20ste eeuw.

In 1944 geraakte het gemeentehuis zwaar beschadigd door bombardementen, waarna de herstelling en uitbreiding volgde onder burgemeester Theodore Smeets. Deze herstellingen en uitbreiding in 1951 door architect Victor Broos, nochtans een modernist, sloot naadloos aan op de vormgeving van het oudere gedeelte in neostijl. De voorgevel aan de noordwestzijde, die uitkeek over het marktplein dat was aangelegd, werd verlengd met vier traveeën, op de begane grond opengewerkt met een inkomportaal. Aan de Dokter Haubenlaan werd een lagere aanbouw van twee bouwlagen voorzien, die dienstdeed als nieuw politiekantoor. De eenvoudige achterbouw aan de Jagersborgweg stamt uit dezelfde periode.

In 1975 werd het gemeentehuis aanzienlijk uitgebreid naar het zuiden toe met een bakstenen volume van elf traveeën en vier bouwlagen, naar ontwerp van architect G. Hanssens. De vormgeving en materialen (rode baksteen en gladde beton in plaats van natuursteen) spiegelt zich duidelijk aan het historische gebouw. In 1978 werd dit nieuwe gedeelte verder uitgebreid door architect Robert Tachelet. In 1988 werden het politiekantoor en de achterbouw uit 1951 verbouwd. In 1996 werd verder uitgebreid aan de oostzijde van het nieuwe gemeentehuis en politiekantoor. Omstreeks 2025-2026 zijn grootschalige renovatiewerken in uitvoering.

Beschrijving

Gemeentehuis in eclectische stijl met elementen uit de neogotiek en de neo-Vlaamserenaissance-stijl. Hoofdvolume van negen traveeën en twee bouwlagen onder schilddak (leien) met dakkapellen. Van dit volume klimt enkel de hoekpartij met zijgevels van vijf traveeën en toren op tot de bouwfase van 1900. Aan de zijde van het plein vermeldt een gevelsteen ‘1900’. De vier aanpalende traveeën ten zuidwesten dateren van de uitbreidingsfase van 1951.

Baksteenbouw met natuurstenen banden, hoekbanden en decoratieve . De linkertravee is uitgewerkt als een belforttoren van vier bouwlagen onder recente spits. De vijfde en negende travee zijn bekroond met een puntvormige gevelverhoging; beide traveeën flankeren het portaal, dat uitgewerkt is als een drieledige rondbooggalerij, afgesloten met metalen hekwerk en leidend tot drie dubbele deuren met rondbogig bovenlicht. De bovenverdieping boven de inkompartij wordt geopend met drie deurvensters met voorliggend balkon, met boven de kroonlijst een attiek. Kruiskozijnen, waaronder drielichten ter hoogte van het balkon en twee flankerende traveeën, met witstenen onderverdeling en ontlastingsbogen.

Het interieur van het oude gemeentehuis dateert integraal uit begin jaren 1950, met latere aanpassingen. Hierin is de modernistische invloed van Broos herkenbaar met een mengvorm van neotraditionele en eigentijdse stijlen uit het interbellum. In de representatieve ruimtes zoals de inkomhal, de trouwzaal en de schepenzaal zijn nog samenhangende elementen van de afwerking aanwezig, waaronder granito tegelvloeren, plinten in Noir Belge, eikenhouten schrijnwerk, lambriseringen, radiatorkasten en decoratief stucwerk.

Ten oosten van het hoofdvolume bevindt zich aan de Dokter Haubenlaan het politiekantoor, dat eveneens dateert uit 1951. Deze lagere vleugel van twee bouwlagen en zeven traveeën is gelijkaardig uitgewerkt als het hoofdgebouw, meer bepaald een baksteenbouw met natuurstenen banden, hoekkettingen en deuromlijsting. Gelijkaardige kruiskozijnen en in de twee uiterste traveeën drielichten met witstenen onderverdeling en ontlastingsbogen. Het interieur van dit deel dateert uit de latere 20ste eeuw.