Maalse Steenweg

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ straat

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Brugge
Deelgemeente Sint-Kruis
Straat Maalse Steenweg

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Brugge - Deelgemeente Sint-Kruis (geografische inventarisatie: 01-09-2003 - 31-12-2005).

Juridische gevolgen

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Invalsweg vanaf Buiten Kazernevest tot op het grondgebied Damme en verder in de richting van Gent. De Maalse Steenweg of staatsbaan N9, is de enige belangrijke verkeersader van Sint-Kruis.
De weg verbond oorspronkelijk de stad Brugge rechtstreeks met het grafelijk kasteel van Male (nu langs de Pelderijnstraat).
De huidige weg volgt slechts gedeeltelijk het oorspronkelijke tracé (tussen Kruispoort- Fortuinstraat en Vossensteert-Lodewijk van Malestraat) van de vroegere Antwerpse Heerweg, vóór die werd rechtgetrokken en gekasseid in 1769. Vanaf de Pelderijnstraat volgt de heerweg verder het oude tracé (zeker teruggaand tot de Middeleeuwen, maar eventueel nog ouder) via de huidige Antwerpse heerweg (cf. supra). De huidige Veltemweg en Pelderijnstraat (cf. infra) blijven als relict van de oude heerweg bestaan.
De nieuwe baan maakt vanaf 1778 deel uit van de rijksweg over Sijsele, Maldegem en Eeklo naar Gent en vervangt daarmee de oude Gentse Heerweg vanaf de Gentpoort over Oedelem naar Gent (cf. Assebroek). Op de Poppkaart (1842) wordt de weg dan ook aangeduid als "Steenweg van Brugge naer Gent". Het bochtige stuk langs het kasteel van Male (cf. Pelderijnstraat) wordt, vermoedelijk vlak na de Tweede Wereldoorlog, afgesneden door een rechte verbinding.
De kasseiweg, met bomen aan de zijkanten en huizen met voortuintjes, wordt eind van de jaren 1960 verbreed en geasfalteerd. Door de heraanleg verdwijnen alle voortuintjes.

Aan de zuidkant gaf de Maalse Steenweg toegang tot de landgoederen "Beaupré" (cf. Beaupréstraat), "Veltem" (cf. Veltemweg), "Bouchoute" (cf. Bouchoutelaan), "Rijkevelde" (cf. Holleweg) en vertrokken er wegen naar Sijsele (cf. Boomkwekersstraat) en Oedelem (cf. Margareta van Vlaanderenstraat). Aan de noordkant liggen nog de domeinen van "Puienbroek" (cf. Puienbroeklaan nummers 35-37), "Les Viviers" (nummer 488) met de Malevijver en het voormalige kasteel van Male, heden in gebruik als abdij (cf. Pelderijnstraat nr. 14).
Langs de oude steenweg situeerden zich van west naar oost verschillende herbergen waarvan sommige reeds vermeld in de 14de eeuw: "De Arend" (bestaat nog steeds, cf. Driekoningenweg), "Het Schaak", "De Drie Koningen", "De Fortuin", "Vormezele" en "De Schrobak" (cf. Veltemweg), "De Vossesteert" en op Male "De Roos" en "Het Stadhuis" (cf. Pelderijnstraat). De meeste herbergen verdwijnen door heraanleg van de staatsweg in de jaren 1960, enkele krijgen een andere functie (Het Stadhuis).
Aan de noordkant, tussen de Schaakstraat, Doornhut en Brieversweg, is er reeds in de 18de eeuw sprake van een militair oefenterrein. In 1810 bevestigt een keizerlijk decreet de aanwezigheid van een oefenveld, ten behoeve van de militairen gelegen aan de Kazernevest (cf. Brugge 18nb). In de jaren 1930 maakt de zweefvliegvereniging "Club Brugeois d'Aviation" gebruik van het terrein. De gronden worden vanaf de jaren 1970 ingenomen door distributiebedrijven. Een klein deel blijft eigendom van de zeemacht (cf. Brieversweg en Leopold Debruynestraat).
Tussen de Kruispoort en de Fortuinstraat bouwen enkele gegoede families in de tweede helft van de 19de en eerste helft van de 20ste eeuw buitenhuizen en landwoningen. Deze zijn nu meestal vervangen door moderne winkelruimtes (nummers 23, 64) of worden ingebouwd (nummer 21, in 1990), het sobere huis nummer 216, ontworpen door architect Albert Van Robays (Sint-Kruis) dateert van 1936.
Rond de eeuwwisseling vestigen zich aan de noordkant enkele bedrijven; onder meer in 1909 de mouterij en brouwerij Gambrinus (heden nummer 66) en de Union Cotonnière, beiden met gebouwen palend aan de Driekoningenweg (cf. supra).
De oude landweg evolueert in de loop van de 20ste eeuw tot een drukke verkeersweg. Reeds in het Interbellum duiden de aanwezigheid van enkele (nu verdwenen) garages en verkeersstations, gebouwd in een modernistische stijl, op het groeiend belang van de auto en het recreatief gebruik ervan. De garages staan ingeplant op prominente plaatsen zoals de garages Sint Hubert, op de hoek met de Prins Albertstraat, en ter hoogte van het huidige nr. 358, op de hoek met de Doornhut. Tussen de Vossensteert en de Engelendalelaan ligt, tussen 1934 en de jaren 1960, het "Chalet de Maele", een paviljoen met parkeerplaats en speelpark voor kinderen en scholen die zich komen verpozen in de groene omgeving. Enkel het café "De Spar" (nummer 375) is uit die periode bewaard gebleven.
Heden wordt de weg gekarakteriseerd door lintbebouwing met huizen (rijwoningen of alleenstaand), distributiebedrijven, garages en appartementen. Het appartementsgebouw nummer 198-200, zogenaamd "RESIDENTIE D'HAENENS", dateert van 1972 en valt op door de sobere lijnvoering en natuursteenparement. Vanaf de Doornhut is er een meer open bebouwing met aan de noordkant residentiële huizen gelegen in het vroegere Park van Male. Aan de zuidkant bevinden zich enkele (voorheen grafelijke) meersen, met het brongebied van de Maleleie en palend aan het natuurgebied van Rijkevelde. De sterk verbouwde voormalige hoeve, nummer 471 en de lage boerenarbeiderswoning nummer 487, gelegen in de meersen tegenover het kasteel "De Vijvers", staan reeds aangeduid op de kaart met de baronie van Male, een kopie uit 1822 van kaarten uit 1712 en 1787. De voormalige hoeve nr. 523 met losstaande bestanddelen uit de eerste helft van de 19de eeuw, staat op de Poppkaart (1842) en ligt aan de rand van het Rijkeveldebos; heden in gebruik als en aangepast in functie van een jeugdheem.

  • RIJKSARCHIEF BRUGGE, Verzameling kaarten en plannen, nummer 531.
  • STADSARCHIEF BRUGGE, Bouwvergunningen, nummer 1033/0148, 1909; nummer 1044/0917, 1936.
  • CAFMEYER M., Sint-Kruis, oud en nieuw, 1970, pagina 25.
  • DUYCK R., Sint-Kruis, geschiedenis van de Brugse rand, 1987, pagina's 41-44, pagina's 78-79.
  • KEMEL Y., Vijf eeuwen herberg Het Schaak in Sint-Kruis, in Brugs Ommeland, jaargang 38, nummer 1, 1998, pagina's 25-37.
  • SCHOTTE B., Executies van soldaten in Brugge (1778-1787), in Brugs Ommeland, jaargang 38, nummer 1, 1998, pagina 47.
  • SCHOUTEET A., De straatnamen van Brugge. Oorsprong en betekenis, 1977, pagina 136.
  • VERBEKE M., Bijdrage tot de geschiedenis van Veltem, in Arsbroek, jaargang 7, 1990, pagina 5.
  • ZWARTJES L., Sint-Kruis: van landelijke tot verstedelijkte gemeente. Eindwerk KUL, 1986, pagina 92.

Bron: Gilté S. & Van Vlaenderen P. met medewerking van Dendooven K. 2005: Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie West-Vlaanderen, Gemeente Brugge, Deelgemeente Sint-Kruis, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen WVL21, (onuitgegeven werkdocumenten).

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Sint-Kruis

Sint-Kruis (Brugge)

omvat Boerderij

Maalse Steenweg 438, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis

Maalse Steenweg 80, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis van 1935

Maalse Steenweg 101, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Burgerwoning uit de jaren 1920

Maalse Steenweg 47, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Café De Spar

Maalse Steenweg 375, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Conciërgewoning en voedermagazijn van leger

Maalse Steenweg 39-41, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Directeurswoning met conciërgewoning

Maalse Steenweg 138, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Herberg

Maalse Steenweg 35, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Herberg Den Voerman

Maalse Steenweg 2, Brugge (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Hoeve met losstaande bestanddelen

Maalse Steenweg 525, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Kasteelsite De Vijvers

Maalse Steenweg 488, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Koetsgebouw Les petits Fayards

Maalse Steenweg 526, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Landhuis in ruime beboomde tuin

Maalse Steenweg 402, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Magazijnen met interbellumwoning

Maalse Steenweg 76, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Samenstel van drie burgerhuizen

Maalse Steenweg 90-94, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Samenstel van drie interbellumwoningen

Maalse Steenweg 131-135, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Samenstel van twee gelijke burgerhuizen

Maalse Steenweg 116-118, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Samenstel van twee stadswoningen en garage Le Soleil

Maalse Steenweg 40-42, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Werkplaats geflankeerd door twee woonhuizen

Maalse Steenweg 44-48, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Zes lage arbeidershuizen

Maalse Steenweg 377-387, Brugge (West-Vlaanderen)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.