Hoekcomplex De Aarde

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Antwerpen
Gemeente Antwerpen
Deelgemeente Berchem
Straat Generaal Capiaumontstraat, Velodroomstraat
Locatie Generaal Capiaumontstraat 15-17, Velodroomstraat 17-19, Antwerpen (Antwerpen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Adrescontrole Antwerpen (adrescontroles: 23-07-2007 - 23-07-2007).
  • Herinventarisatie Zurenborg (Antwerpen) (inventarisatie: 01-07-2013 - 30-06-2015).
  • Inventarisatie Antwerpen (geografische inventarisatie: 01-01-1976 - 31-12-1992).
  • Project beschermingsdatabank 2013-2016 (beschermingen: 01-01-2013 - 30-06-2016).
Links

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Hoekcomplex De Aarde

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

omvat de bescherming als monument Hoekcomplex De Aarde: onderdeel
gelegen te Generaal Capiaumontstraat 15 (Antwerpen)

Deze bescherming is geldig sinds 11-04-1984.

omvat de bescherming als monument Hoekcomplex De Aarde: onderdeel
gelegen te Generaal Capiaumontstraat 17 (Antwerpen)

Deze bescherming is geldig sinds 11-04-1984.

omvat de bescherming als monument Hoekcomplex De Aarde: onderdeel
gelegen te Velodroomstraat 17 (Antwerpen)

Deze bescherming is geldig sinds 11-04-1984.

omvat de bescherming als monument Hoekcomplex De Aarde: onderdeel
gelegen te Velodroomstraat 19 (Antwerpen)

Deze bescherming is geldig sinds 11-04-1984.

is deel van de bescherming als stads- of dorpsgezicht, intrinsiek Zurenborg: deel Berchem

Deze bescherming is geldig sinds 10-01-1980.

Beschrijving

Dit ensemble van vier burgerhuizen werd opgetrokken in 1912, naar een ontwerp van architect Jos Bascourt in een vrije neo-Vlaamserenaissance-stijl. De dominante centrale topgevel wordt gevormd door de samengevoegde voorgevels van de twee hoekhuizen. De aansluitende zijgevels zijn duidelijk ondergeschikt aan de monumentale expressie van de afgeschuinde frontzijde. Het bas-reliëf met de afbeelding van Moeder Aarde en het grote beeld in witsteen werden uitgevoerd door J. Weyns.

Het omvangrijk hoekcomplex, genaamd 'De Aarde', bestaat uit vier halfvrijstaande burgerhuizen.

Het is een levendige, symmetrische opstelling met kleurrijke bak- en natuursteengevels, in vrij geïnterpreteerde neo-Vlaamserenaissance-stijl. De dominante centrale topgevel wordt gevormd door de samengevoegde voorgevels van de twee hoekhuizen. De aansluitende zijgevels alsook de identieke woningen Generaal Capiaumontstraat 17 en Velodroomstraat 19, zijn duidelijk ondergeschikt aan de monumentale expressie van de afgeschuinde frontzijde.

J. Weyns is de uitvoerder van de afbeelding van Moeder Aarde in een bas-reliëf op de hoofdgevel en een levensgroot witstenen beeld ervoor.

Het geheel vormt een monumentaal gebouw met veelvuldig gebruik van natuursteen. Het driezijdig front telt twee, vier en twee traveeën en wordt vergezeld door een aansluitende muur met hekken. Het pand telt twee bouwlagen onder een kunstleien zadeldak. De klokvormige hoofdgevel zit vervat in een drukke omlijsting met vleugel- en topstukken en wordt geflankeerd door twee spitse, uitkragende hoektorentjes. De twee middentraveeën zijn uitgewerkt als risaliet met gekoppelde, rechthoekige vensters in de eerste bouwlaag en twee brede rondboogvensters onder een waterlijst met cartouchesleutel op de bel-etage. In de top zitten gekoppelde rondboog- en kloostervensters en een gesculpteerde gevelsteen met de voorstelling van moeder aarde. De zijtraveeën en zijvleugels zijn voorzien van rechthoekige en rondboogvensters. In de zijgevels zit een rechthoekige deur met dubbel rondbogig bovenlicht in een renaissancistische omlijsting met wortelmotief driehoekig fronton, verhoogd met polygonale toren met spits.

Velodroomstraat 13 en Generaal Capiaumontstraat 22, beide gedateerd 1911 en uitgevoerd in dezelfde geest naar ontwerp van A. Cols en A. Defever, vormen het enige overblijfsel van de pendant zogenaamd "Het Water" op de tegenover liggende hoek. "Het Vuur" en "De Lucht", bestemd voor de twee andere hoeken, werden nooit gerealiseerd door het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog. Er staat een hedendaagse invulling (1991) met twee identieke flatgebouwen naar ontwerp van T. Cols en D. Verhulst.

  • Stadsarchief Antwerpen, Bouwdossiers Berchem, 956 # 3419.
  • Archief Onroerend Erfgoed Antwerpen, DA000613, Generaal Capiaumontstraat 15: huis, beschermingsdossier (S.N., s.d.)
  • KENNES H., PLOMTEUX G. & STEYAERT R. met medewerking van WYLLEMAN L. & HIMLER A. 1992: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Stad Antwerpen, Fusiegemeenten, Bouwen door de eeuwen heen in in Vlaanderen 3ND, Brussel - Turnhout.

Bron: -

Auteurs: Dubaere, Barbara & Plomteux, Greet

Datum tekst: 2014

Alle teksten

Relaties

maakt deel uit van Generaal Capiaumontstraat

Generaal Capiaumontstraat (Antwerpen)

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Velodroomstraat

Velodroomstraat (Antwerpen)

is gerelateerd aan Ensemble Het Water

Generaal Capiaumontstraat 22, Velodroomstraat 13, Antwerpen (Antwerpen)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.