Eclectisch ensemble van drie burgerhuizen

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Antwerpen
Gemeente Antwerpen
Deelgemeente Berchem
Straat Generaal Van Merlenstraat
Locatie Generaal Van Merlenstraat 49-53, Antwerpen (Antwerpen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Adrescontrole Antwerpen (adrescontroles: 23-07-2007 - 23-07-2007).
  • Herinventarisatie Zurenborg (Antwerpen) (inventarisatie: 01-07-2013 - 30-06-2015).
  • Inventarisatie Antwerpen (geografische inventarisatie: 01-01-1976 - 31-12-1992).

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Groep van drie burgerhuizen

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

is deel van de bescherming als stads- of dorpsgezicht, intrinsiek Zurenborg: deel Berchem

Deze bescherming is geldig sinds 10-01-1980.

Beschrijving

Ensemble van drie grote, eclectische burgerwoningen, ontworpen in 1898 door Michel De Braey voor de Naamlooze Maatschappij voor het bouwen van burgerhuizen.

Deze maatschappij was in 1886 opgericht met als doel de nieuwe wijk Zurenborg te ontwikkelen. De maatschappij bouwde talrijke huizenrijen voor eigen rekening, die ze verhuurde of verkocht sleutel-op-de-deur. Het is duidelijk dat de maatschappij een stedenbouwkundige en architecturale stempel op de nieuwe wijk wilde drukken. Ze gaf verschillende architecten de kans opvallende ensembles te bouwen op toplocaties in de wijk. Voor dit ensemble werd de ontwerpopdracht toegekend aan Michel De Braey, een architect die zich toespitste op grote burgerhuizen voor een zeer bemiddeld kliënteel. Hij is geen vaste speler binnen de verkaveling van Zurenborg, en is in deze wijk slechts met twee ontwerpen gekend.

Hij tekende een groep van drie verschillende, maar visueel samen horende burgerhuizen met bak- en natuurstenen lijstgevels in eclectische stijl met neoclassicistische inslag. De woningen tellen drie bouwlagen onder zadeldaken en hebben lijstgevels met doorlopende kroonlijsten.

Nummers 49 en 51 hebben rode bakstenen lijstgevels met natuurstenen speklagen, erkers en versieringen aan de muuropeningen. Nummer 46 met vensterrisaliet, bekroond met dakkapel en breed balkon met smeedijzeren leuningen; de deurvensters zijn bekroond met een gebroken fronton en een rolwerkcartouche; op de bovenverdieping een gekoppeld drielicht. Smalle deurtravee met rechthoekige deur en bovenvensters. Vensters met natuurstenen kozijnen, grotendeels bewaard schrijnwerk. Regelmatige, klassieke gevelopbouw voor nummer 51, met regelmatig geplaatste muuropeningen die op elke bouwlaag een andere afwerking kregen: segmentbogig met natuurstenen omlijsting op de begane grond, met een ijzeren latei en versierde borstweringen en centraal op de eerste verdieping, boven segmentbogig onder boogfries. Grotendeels bewaard schrijnwerk.

De half vrijstaande woning op nummer 53 heeft een totaal ander karakter, al meteen veruiterlijkt door het gebruik van felgele baksteen voor het parement. Straatgevel van twee ongelijke traveeën, afgeschuinde hoektravee en zijgevel waarin het portaal met een opvallend risaliet is geaccentueerd. Opvallende leien bedaking, deels tentvormig, met ijzeren spits en houten dakkapellen. Voorgevel met plint in blauwe hardstenen en rode baksteen. Op de begane grond twee vensteropeningen. Nadruk op de eerste verdieping met de entablementen en door twee balkons, een rond op de hoek en een breed die twee gekoppelde vensters in de linker travee omvat. Op de bovenverdieping gekoppelde rondboogvensters. De nadruk ligt bij deze woning op de zijgevel, waar een hoger opgaand risaliet de toegang tot de woning accentueert. Groot verticaal, rondbogig muurveld, met art-nouveaugetinte waterlijst, oculus, venster en deur.

  • Stadsarchief Antwerpen, Bouwdossiers, 1898 # 949.

Bron: -

Auteurs: Hooft, Elise

Datum tekst: 2014

Alle teksten

Relaties

maakt deel uit van Generaal Van Merlenstraat

Generaal Van Merlenstraat (Antwerpen)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.