Amersveldestraat (Kortemark)

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ straat

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Kortemark
Deelgemeente Onbepaald
Straat Amersveldestraat

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Kortemark (geografische inventarisatie: 02-05-2007 - 31-08-2008).

Juridische gevolgen

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Straat met een kronkelend tracé vanaf de Hoogledestraat over de Staatsbaan, loopt verder op grondgebied van deelgemeentes Handzame (zie inventaris Handzame) en Zarren (zie inventaris Zarren, alwaar de straat overgaat in de Zarren-Lindestraat). Naamgeving verwant met het gehucht "Amersvelde" op Handzame. Deze straat is in het "Manschepe bouck van de heerlijkheid Wijnendale" van 1774 aangeduid als "Straete van Cortemarcq naer Amersvelde".

Oorspronkelijk komt de straat uit op het einde van de huidige Stationsstraat, maar bij de aanleg van de spoorlijn Lichtervelde-Veurne in 1856-1858 wordt het begin van de straat zuidwaarts opgeschoven. In 1907 richt Aimé Talpe de conservenfabriek "Aurora" (later "Star") op. Vermoedelijk is de ligging in de nabijheid van de spoorlijn Lichtervelde-Veurne en van de Speyebeek en de Kreke(l)beek-Spanjaardsbeek van belang bij de oprichting van de firma. In 1915 levert de steenbakkerij Desimpel (Hoogledestraat) bakstenen aan de Duitse bezetter om in deze fabriek bakovens te bouwen, ter bevoorrading van het IJzerfront.

Door de aanleg van de Staatsbaan in 1936 is de straat in Kortemark opgedeeld in twee onderscheiden delen met een eigen karakter. Het oostelijke deel van de Hoogledestraat tot aan de Staatsbaan wordt gekenmerkt door een aaneengesloten bebouwing en aan de noordzijde van de straat, de fabrieksgebouwen van de voormalige conservenfabriek "Aurora" (later "Star"). Breed- en diephuizen onder pannen zadeldaken, daterend uit het eerste en tweede kwart van de 20ste eeuw. Nr. 3: samenstel van drie diephuizen, witgeschilderde baksteenbouw (sierankers) onder pannen zadeldaken, deels bewaarde rechthoekige muuropeningen verdiept in korfboognissen. Nr. 12: diephuisje uit de jaren 1920-1930 met markerend siermetselwerk. Nrs. 13-19: samenstel van breedhuizen van anderhalve bouwlaag onder pannen zadeldak, daterend uit de jaren 1920, enkel nrs. 13 en 19 bewaren het oorspronkelijke parement met gebruik van gele baksteen voor strekken en banden, getoogde muuropeningen en grotendeels vernieuwd houtwerk. Nrs. 18, 33 en 41-43 zijn huizen uit het midden van de 20ste eeuw met roodbakstenen parement met geschilderde voegen en siermetselwerk, rechthoekige muuropeningen met afgeschuinde bovenhoeken, deels bewaard houtwerk onder meer van de paneeldeuren met ijzeren grille (cf. illustratie). Bewaarde fabrieksvleugel uit het eerste kwart van de 20ste eeuw: rode baksteeenbouw onder pannen zadeldak, muur met steekbogige blindnissen. Ervoor, parking met oude beukenrij.

Het deel van de Amersveldestraat ten zuiden van de Staatsbaan wordt gemarkeerd door een meer verspreide bebouwing en door de imposante hoeve op nr. 53 (cf. Amersveldestraat nr. 53), licht achterin gelegen ten zuiden van de Amersveldestraat. Deze hoeve is op de Atlas der Buurtwegen (ca. 1844) aangeduid als "De groote Speye ferme", aan de andere zijde van de straat (ten noorden van de straat), aanduiding van "De kleine Speye ferme". Deze hoeves zijn als dusdanig nog niet aangeduid op de Ferrariskaart (1770-1778). De "Kleine Speye" is vermoedelijk te identificeren als nr. 30, op vandaag een totaal verbouwde hoeve. Beide hoeves gaan terug op een vroegere schaapshoeve zogenaamd de "Speye", van ca. 1600, gelegen langs de Speyebeek en de Kreke(l)beek-Spanjaardsbeek.

Nr. 86/ Jan Mioenstraat: voormalige herberg uit het eerste kwart van de 20ste eeuw, rode baksteenbouw onder mansardedak (donkere mechanische pannen), getoogde muuropningen onder strek (vernieuwd houtwerk), schuurtje onder zadeldak (rode mechanische pannen) ter hoogte van de Jan Mioenstraat, dichtgemetselde schuurpoort. Net over de splitsing met de Galgestraat wordt de straat gekruist door de voormalige spoorlijn 63, Oostende-Torhout-Ieper (geopend in 1873), nu op grondgebied Kortemark ingericht als wandel- en fietspad. Nr. 93 is een verbouwd seinwachtershuisje op die lijn, anderhalve bouwlaag onder pannen zadeldak. Amersveldestraat z.nr. (bij nr. 125): vervallen achteringelegen boerenarbeidershuis uit de 19de eeuw, gecementeerde baksteenbouw onder pannen zadeldak, getoogde muuropeningen.

Manschepe bouck van de heerlijkheid Wijnendale (1774), bewaard in het museum "Kasteel van Wijnendale".
VOGELS O., Kortemark op Krekebeke. Dorp en streke door de eeuwen heen, Zedelgem, 1990, s.p. (iconografie).
WERBROUCK M., Oude en nieuwe straten te Kortemark na de fusies, s.l., 1978, p. 45, 64-66.
WERBROUCK M., Water is leven, ook voor de nijverheid, in Jaarboek van de heemkundige kring "Crekel Beke", Kortemark, 1989, p. 92.

Bron: Vanneste P., Baert S. & Creyf S., Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie West-Vlaanderen, Gemeente Kortemark, Deel I: Deelgemeente Kortemark en Handzame, Deel II: Deelgemeenten Werken en Zarren, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen WVL42, (onuitgegeven werkdocumenten).

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Kortemark

Kortemark (Kortemark)

omvat Arbeiderswoning

Amersveldestraat 42, Kortemark (West-Vlaanderen)

omvat Arbeiderswoning

Amersveldestraat 117, Kortemark (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve

Amersveldestraat 104, Kortemark (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve de Groote Speye ferme

Amersveldestraat 53, Kortemark (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve van het langgestrekte type

Amersveldestraat 28, Kortemark (West-Vlaanderen)

omvat Kapel

Amersveldestraat zonder nummer, Kortemark (West-Vlaanderen)

omvat Kapel gedateerd 1849

Amersveldestraat zonder nummer, Kortemark (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

is gerelateerd aan Amersveldestraat (Handzame)

Amersveldestraat (Kortemark)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.