Huis Van den Bergh

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Antwerpen
Gemeente Antwerpen
Deelgemeente Wilrijk
Straat Dichtersstraat
Locatie Dichtersstraat 82, Antwerpen (Antwerpen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Adrescontrole Antwerpen (adrescontroles: 23-07-2007 - 23-07-2007).
  • Inventarisatie Antwerpen (geografische inventarisatie: 01-01-1976 - 31-12-1992).
  • Synchronisatie onderzoeksproject Renaat Braem (1910-2001) (synchronisaties: 16-09-2010 - 31-10-2010).

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Huis Van den Bergh

Deze vaststelling is geldig sinds 05-10-2009. (Vaststellingsbesluit)

Beknopte karakterisering

Beschrijving

De woning van Pieter Van den Bergh, arbeider bij Bell Telephone en een kennis van de moeder van Braem, is het eerste uitgevoerde bouwproject van Braem en Segers als zelfstandige architecten. Het huis is gelegen in de Dichtersstraat in de wijk Valaar in Wilrijk, waar in 1935, het jaar van de bouwaanvraag, veel nieuwe straten worden aangelegd. De dubbelwoning Chantraine-Vantvelt, een jaar later gebouwd in de Frans Stienletlaan, ligt vlakbij.

De woning Van den Bergh is de eerste van een reeks minimumwoningen die Braem voor en tijdens zijn stage bij Le Corbusier realiseert. De gevel wordt dan ook beschouwd als zijn eerste moderne gevel, waarvan de asymmetrie en de kleurstelling vooral geïnspireerd lijken door het werk van Louis Herman De Koninck. De uitgesproken geometrische compositie en de uitgebalanceerde verhouding tussen open en gesloten vlakken zorgen voor een gevarieerd maar toch harmonieus aanzicht. In Het schoonste land ter wereld toont Braem zich tevreden over de functionele details van de ingangspartij: de trapleuningen, de brievenbus, het langgerekte spionnetje en de ronde glasstenen. De glasstenen komen in latere ontwerpen nog vaak terug en geven de functie aan van de zone die erachter ligt, meestal een toilet of een vestiaire. Ze zorgen aan de binnenkant voor een originele, verspreide lichtinval en aan de buitenkant voor een herkenbaar, decoratief element. Aanvullende details zijn de geprononceerde kroonlijst en de zichtbaar gelaten hechtingspunten van de constructie boven de voordeur en onder het dak. Er werd gekozen voor een bruine bepleistering om de gevel niet te veel te laten opvallen tussen de arbeiderswoningen links en rechts. Op de presentatietekening bij avondlicht is die kleur misleidend zwart. Dat het donker is op de tekening en binnen het licht brandt, doet de geperforeerde ingang mooi tot zijn recht komen.

Schetsen tonen hoe voor de gevel een aantal zaken overwogen werden en later weer uitgepuurd: een luifel boven de voordeur, een klein balkon boven de luifel, een groter raam op de eerste verdieping links, een extra verdieping. Meest afwijkend is een schets met een inspringend terras over de volledige eerste verdieping en een centrale ingangspartij met afgeronde vormen. Het uiteindelijke strakke resultaat toont overeenkomsten met de woning Janssens, waarmee Braem en Segers in 1938 de prijs Van de Ven wonnen.

In tegenstelling tot de woning Janssens en tot wat de moderne gevel van de woning Van den Bergh zou doen vermoeden, is de schikking van de vertrekken op de bewaarde plattegronden erg klassiek. Deze plannen hebben wel betrekking op een gebouw met twee verdiepingen, wat op de presentatietekening niet het geval is. Een gang met steektrap geeft rechts vooraan uit op de woonkamer en achteraan op de keuken. De aanwijzing in het lastenboek dat er in plaats voorzien is voor een huurder - "twee eenvoudige schouwen in iedere woning" - wordt door een slaapkamer op de benedenverdieping bevestigd. De eerste verdieping heeft dezelfde indeling als de benedenverdieping, op de tweede verdieping zijn er slechts twee vertrekken: een bergplaats of extra slaapkamer en een droogzolder.

  • Archives d'Architecture Moderne, Archief Renaat Braem, Dossiernummer 9.
  • Districtsarchief Wilrijk, Bouwdossier 1935/159.

Bron: Braeken J. (ed.) 2010: Renaat Braem 1910-2001. Architect, Relicta Monografieën 6. Archeologie, Monumenten en Landschapsonderzoek in Vlaanderen, Brussel.

Auteurs: Van Regenmortel, Eva

Datum tekst: 2010

Alle teksten

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Wilrijk

Wilrijk (Antwerpen)

is gerelateerd aan Woning Chantraine-Vantvelt

Frans Stienletlaan 33-35, Antwerpen (Antwerpen)

is gerelateerd aan Woning Janssens

Van Erstenstraat 73, Antwerpen (Antwerpen)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.