Westmalle

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ plaats

Locatie

Provincie Antwerpen
Gemeente Malle
Deelgemeente Westmalle
Straat
Locatie Westmalle (Malle)

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Malle (geografische inventarisatie: 01-01-1984 - 31-12-1985).

Juridische gevolgen

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Kempische plattelandsgemeente aan de baan Antwerpen-Turnhout met woonfunctie van de Antwerpse agglomeratie; 5.333 inwoners in 1976 en 2.328 hectare in 1971. Hoofdgemeente van de fusiegemeente Malle.

Westmalle is het westelijk deel en het oudste centrum van het aloude Malle (eerste maal vermeld in 1194) dat ook Oostmalle en Zoersel omvatte. In 1233 schonk Hendrik I van Brabant de heerlijkheid Westmalle aan de abdij van Villers op voorwaarde dat er een cistercienzerklooster werd gesticht, laatst genoemde kwam er echter te Vremde (1235) en werd in 1243 overgebracht naar Hemiksem (Sint-Bernardsabdij). In 1505 verkocht Filips de Schone de hoge heerlijke rechten over Westmalle en Zoersel aan Hendrik van der Moelen, later in handen van de familie de Coutereau (1530 tot 1695), ridder P. Fariseau, heer F. Robijns en de familie Powis (vanaf 1743). In 1329 werden de parochies Oost- en Westmalle van elkaar gescheiden; Zoersel werd een zelfstandige parochie in 1441 en een onafhankelijke gemeente in 1794.

Bij de fusie in 1977 werden Oost- en Westmalle, op wereldlijk vlak gescheiden sinds begin 13de eeuw, opnieuw samengevoegd tot Malle. Landelijke gemeente doorsneden door Antwerpsesteenweg waarlangs landhuizen, onder meer in cottagestijl uit het eerste kwart van de 20ste eeuw, en eengezinswoningen uit het derde kwart van de 20ste eeuw, in centrum (rond kruispunten met Brechtsesteenweg en Zoerselbaan) lintbebouwing.

Oude dorpskern ten noorden van de Antwerpsesteenweg rond de Sint-Martinuskerk en het kasteel, met enkele resterende lage woningen van drie of meer traveeën uit de 19de eeuw en het eerste kwart van de 20ste eeuw; voorts recente verkavelingen met losstaande eengezinswoningen en landhuizen (derde kwart van de 20ste eeuw). Verder weilanden, dennebossen en velden (voedergewassen) doorkruist door aardewegen, verspreide hoevebouw. In het westen van de gemeente: trappistenabdij met brouwerij; in bossen ten noorden hiervan diverse moderne complexen, onder meer Monasterium Magnificat, Sint-Pauluskerk, Diocesaan huis "Ter Dennen" (1970, architect C. van de Velde), Huize Walden, lokalen van de V.V.K.S., sanatorium "Lizzie Marsily" (Nooitrust nummer 16 in landhuis uit het eerste kwart van de 20ste eeuw) en rijksmiddenschool. Industriezone op grens met Oostmalle, ten zuiden van de Antwerpsesteenweg; verder een meubelfabriek aan de Tichelmanstraat; de moderne steenfabrieken Quirijnen met aansluitend kleiwinningsgebied langs de Sint-Jobsebaan (nummer 58), deze fabriek werd opgericht in 1920 en vernieuwd in 1965, geherstruktureerd als N.V. in 1970.

  • BOLCKMANS J. Bijdragen tot de geschiedenis van Westmalle, Brecht 1955.
  • BOLCKMANS J., Het dubbel-dorp Westmalle-Zoersel, in Oudheid en Kunst, jg. XLII, 1959, afl. 1-3.
  • BOLCKMANS J., Gids voor Oostmalle-Wechelderzande-Westmalle-Zoersel, Oostmalle, 1961.
  • BOLCKMANS J., Westmalle, in Oudheid en kunst, jg. XXXVIII, 1955, afl. l, 2, 3.
  • PRIMS F., Westmalle, in Antwerpiensia, dl. XXIV, 1953, p. 194-233.
  • SCHOBBENS J., Dans la province d'Anvers, dl. II, Brussel, [1930], p. 180-181.
  • VAN BAVEL K., Westmalle in oude prentkaarten, Zaltbommel, 1972.
  • VORSSELMANS J., Gebedsoorden te Westmalle, Antwerpen, 1983.

Bron: Plomteux G., Steyaert R. & Wylleman L. 1985: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Antwerpen, Arrondissement Antwerpen, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 10N2 (Ho-Ra), Brussel - Gent.

Auteurs: Wylleman, Linda

Datum tekst: 1985

Relaties

maakt deel uit van Malle

Malle (Antwerpen)

omvat Abdij van Westmalle

Brecht (Brecht), Westmalle (Malle), Schilde (Schilde), Zoersel (Zoersel)

omvat Beltmolen Scherpenbergmolen en molenaarshuis

Antwerpsesteenweg zonder nummer, 378, Malle (Antwerpen)

omvat Boerenhuis

Tichelmanstraat 43, Malle (Antwerpen)

omvat Boerenhuis

Bergstraatje 19, Malle (Antwerpen)

omvat Boerenhuis

Tichelmanstraat 13, Malle (Antwerpen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat De Hoeve

De Hoeve (Malle)

omvat Engelenkapel

Zoerselbaan zonder nummer, Malle (Antwerpen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Ganzenkuil

Ganzenkuil (Malle)

omvat Gemeentehuis van Westmalle

Antwerpsesteenweg 246, Malle (Antwerpen)

omvat Hoeve

Sint Jobbaan 63, Malle (Antwerpen)

omvat Hoeve met losse bestanddelen

Oude Molenstraat 22, Malle (Antwerpen)

omvat Hoeve met losse bestanddelen

Heikantstraat 14, Malle (Antwerpen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Kasteellaan

Kasteellaan (Malle)

omvat Klooster Onze-Lieve-Vrouw Heilig Hart

Antwerpsesteenweg 496, Malle (Antwerpen)

omvat Oorlogsmonument Westmalle

Antwerpsesteenweg zonder nummer, Malle (Antwerpen)

omvat Pastorie met tuin

Berckhovenstraat 11, Malle (Antwerpen)

omvat Rijhuis

Antwerpsesteenweg 315-317, Malle (Antwerpen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Sint Pauluslaan

Sint Pauluslaan (Malle)

omvat Sint-Martinuskapel

Antwerpsesteenweg 245, Malle (Antwerpen)

omvat Stelplaats buurtspoorwegen

Antwerpsesteenweg 342, Malle (Antwerpen)

omvat Twee arbeidershuisjes

Antwerpsesteenweg 212-214, Malle (Antwerpen)

omvat Twee arbeidershuisjes

Berckhovenstraat 1-3, Malle (Antwerpen)

omvat Twee arbeidershuizen

Berckhovenstraat 30-32, Malle (Antwerpen)

omvat Villa Geubelle

Het Wild Rijt 16, Malle (Antwerpen)

omvat Villa Wildzang

Sint Jozeflei 29, Malle (Antwerpen)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.