Oostmalle

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ plaats

Locatie

Provincie Antwerpen
Gemeente Malle
Deelgemeente Oostmalle
Straat
Locatie Oostmalle (Malle)

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Malle (geografische inventarisatie: 01-01-1984 - 31-12-1985).

Juridische gevolgen

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Kempische gemeente die evolueerde van landelijke gemeente (bos, hei, dreven en vennen) naar woongemeente met handel en industrie (4465 inwoners in 1976, 2827 hectare in 1971). Oostelijk deel van het oude Malle (zie ook Westmalle en Zoersel) dat circa 1200 gescheiden werd in West- en Oostmalle.

De hoge heerlijkheid van Oostmalle berustte bij de hertog van Brabant; de lage heerlijkheid kwam in handen van de heren van Breda. Vanaf de 14de eeuw was de heerlijkheid in twee verdeeld en behoorde onder meer toe aan de families van Berchem (14de eeuw) en van der Schueren (15de eeuw). In 1505 kocht Frederik de Renesse, die de halve heerlijkheid bezat, de hoge en middelbare heerlijkheid af van Filips de Schone en in 1602 kocht z'n opvolger Frederik de Renesse de andere halve heerlijkheid van het klooster van Onze-Lieve-Vrouw Presentatie. Oostmalle bleef tot op het einde van het Ancien Regime in handen van de familie de Renesse.

De Sint-Laurentiusparochie werd in 1194 onafhankelijk van de Sint-Martinusparochie (zie Westmalle); het patronaatsrecht was vanaf 1329 in het bezit van de abdij van Averbode. Het klooster van Onze-Lieve-Vrouw Presentatie, gesticht in 1491 door Jan van der Schueren en Johanna de Bie en een tijdlang in het bezit van de heerlijke rechten (15de tot 16de eeuw) van de helft van de heerlijkheid, werd in 1621 overgebracht naar Antwerpen (zogenaamde "oostmallen", afgeschaft in 1797).

Oostmalle is als straatdorp gegroeid aan de heirbaan Bavai-Utrecht, op het kruispunt van de vertakking naar Lier en Herentals (Leuven), waar later nog de baan Antwerpen-Turnhout bijkwam. Het dorp werd in 1542 geteisterd door de benden van Maarten van Rossem en in 1566 door de Beeldenstorm. De dorpskom (rondom gemeentehuis en de kerk) werd in 1967 zwaar getroffen door een tornado. In het centrum veelal vernieuwde woningen van twee bouwlagen; voorts enkele oudere huizen.

Tussen Lierselei en Antwerpsesteenweg: prachtig park met kasteel van Oostmalle. Rondom het dorpscentrum recente verkavelingen (villa's en eengezinswoningen), weilanden, velden (voornamelijk voedergewassen) en bossen; verspreide hoevebouw. Opvallend te Oostmalle zijn de grote houten langsschuren onder afgewolfde zadeldaken bij de woonstalhuizen (19de of 20ste eeuw).

Verscheidene kapellen zoals onder mee de Wolfskapel (Kapelakkers nabij Antwerpsesteenweg); de Sint-Antoniuskapel op het gehucht Salphen (ten zuiden van de gemeente); de Kapel van Onze-Lieve-Vrouw van Lourdes op het gehucht, de voormalige heerlijkheid, Blommerschot (ten zuidoosten van het grondgebied); de Kapel van Onze-Lieve-Vrouw van Bijstand langs de Herentalsebaan.

  • ARREN P., Kastelen in Vlaanderen. Het kasteel van Oostmalle, in Hobonia, jg. XVIII, 1979, p. 33-50.
  • BOLCKMANS J., Oosmalle, het verleden, het heden, de toekomst, Oostmalle (1961).
  • BOLCKMANS J., Gids voor Oostmalle - Wechelderzande - Westmalle - Zoersel, Oostmalle, 1962.
  • BOSCH F., Oostmalle in oude prentkaarten, Zaltbommel, 1978.
  • DE MOLDER T., Geschiedenis van Oostmalle, Turnhout, 1948.
  • JANSEN J. E ., Geschiedkundige gids voor het heerlijk dorp Oostmalle, Oostmalle, 1942.
  • NEVE L., Notice sur l'ancienne cour seigneuriale de Blommerschot à Oostmalle, Turnhout, 1908.
  • PRIMS F., De priorij van Onze-Lieve-VrouwPresenteeringhe in-den-Tempel te Oostmalle, in Bijdragen tot de geschiedenis, jg. 1929. XX. p. 197-237.
  • PRIMS F. en ERNALSTEEN J., Onze Lieve Vrouw Presenteering-in-Templo te Oostmalle, Antwerpen, 1936.
  • SCHOBBENS J., Dans la province d'Anvers, dl. II, Brussel (1930), p. 182-187, 190-196.

Bron: Plomteux G., Steyaert R. & Wylleman L. 1985: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Antwerpen, Arrondissement Antwerpen, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 10N2 (Ho-Ra), Brussel - Gent.

Auteurs: Wylleman, Linda

Datum tekst: 1985

Relaties

maakt deel uit van Malle

Malle (Antwerpen)

omvat 's Herenbos, Heihuizen en Zalfen

Oostmalle (Malle), Zoersel (Zoersel)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Blijkerijstraat

Blijkerijstraat (Malle)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Blommerschot

Blommerschot (Malle)

omvat Dienstwoning tramstation Oostmalle

Antwerpsesteenweg 34, Malle (Antwerpen)

omvat Domein De Renesse

Oostmalle (Malle)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Dorpsplaats

Dorpsplaats (Malle)

omvat Dorpswoning

Kloosterstraat 4, Malle (Antwerpen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Heihuizen

Heihuizen (Malle)

omvat Herenhuis

Dorpsweg 1, Malle (Antwerpen)

omvat Herenhuis

Lierselei 27, Malle (Antwerpen)

omvat Herenhuis

Turnhoutsebaan 117, Malle (Antwerpen)

omvat Hoekhuis in cottagestijl

Antwerpsesteenweg 1, Malle (Antwerpen)

omvat Hoeve

Salphen 1, Malle (Antwerpen)

omvat Hoeve

Antwerpsesteenweg 93, Malle (Antwerpen)

omvat Hoeve met losse bestanddelen

Sint Laurentiuslaan 30, Malle (Antwerpen)

omvat Hoeve met losse bestanddelen

De Daad 2, Malle (Antwerpen)

omvat Hoeve met losse bestanddelen

Salphen 7, Malle (Antwerpen)

omvat Hoeve met losse bestanddelen

Antwerpsesteenweg 51A, Malle (Antwerpen)

omvat Hoeve met losse bestanddelen

Salphen 2, Malle (Antwerpen)

omvat Hoeve met losse bestanddelen

Sint Lenaartsebaan 128, Malle (Antwerpen)

omvat Hoeve met losse bestanddelen

Antwerpsesteenweg 120, Malle (Antwerpen)

omvat Huisje horend bij het kasteeldomein

Lierselei 137-139, Malle (Antwerpen)

omvat Kapel Onze-Lieve-Vrouw van Bijstand met Mariapark

Herentalsebaan zonder nummer, Malle (Antwerpen)

omvat Klokkeven

Klokkeven (Malle)

omvat Langgestrekte hoeve

Hoogstraatsebaan 180, Malle (Antwerpen)

omvat Pastorie

Turnhoutsebaan 2, Malle (Antwerpen)

omvat Portierswoning

Antwerpsesteenweg 58, Malle (Antwerpen)

omvat Sint-Antoniuskapel van Salphen met omgeving

Salphen zonder nummer, Malle (Antwerpen)

omvat Toren van de Sint-Laurentiuskerk

Antwerpsesteenweg zonder nummer, Malle (Antwerpen)

omvat Twee verbouwde hoeven

Salphen 3-5, Malle (Antwerpen)

omvat Wolfskapel

Kapelakkers zonder nummer, Malle (Antwerpen)

omvat Woonstalhuis

Antwerpsesteenweg 64, Malle (Antwerpen)

omvat Zalfens Gebroekt

Oostmalle (Malle), Zoersel (Zoersel)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Zalphen

Oostmalle (Malle)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.