Sint-Pieters-Voeren

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ plaats

Locatie

Provincie Limburg
Gemeente Voeren
Deelgemeente Sint-Pieters-Voeren
Straat
Locatie Sint-Pieters-Voeren (Voeren)

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Voeren (geografische inventarisatie: 01-01-1992 - 31-12-1992).

Juridische gevolgen

Beknopte karakterisering

Beschrijving

De bewoning klimt op tot de prehistorie: in de beboste gebieden en in het gehucht Rulen werden neolithische woonhaarden en silexateliers gevonden.

Het gebied was in oorsprong een allodiale heerlijkheid, in 1242 geschonken door een ridder Daniel van Voeren aan de Duitse Orde (landcommanderie Alden Biesen) bij zijn intrede in de orde. Deze heerlijkheid bezat gedurende heel het Ancien Régime (de Duitse Orde werd in 1798 opgeheven) het statuut van vrije rijksheerlijkheid, waar de grootcommandeur van Alden Biesen het volledige bezit der heerlijke rechten genoot; de schepenbank, door hem benoemd, ging in beroep bij die van Aken.

In tweede helft van de 13de eeuw wordt in Sint-Pieters-Voeren een commanderie opgericht. De kerk van Sint-Pieters-Stoel was een kapel van de kerk van Sint-Martens-Voeren; de tienden waren in bezit van het kapittel van laatstgenoemde kerk.

Landbouwgemeente met voornamelijk veeteelt (80 procent van het landbouwareaal is weideland). Het Voerdal -de Voer ontspringt in de gemeente- was tot het einde van de 18de eeuw gekenmerkt door zijn dichte bebossing; nu nog vormen het Sint-Gillisbos en het Vrouwenbos samen met 248 hecaren het grootste bos in Voeren. Nog in 18de eeuw is de graanteelt even belangrijk als de veeteelt. Deze toestand wijzigt dramatisch op het einde van de 19de, begin 20ste eeuw, periode van de echte "Vergrünländung", die het huidige uitzicht van de gemeente bepaalt. Bij gebrek aan plaatselijke tewerkstelling buiten de landbouw is een bevolkingsuitwijking vast te stellen, ingezet in de 19de eeuw en zich in de 20ste eeuw doorzettend ( in 1831: 428; in 1976: 250 inwoners). Thans ook woongemeente voor forenzen naar Maastricht, Visé en Luik.

De opgesomde factoren vinden hun weerspiegeling in de bebouwing, gegroepeerd in een straatdorppatroon met zeer lage densiteit, waarvan de kern wordt gevormd door een klein plein vóór de kerk. Een groot deel ervan bestaat uit hoeven, de meeste thans buiten bedrijf, beantwoordend aan het type van klein bedrijf: slechts één vierkanthoeve (Brabant), de overige hoeven, met beperkt aantal losstaande bestanddelen, zijn dikwijls ontstaan uit een langgestrekt type; de omschakeling van gemengd bedrijf naar eenzijdige veeteelteconomie is af te lezen uit het vrijwel volledig verdwijnen der dwarsschuren eind einde 19de, begin 20ste eeuw door verbouwing tot stallen. Sint-Pieters-Voeren kent, samen met Sint-Martens-Voeren, de hoogste concentratie van gebouwen opgetrokken uit silex; de silexbouw komt voor waar het gesteente gemakkelijk kan gewonnen worden in de bovenlagen van de ondergrond.

Oppervlakte: 512 hectare. Aantal inwoners (1976): 250.

  • De Voerstreek (De Tijdspiegel, 31, 1976, pagina 18-21).
  • de CRASSIER L., Histoire du baillage des Vieux Joncs et des 12 commanderies qui en dépendaient: La commanderie de Fouron Saint-Pierre (Publications de la Société historique et archéologique dans le Limbourg, 41, 1905, pagina 197-308).
  • DE PUYDT M., Atelier néolithique de Rullen et découvertes faites sur le territoire de Fouron-Saint-Pierre (Province de Liège), Liège, 1914.
  • DE RYCKEL A.,Les communes de la province de Liège. Notices historiques, Liège, 1892, pagina 214-216.
  • KNAPEN-LESCRENIER A.M., Répertoire bibliographique des trouvailles archéologiques de la province de Liège. Les âges de la Pierre (Nationaal Centrum voor Oudheidkundige Navorsingen in België. Oudheidkundige repertoria. Reeks a/ Bibliografische repertoria), Brussel, 1966, pagina 271-277.
  • NIJSSEN J.,Manuscript Voerense percelen.
  • PALMANS R., Voeren anders bekeken (Vlaamse Toeristische bibliotheek), Antwerpen, 1986, pagina 37-39.
  • VAN GELDER W., Voerstreek (Toeristisch Wegwijs), Antwerpen, 1981, pagina 51-56.
  • WALPOT M., De evolutie van het agrarisch landschap in de landen van Overmaas (Heem, 4-5, 1959, pagina 34-49).

Bron: Schlusmans F. 1992: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Limburg, Arrondissement Tongeren, Kanton Voeren, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 14N2, Brussel - Turnhout.

Auteurs: Schlusmans, Frieda

Datum tekst: 1992

Relaties

maakt deel uit van Voeren

Voeren (Limburg)

omvat Bomencirkel van zes opgaande eiken

Magis zonder nummer (Voeren)

omvat Bron De Drink

Zwaen zonder nummer, Voeren (Limburg)

omvat Burgerhuis

Bauwerd 2, Voeren (Limburg)

omvat Commanderie van de Duitse Orde

Commanderieshof 2, Voeren (Limburg)

omvat Dorpswoning

Vogelsang 6, Voeren (Limburg)

omvat Dorpswoning gedateerd 1859

Krommejong 3, Voeren (Limburg)

omvat Elektriciteitscabine

Zwaen zonder nummer, Voeren (Limburg)

omvat Geknotte winterlinde

Krommejong zonder nummer (Voeren)

omvat Gemengde houtkant langs Voer

Ordenmolen zonder nummer, Veld zonder nummer (Voeren)

omvat Geschoren afsluitingshagen

Magis 2 (Voeren)

omvat Geschoren meidoornhaag als erfafsluiting

Waterval 10 (Voeren)

omvat Gesloten hoeve

Brabant 2-4, Voeren (Limburg)

omvat Hoeve

Lusberg 1, Voeren (Limburg)

omvat Hoeve Lohoeve

Loë 2-4, Voeren (Limburg)

omvat Hoeve met losse bestanddelen

Zwaen 1, Voeren (Limburg)

omvat Hoeve met losse bestanddelen

Trappen 3, Voeren (Limburg)

omvat Hoeve met losse bestanddelen

Waterval 10-12, Voeren (Limburg)

omvat Hoogstamboomgaard

Commanderieshof 2 (Voeren)

omvat Houtkant op talud

Sint-Pieterstraat zonder nummer (Voeren)

omvat Houtkant op talud

Brabant zonder nummer, Commanderie zonder nummer (Voeren)

omvat Houtkant op talud

Krommejong zonder nummer (Voeren)

omvat Houtkant op talud

Rullen zonder nummer (Voeren)

omvat Houtkant op talud

Brabant zonder nummer, Rullen zonder nummer (Voeren)

omvat Houtkant op talud

Rullen zonder nummer (Voeren)

omvat Houtkant op talud

Krommejong zonder nummer (Voeren)

omvat Houtkant op talud

Krommejong zonder nummer (Voeren)

omvat Houtkant op talud holle weg

Bauwerd zonder nummer (Voeren)

omvat Houtkant op talud langs holle weg

Krommejong zonder nummer (Voeren)

omvat Houtkant op talud langs holle weg

Lusberg zonder nummer (Voeren)

omvat Houtkant op talud langs holle weg

Magis zonder nummer (Voeren)

omvat Houtkant van doorgeschoten meidoorn op talud

Commanderieshof zonder nummer, Veld zonder nummer (Voeren)

omvat Kaphaag van haagbeuk

Rullen zonder nummer (Voeren)

omvat Kaphaag van haagbeuk

Krommejong zonder nummer (Voeren)

omvat Kaphaag van haagbeuk

Rullen zonder nummer (Voeren)

omvat Kaphaag van haagbeuk

Rullen zonder nummer (Voeren)

omvat Kaphaag van haagbeuk in bosrand Vrouwenbos

Magis zonder nummer, Strouvenbos zonder nummer (Voeren)

omvat Kasteel Magis

Magis 5, Voeren (Limburg)

omvat Knotbomenrij van els langs Voer

Koebeek zonder nummer, Veld zonder nummer (Voeren)

omvat Knotesdoorn als hoekboom

Vrouwenbos zonder nummer (Voeren)

omvat Knothaagbeuk in bosrand Vrouwenbos

Lusberg zonder nummer (Voeren)

omvat Molen van Sint-Pieter

Ordenmolen 1, Voeren (Limburg)

omvat Opgaande bomen bij erf

Magis 2 (Voeren)

omvat Opgaande bomen in hooghoutperceel

Rullen zonder nummer (Voeren)

omvat Opgaande bruine beuken in bosrand

Magis zonder nummer (Voeren)

omvat Opgaande eik als hoekboom

Rullen zonder nummer (Voeren)

omvat Opgaande zwarte els langs Voer

Commanderie zonder nummer, Veld zonder nummer (Voeren)

omvat Parallelweg naar Veurs

Vogelsang (Voeren)

omvat Pastorie Sint-Pieters-Stoelparochie

Vogelsang 7, Voeren (Limburg)

omvat Peerds

Peerds (Voeren)

omvat Sint-Pieterstraat

Sint-Pieterstraat (Voeren)

omvat Twee knothaagbeuken

Waterval zonder nummer (Voeren)

omvat Twee opgaande linden

Magis zonder nummer (Voeren)

omvat Twee opgaande okkernoten

Lusberg zonder nummer (Voeren)

omvat Twee opgaande okkernoten

Magis zonder nummer (Voeren)

omvat Twee opgaande tamme kastanjes

Magis zonder nummer (Voeren)

omvat Veekeringen in Sint-Pieters-Voeren

Sint-Pieters-Voeren (Voeren)

omvat Veekeringen van meidoorn

Commanderie, Commanderieshof, Sint-Pieterstraat (Voeren)

omvat Veekeringen van meidoorn

Sint-Pieterstraat (Voeren)

omvat Veld

Veld (Voeren)

omvat Voetweg naar Veurs

Bauwerd (Voeren)

omvat Voetweg van de Commanderie naar Alsbos

Sint-Pieters-Voeren (Voeren)

omvat Wegkruis

Waterval zonder nummer, Voeren (Limburg)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.