As

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ plaats

Locatie

Provincie Limburg
Gemeente As
Deelgemeente As
Straat
Locatie As (As)

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie As (geografische inventarisatie: 01-01-1981 - 31-12-1981).

Juridische gevolgen

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Eerste vermelding "Asch" in 1140. Kempisch laagplateau aan de bronnen van de Bosbeek (jongere benaming voor Asbeek en Oeter). Neolithische nederzetting tussen "Aan de Klaverberg" en "Dijkzee" en Merovingische begraafplaats wijzen op vroege bewoning (opgravingen 1935-1936).

Gemeente gelegen op kruispunt der wegen Hasselt-Maaseik en Maastricht, Bilzen-Kempen. Dorpscentrum (straatdorp) ontstaan aan de aftakking der beide wegen naar Maasvallei (Stokkem).

Loonse gemeente in het bezit van de Luikse Bisschopstafel. Na 1753 met Niel als pandleen afgestaan aan baron de Roosen, in 1773 aan zijn schoonzoon G.A. Saeren. Schepenbank afhangend van Stokkem: twee bestuurseenheden (Dorp en Heide) vertegenwoordigd door twee burgemeesters.

Parochie van het bisdom Luik, aartsdekenaat Haspengouw, tot 1559 dekenaat Tongeren, daarna dekenaat Hasselt. Begevingsrecht toegekend aan de abdij van Munsterbilzen met thans verdwenen cijnshof (Sint-Amorshof) op Oeleinde.

Oud dorpscentrum aan de weg naar Maastricht; gaaf bewaard straatdorp met centraal ten noorden van de weg de Sint-Aldegondiskerk op terpvormige ophoping; opvallende inplanting van langgestrekte hoeven met nok loodrecht ten opzichte van de straat, vrijwel alle versteend tijdens de 19de eeuw met behulp van veldkeien. Tijdens de 20ste eeuw evolueerde het gehucht Oeleinde tot nieuw dorpscentrum met nieuwe parochiekerk; oorspronkelijk lagen de hoeven er tot de 19de eeuw aan de oostelijke zijde der baan Bree-Bilzen, Genk. Het gehucht Zevenhuizen of Op de Heide was tot de 20ste eeuw een geïsoleerde ontginning op de heide; thans uitgebreid met nieuwe woonwijken in de onmiddellijke nabijheid van het Genks koolmijnengebied. Ook ten noorden en ten zuiden van het dorp ging de landbouw- en heidegrond volledig verloren deels door dennenaanplantingen, deels door de sterk oprukkende woningbouw ten gevolge van de inwijking van arbeiders uit het Genkse industriegebied.

Sinds 1970 is Niel bij As gevoegd. Oppervlakte (1970): 1.477 hectaren. Inwoners: 5.978 (1976).

  • MOLEMANS J.-PAULISSEN E., AS in het verleden, As, 1976.

Bron: Schlusmans F. met medewerking van Gyselinck J., Linters A., Wissels R., Buyle M. & De Graeve M.-Ch. 1981: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Limburg, Arrondissement Hasselt, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 6N1 (A-Ha), Brussel - Gent.

Auteurs: Schlusmans, Frieda

Datum tekst: 1981

Relaties

maakt deel uit van As

As (Limburg)

omvat Afspanning Huveners

Dorpsstraat 48, As (Limburg)

omvat Boerenburgerhuis

Dorpsstraat 27, As (Limburg)

omvat Boerenwoning

Dorpsstraat 28, As (Limburg)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Breeërweg

Breeërweg (As)

omvat Groeve Hermans

Schuttenbergstraat, Stationsstraat (As)

omvat Hakhoutstoven van wintereik op de Klaverberg

Klaverbergstraat zonder nummer (As), Opglabbekerzavel zonder nummer, Vliegplein zonder nummer (Genk)

omvat Hoeve met boerenburgerhuis

Dorpsstraat 26, As (Limburg)

omvat Hoeve met losstaande bestanddelen

Neereinde 3, As (Limburg)

omvat Kapel

Duinstraat zonder nummer, As (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve

Duinstraat 29, As (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve

Dorpsstraat 13, As (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve

Karel Theunissenlaan 15, As (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve

Oeleinderheide 12, As (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve

Neereinde 6-8, As (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve

Neereinde 5-7, As (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve

Klaverbergstraat 9, As (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve

Herengracht 8, As (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve

Duinstraat 25-27, As (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve

Dorpsstraat 14, As (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve van 1867

Nieuwebeekstraat 9, As (Limburg)

omvat Militaire vliegschool en later kinderkolonie

Bilzerweg 86-88, As (Limburg)

omvat Oorlogsmonument ontworpen door J. Reumers

Kerkplein zonder nummer, As (Limburg)

omvat Parochiekerk Sint-Aldegondis

Sint-Aldegondisplein 5, As (Limburg)

omvat Parochiekerk Sint-Theresia van 1950

Kerkplein 10, As (Limburg)

omvat Sint-Hubertuskapel

Oeleinderheide zonder nummer, As (Limburg)

omvat Station As

Stationsstraat zonder nummer, As (Limburg)

omvat Tuinwijk Terheide

Lindestraat (As)

omvat Watermolen 't Mieleke

André Dumontlaan 17, As (Limburg)

omvat Watermolen Oude Theunissenmolen

Oude Molenweg 69, As (Limburg)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.