Jeuk

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ plaats

Locatie

Provincie Limburg
Gemeente Gingelom
Deelgemeente Jeuk
Straat
Locatie Jeuk (Gingelom)

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Gingelom (geografische inventarisatie: 01-01-1981 - 31-12-1981).

Juridische gevolgen

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Taalgrensgemeente op het Haspengouws leemplateau; zachtgolvend reliëf. In 1125 vermeld als Gou, 1147 Gohe, 1180 Goer, 1186 Goe, 1213 Joek.

Romeinse vondsten (1837) in de weide Het Hof en vermoedelijk Herculestempel op de plaats van de kerk.

Tot 1619 samengesteld uit twee heerlijkheden en twee gemeenten, waarvan als ene gemeente Klein- en Groot-Jeuk Loons waren, en als andere gemeente Hasselbroek Luiks was; daarna beide eigendom van het Luikse Sint-Janskapittel. Sinds 1685 aangekocht door de graaf van Duras en in 1687 in pand gegeven aan A. Jamar, bouwer van het Kasteel Hasselbroek, zetel der Heerlijkheid; na 1690 in het bezit van de Bormans de Hasselbroek.

Deze vroegere heerlijkheden zijn nog duidelijk te onderscheiden in de huidige gemeente, die in verschillende straatdorpen is opgesplitst.

Centraal ligt het eigenlijke dorp Groot-Jeuk, een straatdorp aan de weg Sint-Truiden-Hoei (Grote Steenweg). Centraal bij het kruispunt van de weg tussen de gehuchten Klein-Jeuk en Heysselt en de Grote Steenweg ligt de neobarokke Sint-Joriskerk met er schuin tegenover de zogenaamde Lindehoeve of Sint Janshof, het vroegere laathof van het Sint-Janskapittel. Ten westen van de hoofdweg, de Cicindria, ontspringend bij het Kasteel Hasselbroek; aan de hoofdweg recente lintbebouwing afgewisseld met gesloten hoeven uit de tweede helft van de 19de eeuw, onder meer een landbouwstokerij .

Ten noordwesten, aansluitend bij het dorp, her gehucht Hundelingen, een straatdorp aan een westelijke aftakking van de Grote Steenweg; buiten enkele bakstenen vierkanthoeven van circa 1900, de voormalige landbouwstokerij Snyers.

Ten zuiden van Groot-Jeuk, eveneens als een straatdorp aan de Grote Steenweg, Hasselbroek, thans door lintbebouwing met Groot-Jeuk verbonden. Ten westen van de weg, het zogenaamde Kasteel Jadoul, met park en vroegere visvijvers ten zuidwesten, evenwijdig met de hoofdweg. Ten noorden ervan, de gesloten kasteelhoeve. Aan de oostkant, enkele gesloten bakstenen hoeven uit de 19de eeuw, met als meest zuidelijk, de zogenaamde Witte Hoeve.

Op de viersprong, bij de grens der gemeente, de Sint-Jobkapel, een vroegere hulpkapel, door een beukendreef met het kasteel verbonden. De kleine gehuchten Klein-Jeuk en Heysselt liggen als straatdorp geïsoleerd in de landbouwzones ten westen en ten oosten van Groot-Jeuk: Klein-Jeuk met lintbebouwing uit de eerste helft van de 20ste eeuw aan de Klein-Jeukstraat en haar vroeggotische Onze-Lieve-Vrouwekerk op het kruispunt met de Ramperiestraat, Heysselt met recente lintbebouwing aan de Heysselt- en Vranckenstraat, met Sint-Amandskapel bij de samenloop der beide straten.

Pas tijdens de eerste helft van de 20ste eeuw ontstond het kleine gehucht Roost-Statie ten zuidwesten der gemeente, bij de spoorweglijn Brussel-Luik.

Oppervlakte: 925 hectare. Aantal inwoners (1976): 1.650.

Bron: Schlusmans F. met medewerking van Gyselinck J., Linters A., Wissels R., Buyle M. & De Graeve M.-Ch. 1981: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Limburg, Arrondissement Hasselt, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 6N1 (A-Ha), Brussel - Gent.

Auteurs: Schlusmans, Frieda

Datum tekst: 1981

Relaties

maakt deel uit van Gingelom

Gingelom (Limburg)

omvat Boekhout

Jeuk (Gingelom)

omvat Distilleerderij Snyers

Houtstraat 98, Gingelom (Limburg)

omvat Distilleerderij Snyers-Goyens

Hundelingenstraat 42, Gingelom (Limburg)

omvat Gekandelaarde kapellinde op vijfsprong

Walenstraat zonder nummer (Gingelom), Sterstraat zonder nummer (Heers)

omvat Herenboerenparkje

Hundelingenstraat 42 (Gingelom)

omvat Herenboerenparkje

Houtstraat 98 (Gingelom)

omvat Herenboerenparkje

Houtstraat 65 (Gingelom)

omvat Herenboerenparkje

Hasselbroekstraat 181 (Gingelom)

omvat Hoeve Stassens of De Witte Hoeve

Hasselbroekstraat 217, Gingelom (Limburg)

omvat Kapel Onze-Lieve-Vrouw van Klein-Jeuk

Klein-Jeukstraat 26, Gingelom (Limburg)

omvat Kasteel Hasselbroek

Hasselbroekstraat 188, Gingelom (Limburg)

omvat Landbouwstokerij Gillams

Hasselbroekstraat 152, Gingelom (Limburg)

omvat Lindehoeve

Houtstraat 65, Gingelom (Limburg)

omvat Mechanische molen

Spoorwegstraat 36, Gingelom (Limburg)

omvat Neoclassicistisch burgerhuis

Hasselbroekstraat 181-183, Gingelom (Limburg)

omvat Park van het kasteel van Hasselbroek

Hasselbroekstraat 188 (Gingelom)

omvat Parochiekerk Sint-Joris

Houtstraat 60, Gingelom (Limburg)

omvat Sint-Amandskapel

Heiseltstraat zonder nummer, Gingelom (Limburg)

omvat Sint-Jobkapel

Hasselbroekstraat 190, Gingelom (Limburg)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat U-vormig hoevetje

Hundelingenstraat 36, Gingelom (Limburg)

omvat U-vormige hoeve

Hasselbroekstraat 213, Gingelom (Limburg)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.