Zelem

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ plaats

Locatie

Provincie Limburg
Gemeente Halen
Deelgemeente Zelem
Straat
Locatie Zelem (Halen)

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Halen (geografische inventarisatie: 01-01-1981 - 31-12-1981).

Juridische gevolgen

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Voor het eerst vermeld in 1099 als Salechem (Germaans Sali en Haima: een ruimte en woning; of woning van Salegast, een der vier opstellers der Salische wetgeving, eigenaar van Zelem).

Gelegen in de zuidelijke Kempen; heuvelachtig landschap, aansluitend bij Hageland; natte lemige zanden in de depressies, droge zandgronden elders.

Loonse heerlijkheid op de grens met Brabant. In 620 eigendom van Wibo, vader van Sint-Trudo. Burcht en kerk bevonden zich toen ten noorden van de Demer, bij de Ridderberg tegenover de Sint-Jansberg (resten van deze site onlangs ontdekt).

Door huwelijk in 1099 eigendom van de Heren van Diest; onder hen werd het zogenaamde kasteel van Loobosch in 1456 door Karel de Stoute verwoest. Tenslotte van 1499 tot 1795 in het bezit van het huis van Nassau.

Tijdens de 17de eeuw werd de eerste kerk aan de noordelijke oever van de Demer afgebroken en vervangen door de Apolloniakapel (in 1878 vervangen door de huidige kerk). Aldus verplaatste de dorpskern zich noordwaarts naar de Zwarte beek en vormt thans een straatdorp aan de weg Halen-Schaffen.

Buiten het oostelijk deel van het grondgebied, waar na de Tweede Wereldoorlog nieuwe woonwijken ontstonden (onder meer de Schans) behield Zelem zijn landelijk karakter met ten zuidwesten het vroegere kartuizerklooster op de Sint-Jansberg en enkele bakstenen hoeven met semi-gesloten en gesloten aanleg; ten noordoosten nog een aantal langgestrekte hoeven in versteend vakwerk.

Oppervlakte: 1.047 hectare. Inwonersaantal (1976): 2.481.

  • RAYMAEKERS J., Geschiedkundig overzicht der gemeente Zeelhem, Mechelen-aan-de-Maas, 1889.
  • VRANCKEN J., Het oude Zelem (Overdruk uit Eigen Schoon en de Brabander, 1962-1963, D. 1 05-206).

Bron: Schlusmans F. met medewerking van Gyselinck J., Linters A., Wissels R., Buyle M. & De Graeve M.-Ch. 1981: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Limburg, Arrondissement Hasselt, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 6N1 (A-Ha), Brussel - Gent.

Auteurs: Schlusmans, Frieda

Datum tekst: 1981

Relaties

maakt deel uit van Halen

Halen (Limburg)

omvat Domein Bleuterveld

Karestraat 36 (Halen)

omvat Dorpsstraat

Dorpsstraat (Halen)

omvat Het Geesthuys met schuur

Gennepstraat 22, Halen (Limburg)

omvat Hoeve

Schomstraat 21, Halen (Limburg)

omvat Hoeve Eksterhoek

Eksterhoekstraat 1, Halen (Limburg)

omvat Hoeve Oude Pastorij

Steenbergstraat 20-22, Halen (Limburg)

omvat Kaphaag van haagbeuk

Bakelstraat 6 (Halen)

omvat Kartuizerklooster Sint-Jansberg

Sint-Jansbergstraat 7-9, 8, Halen (Limburg)

omvat Kartuizerklooster Sint-Jansberg met omgeving

Kolenbergstraat, Schomstraat, Sint-Jansbergstraat, Steenbergstraat (Halen)

omvat Kasteel Lobos en hoeve

Lobosstraat 1, 2, Halen (Limburg)

omvat Kasteelpark Lobos

Lobosstraat 1, 2 (Halen)

omvat Kolenbergstraat

Kolenbergstraat (Halen)

omvat Langgestrekte hoeve

Heesstraat zonder nummer, Halen (Limburg)

omvat Onze-Lieve-Vrouwekapel

Steenbergstraat zonder nummer, Halen (Limburg)

omvat Opgaande winterlinde als schermboom

Bakelstraat 6 (Halen)

omvat Park van het kartuizerklooster Sint-Jansberg

Sint-Jansbergstraat 7-9, 8 (Halen)

omvat Parkje van de villa Sint-Jansberg

Steenbergstraat 16-18 (Halen)

omvat Parkje van het Geesthuys

Gennepstraat 22 (Halen)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.