Lummen

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ plaats

Locatie

Provincie Limburg
Gemeente Lummen
Deelgemeente Lummen
Straat
Locatie Lummen (Lummen)

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Lummen (geografische inventarisatie: 01-01-1981 - 31-12-1981).

Juridische gevolgen

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Gemeente op het Kempisch Laagplateau, aan Demer en Albertkanaal; een zuidwest-nooroost gerichte heuvelrug verbindt het Hageland met het Kempisch Laagplateau; ten zuiden de brede Demervallei, ten westen de depressie der Laarbeek.

Voor het eerst vermeld in 1200 als Lumn (Germaanse "lom", vochtig). Aanvankelijk "villa" van de bisschop van Luik, waarvan de kern (Lummen-Koersel) tot 1180 een parochie vormde. Tijdens de 10de tot de 12de eeuw legden de graven van Loon beslag op de bisschoppelijke villa en vormden een allodium in het kader van de uitbreiding van Loon in de richting van de "Pagus Toxandriae" en hun verzet tegen de hertogen van Brabant.

In 1203 overdracht door Lodewijk II aan prins-bisschop Hugo de Pierrepont en terug in leen genomen met als onder leenman Lodewijk van Walcourt, voogd van Haspengouw en eerste Heer van Lummen (toen tweeheerlijkheid). Door huwelijk in 1350 in het bezit van de familie van der Marck-Arenberg tot aan de Franse tijd. Door deze familie werden pogingen ondernomen om de vrijheerlijkheid als onafhankelijk land te beschouwen, terwijl de hertogen van Brabant vanaf de 14de eeuw beweerden een kwart der heerlijkheid te bezitten, welke rechten ze driemaal aan van der Marck trachtten te verkopen. Daardoor behoorde de heerlijkheid "pro indivisio" aan twee heren: binnen de grenzen van Lummen (Lummen, Linkhout, Koersel, Schulen vanaf 1260) lagen Loonse en Brabantse bezittingen door elkaar, met uitzondering van Schulen (uitsluitend Loons). Vandaar drie schepenbanken: de Loonse buitenbank met beroep bij het Hof van Vliermaal, de Brabantse buitenbank onderworpen aan de schepenbank van Halen, en voor de dorpskom een speciale schepenbank, onder de twee heren ressorterend, met beroep te Diest.

Parochie: bisdom Luik, aartsdiaconie Kempen, dekenij Beringen; begevingsrecht bij de Heren van Lummen; voor Viversel begevings- en tiendrecht bij de pastoor van Lummen.

Lummen vormde een kerndorp met rechthoekig dorpsplein; ten zuidwesten van het dorpsplein, op de plaats van de huidige kerk, vermoedelijke site van het "castrum", later vervangen door de Burg, buiten de dorpskom. Tijdens de 17de en de 18de eeuw verschillende schansen waarvan nog vier zichtbaar op de kadasterkaarten.

Dank zij de kasteelparken (Loye, De Burg, 't Hamel en St.-Paul) bleven heel wat bossen en vijvers behouden; sterk toenemende lintbebouwing bij de recente zuidelijke ringlanen en aan de verschillende hoofdwegen richting Kermt, Deurne, Beringen. De gemeente wordt doorsneden door de autosnelwegen A2 en E39. Vele van de oorspronkelijke (langgestrekte) vakwerkhoeven zijn thans verdwenen, of versteend na de Tweede Wereldoorlog.

Oppervlakte: 3.853 hectare. Aantal inwoners (1976): 7.908.

  • AERTS J., Peiling over het ontstaan van het Land van- of de heerlijkheid Lummen (Limburg, 50, 1971, pagina 129-135).
  • AERTS J., Pogingen tot verkoop door de hertogen van Brabant van hun deel in de heerlijkheid Lummen (Limburg, 52, 1973, pagina 3-12)
  • AERTS J., Cijnzen en Cijnsregisters in de Heerlijkheid Lummen (Limburg, 50, 1971, pagina 68-74).
  • BRANS L.-THIELS C., Het Landje Lummen van voor 1203 tot 1792, gestencileerde uitgave, Lummen, 1968.
  • PACQUAY J., Lummen (Limburg, 17, 1936, pagina 210-213).
  • ULENS R., Lummen (Bulletin de la Société Scientifique et Littératre du Limbourg, 44, 1930, pagina 194-198).

Bron: Schlusmans F. met medewerking van Gyselinck J., Linters A., Wissels R., Buyle M. & De Graeve M.-Ch. 1981: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Limburg, Arrondissement Hasselt, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 6N2 (He-Z), Brussel - Gent.

Auteurs: Schlusmans, Frieda

Datum tekst: 1981

Relaties

maakt deel uit van Lummen

Lummen (Limburg)

omvat "Herenhuis", langgestrekte hoeve

Mellaerstraat 5, Lummen (Limburg)

omvat Breedhuis

Kerkstraat 2-4, Lummen (Limburg)

omvat Domein Vreebos

St.-Ferdinandstraat 1 (Lummen)

omvat Dorpswoning

Kerkstraat 6, Lummen (Limburg)

omvat Dubbele dwarsschuur

Lagendalstraat zonder nummer, Lummen (Limburg)

omvat Duizendjarige eik

Dikke Eikstraat zn (Lummen)

omvat Gemeentehuis van Lummen

Gemeenteplein 13, Lummen (Limburg)

omvat Grafkapel Willigen-Glavany

Kerkstraat zonder nummer, Lummen (Limburg)

omvat Grote Molen

Schulensebaan 14, Lummen (Limburg)

omvat Herenhuis

Oostereindestraat 1, Lummen (Limburg)

omvat Het Hamel kasteel en kasteelhoeve

Burggrachtstraat 20, 21, Lummen (Limburg)

omvat Hoekhuis

Neerstraat 12, Lummen (Limburg)

omvat Hoekhuis

Gemeenteplein 18, Lummen (Limburg)

omvat Hoeve

Muggenhoekstraat 2, Lummen (Limburg)

omvat Hoeve De Kiewit

Kievitstraat 1, 1B, Thiewinkelstraat 17, Lummen (Limburg)

omvat Hoeve losse bestanddelen

Loyestraat 4, Lummen (Limburg)

omvat Hoeve met losse bestanddelen

Dwarsstraat 9, Lummen (Limburg)

omvat Kapel Onze-Lieve-Vrouw van de Beukeboom

Beukeboomstraat 48, Lummen (Limburg)

omvat Kapel Onze-Lieve-Vrouw van het Heilig Hart

Schalbroekstraat 40, Lummen (Limburg)

omvat Kasteel Het Lagendal

Lagendalstraat 1, Lummen (Limburg)

omvat Kasteel van Loye

Loyestraat 1, 2, Lummen (Limburg)

omvat Kasteeldomein De Burg

Burgemeester Briersstraat 4, Ringlaan 5 (Lummen)

omvat Kasteeldomein De Burg

Burgemeester Briersstraat 4-6, 5, Lummen (Limburg)

omvat Kasteeldomein van Loye

Loyestraat 1 (Lummen)

omvat Kasteelpark Het Hamel

Burggrachtstraat 20-21 (Lummen)

omvat Kasteelpark Het Lagendal

Lagendalstraat 1 (Lummen)

omvat Langgestrekte hoeve

Industriestraat 7, Lummen (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve

St.-Sebastiaanstraat 1, Lummen (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve

Bergstraat 15, Lummen (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve

Stokrooiestraat 40, Lummen (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve

Vijverstraat 1, Lummen (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve

Vijverstraat 5, Lummen (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve

Sacramentstraat 10, Lummen (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve

Burggrachtstraat 5, Lummen (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve

Rekhovenstraat 20, Lummen (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve

Opworpstraat 57, Lummen (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve

Larenstraat zonder nummer, Lummen (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve

Geneikenstraat 43, Lummen (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve

Kruisstraat 15, Lummen (Limburg)

omvat Meerstammige winterlinde

Schippersstraat zonder nummer (Lummen)

omvat Onze-Lieve-Vrouwekapel

St.-Sebastiaanstraat zonder nummer, Lummen (Limburg)

omvat Onze-Lieve-Vrouwekapel 1849

Kraaibergstraat zonder nummer, Lummen (Limburg)

omvat Opgaande linde als kapelboom

Schippersstraat zoner nummer (Lummen)

omvat Pakhuis aan de Demer

Schulensebaan 15, Lummen (Limburg)

omvat Parochiekerk Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaart

Kerkstraat 12, Lummen (Limburg)

omvat Paterswinning hoeve

Groenlarenstraat 26, Lummen (Limburg)

omvat Rijhuisjes

Burggrachtstraat 1A, 2, 3, Lummen (Limburg)

omvat Semi-gesloten hoeve

Ketelstraat 3-5, Lummen (Limburg)

omvat Sint-Annakapel

Dikke Eikstraat 62, Lummen (Limburg)

omvat Sterkapel

Loyestraat zonder nummer, Lummen (Limburg)

omvat Vervallen hoeve losse bestanddelen 1819

Claeshoekstraat 4, Lummen (Limburg)

omvat Villatuin

Schulensebaan 8 (Lummen)

omvat Watermolen Kleine Molen

Mangelbeekstraat 56, Lummen (Limburg)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.