Kozen

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ plaats

Locatie

Provincie Limburg
Gemeente Nieuwerkerken
Deelgemeente Kozen
Straat
Locatie Kozen (Nieuwerkerken)

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Nieuwerkerken (geografische inventarisatie: 01-01-1981 - 31-12-1981).

Juridische gevolgen

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Gemeente in Vochtig Haspengouw, met dalend reliëf naar het noordoosten (de vallei van de Kozenbeek); zandleemgronden. Vermeld in 1218 als Chosen (Latijns "Cusinus", woning van Susius). Eertijds vormde Kozen met Wijer de Loonse heerlijkheid Kozen-Wijer met het kasteel te Wijer als residentie. Gereleveerd in 1365 door de familie de Vivario (van de Wijer) en in hun bezit tot 1423; van 1423 tot 1485 eigendom der Heren van Diest; vanaf 1485 tot 1672 de familie de Kerckem; dan verkocht aan de Commandeur van Alden Biesen en van 1699 tot aan de Franse tijd gereveleerd door de familie van Afferden. In de heerlijkheid twee cijnshoven: 't Hof van Waelhoeve, eigendom der norbertijnen van Averbode, op de plaats van de huidige pastorie, en 't Hof van Laetzijde, de boerderij bij het kasteel van Wijer, eigendom der feodale heren. Voor de heerlijkheid fungeerde een schepenbank (Loonse rechtsspraak).

Kerk, filiaal van Brustem; patronaatsrecht in 1230 door Thieri d'Altena aan de abdij van Averbode geschonken; schenking van het tiendrecht in 1237 door Willem van Kozen, onderleenman. Dorpsbeeld gekenmerkt door verspreide bebouwing aan de wegen die straalsgewijs vertrekken vanaf de neoromaanse Sint-Laurentiuskerk tegenover de pastorie. De vroegere kerk lag ten oosten van deze pastorie. De nog voorkomende hoeven zijn overwegend in vakwerkbouw van het Vochtig-Haspengouws type, daterend van de 17de tot de 19de eeuw met langgestrekte tot gesloten aanleg (deels versteend). Recente lintbebouwing in het gehucht Rielderstraat, ten noordwesten.

Oppervlakte: 584 hectare. Aantal inwoners (1967): 1.282.

  • DANIELS P., Notice historique (Almanach administratif de la province de Limbourg, 1885).
  • DANIELS P., Quelques notes historiques sur Cosen (L'Ancien Pays de Looz, 4, 1900, pagina 76-77).

Bron: Schlusmans F. met medewerking van Gyselinck J., Linters A., Wissels R., Buyle M. & De Graeve M.-Ch. 1981: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Limburg, Arrondissement Hasselt, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 6N2 (He-Z), Brussel - Gent.

Auteurs: Schlusmans, Frieda

Datum tekst: 1981

Relaties

maakt deel uit van Nieuwerkerken

Nieuwerkerken (Limburg)

omvat Duivenhuishof

Heiligenbornstraat 59, Nieuwerkerken (Limburg)

omvat Gesloten hoeve

Breestraat 88, Nieuwerkerken (Limburg)

omvat Gesloten hoeve

Breestraat 33, Nieuwerkerken (Limburg)

omvat Gesloten hoeve Het Paenhuys

Weyerstraat 10, Nieuwerkerken (Limburg)

omvat Hoeve losse bestanddelen

Breestraat 69, Nieuwerkerken (Limburg)

omvat Hoeve losse bestanddelen

Helstraat 81, Nieuwerkerken (Limburg)

omvat Hoeve met losse bestanddelen

Helstraat 10-12, Nieuwerkerken (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve

Opcosenstraat 30-32, 32A, Nieuwerkerken (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve

Weyerstraat 39-41, Nieuwerkerken (Limburg)

omvat Mooshoekwinning

Breestraat 54, Nieuwerkerken (Limburg)

omvat Parochiekerk Sint-Laurentius

Opcosenstraat 1, Nieuwerkerken (Limburg)

omvat Pastorie Sint-Laurentiusparochie

Dorpsstraat 1, Nieuwerkerken (Limburg)

omvat Sint-Antoniuskapel

Opcosenstraat 14, Nieuwerkerken (Limburg)

omvat Vierkantshoeve met kapel

Opcosenstraat 105, Nieuwerkerken (Limburg)

omvat Wijer

Wijer (Nieuwerkerken)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.