Stavele

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ plaats

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Alveringem
Deelgemeente Stavele
Straat
Locatie Stavele (Alveringem)

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Alveringem (geografische inventarisatie: 01-01-1982 - 31-12-1982).

Juridische gevolgen

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Gemeente (1.263 ha; 825 inwoners in 1970) in de Westhoek en ZandlemigVlaanderen, aan de IJzer, de Poperingsevaart en rijksweg Veurne-Ieper; grachtenrijke alluviale IJzerdepressie (weilanden) midden 5 a 10 m hoge, vruchtbare licht-zandleem- en zandleemzones ten N. en Z. Vnl. landbouwactiviteit. In 1970 gefusioneerd met Beveren-IJzer. Sinds 1976, deelgemeente van Groot-Alveringem. Voor 't eerst vermeld in 1110 als Stafala. Parochie in 1155. Belangrijke heerlijkheid, afhankelijk van de burcht van Veurne. Leden van de familie van Stavele waren burggraaf van Veurne tot in 1715. Willem van Stavel, burggraaf van Veurne (1469), en zijn echtgenote Eleonora van Poitiers (1508), begraven in voormalig slot. Geschiedenis van Stavele is nauw verbonden met deze van de abdij van Eversam, alhier gesticht in 1091 als proostabdij van de reguliere kanunniken van H. Augustinus. Het klooster kende een grote bloei ca. 1300. In 1370 volledig door brand vernield en achteraf wederopgebouwd. In 1530 krijgt de kloosterstichting een nieuwe abt toegewezen. Verwoesting van abdij in 1597, doch in 1610 door zekere Jacob Beke wederopgebouwd. In 1656 tracht de Duinenabdij (Koksijde) de bezittingen van Eversam in te lijven, wat mislukt. Nieuwe brand in 1794. Opheffing van de abdij; laatste monnik sterft als pastoordeken van St.-Niklaas te Veurne.

1760: eerste brug over de IJzer, ter vervanging van een dam, aangelegd door de gemeenten Stavele en Beveren-IJzer. Vervanging van brug door ophaalbrug in 1790. Eerste draaibrug op de IJzer gebouwd te Stavele in 1874, vernield tijdens tweede wereldoorlog.

Voormalige staakmolen, z.g. "Westmolen" (1795) gelegen in de Molendreef, nabij de Hondspootstraat, in 1963 afgebroken en overgebracht naar Naours (Fr.). Een andere molen van hetzelfde type, z.g. "Oostmolen", gelegen op Oostmolenhoek, in 1930 gesloopt.

Stavele bezit een nagenoeg T-vormige dorpskom, ten Z. van de IJzer, aan de kruising van de Krombeke-, Zwane- en IJzerstraat met kerk en pastorie ten N.O. van l.g. as. Bebouwing alhier vnl. bestaande uit XIX en XX-rijhuizen van één à twee bouwl. onder pannen zadeldak (n // straat), sommige met oudere kern (cf. Krombekestraat, nr. 2, 6). Aan de kruising van beide assen: waaiervormige gekasseid A. Decarneplein, thans parking, met oorlogsmonument en zichtbepalend burgerhuis onder schilddak, uit XIX met XX-aanpassingen (A. Decarneplein, nr. 5). Storende nieuwe bouw gevormd door hoekhuis bij IJzer- en Krombekestraat (Krombekestraat, nr.5). Soortgelijke, doch lossere bebouwing naar uiteinden van de dorpskom toe. Klein gehucht z.g. "Hondspoot" bestaande uit XIX-rijhuisjes van één bouwl. onder zadeldak (n // en straat), aan de kruising van de Krombeke- en Hondspootstraat. Buiten de dorpskom: geïsoleerde, meerledige hoeven, vnl. aangepaste XVIII-kernen (cf. Hoekjesstraat, nr. 5, 15; Roggestraat, nr. 8, 12; Waaienburgstraat, nr. 8; Westsluisstraat, nr. 11). Uitzondering hierop: Eversamstraat, nr. 9 (1642) Hoevecomplex met monumentale schuur en historische relatie met voormalige abdij van Eversam: Eversamstraat, nr. 10.

Bron: Delepiere A.-M. & Lion M. met medewerking van Huys M. 1982: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie West-Vlaanderen, Arrondissement Veurne, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 8N, Brussel - Gent.

Relaties

maakt deel uit van Alveringem

Alveringem (Alveringem)

omvat Afspanning Hogen wayenburg

Waaienburgstraat 10, Alveringem (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Alexis Decarneplein

Alexis Decarneplein (Alveringem)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Boerenarbeidershuisje

Roggestraat 11, Alveringem (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Boerenarbeiderswoning met stalgebouw

Oude Bekestraat 2, Alveringem (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Eversamstraat

Eversamstraat (Alveringem)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat IJzerstraat

IJzerstraat (Alveringem)

omvat IJzervallei tussen Roesbrugge-Haringe en Elzendamme en de vallei van de Poperingevaart

Beveren, Hoogstade, Stavele (Alveringem), Roesbrugge-Haringe (Poperinge), Oostvleteren, Westvleteren...

omvat Knotbomenrij van zwarte populier

Notelaarstraat zonder nummer (Alveringem)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Krombekestraat

Krombekestraat (Alveringem)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Zwanestraat

Zwanestraat (Alveringem)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.