Langemark

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ plaats

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Langemark-Poelkapelle
Deelgemeente Langemark
Straat
Locatie Langemark (Langemark-Poelkapelle)

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Langemark-Poelkapelle (geografische inventarisatie: 01-01-1987 - 31-12-1987).

Juridische gevolgen

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Agrarische gemeente (3.041 hectare) in de Westhoek en Zandlemig-Vlaanderen; licht golvend landschap met zandleem- en leembodems. Tot de gemeente behoren twee kerkgehuchten, Madonna en Sint-Juliaan. Voor 't eerst vermeld in 879 als Langemarcq; naam ontleend aan mark, zijnde afgebakend stuk grond, grens.

Kerk - vanaf 1102 als parochiekerk vermeld - onder het patroonschap van de abdij van Voormezele. Ermentrudis stichtte er in 1256 haar tweede clarissenabdij. Oprichting van benedictijnenabdij, dochtersabdij van Corbie, in het Vrijbos van Houthulst deels op grondgebied Langemark; in 1568 door de Geuzen vernield. 1250: stichting van Sint-Paulushospitaal. Fiscaal en bestuurlijk afhankelijk van kasselrij Ieper. Langemark verkreeg in 1296 belangrijke privileges van graaf Gwijde van Dampierre, onder meer wekelijkse markt en lakenhalle; laatst genoemde nog bestaand in 1400 en wijzend op de er bloeiende lakennijverheid tijdens de 13de en de 14de eeuw. Dorp en halle verwoest in 1344, toen beruchte volksmenner Jaak de Bets, hoofd van de Ieperse wevers, de ambachten die Ieper concurrentie aandeden, schade kwam berokkenen.

Bezat eigen ammanschap, doch geen vierschaar. Grondgebied versnipperd in verschillende heerlijkheden: het Hof van Roosebeke, de heerlijkheid van het provootschap Voormezele en de wereldlijke heerlijkheid Zonnebeke lagen deels op grondgebied van Langemark. De tiendeheffers waren feodale heren, de abdij van Corbie, het kapittel van Terwaan en abdij van Voormezele. 1409: oprichting van heerlijkheid Cleven, samen met de heerlijkheid Wijnendale als bruidschat geschonken aan de dochter van Jan Zonder Vrees, bij haar huwelijk met de hertog van Kleef. Circa 1750 telde Langemark vier kapellen: Onze-Lieve-Vrouwkapel ten Poele, waaruit later de parochie Poelkapelle ontstond, de Sint-Pauwelskapel, de Sint-Elooiskapel en de Sint-Juliaanskapel, voor 't eerst vermeld in 1366, vanaf de 17de eeuw ook bekend onder de naam "melaetshuys".

Dorp volledig verwoest tijdens de Eerste Wereldoorlog; gekend als slagveld van Duitse studentenregimenten. Meerdere oorlogsbegraafplaatsen en -gedenktekens verspreid over de gemeente:

  • Deutscher Soldatenfriedhof Langemark, Klerkenstraat
  • Cement House Cemetery Langemarck, Boezingestraat
  • Ruisseau Farm Cemetery, Melkerijstraat
  • St.-Julien Dressing Station Cemetery, Peperstraat
  • Seaforth Cemetery, Cheddar Villa, Brugseweg
  • Bridge House Cemetery, Roeselarestraat
  • Dochy Farm New British Cemetery, Zonnebekestraat
  • Brits militair gedenkteken "in memoriam Twentieth Light Division", Boezingestraat.
  • Brits militair gedenkteken "34th. Division Memorial Langemarck", Beekstraat
  • Frans militair gedenkteken "à la mémoire, 2° Chasseurs d'Afrique", Beekstraat
  • Canadien Battlefield Memorial, Brugseweg
  • Brits militair gedenkteken, Roeselarestraat.

Opstellen van aanleg- en rooilijnplannen naar ontwerp van architect V. Cols (Antwerpen) van 1920 grosso modo teruggrijpend naar de vooroorlogse structurering: kerndorp met centraal marktplein, gedomineerd door kerk, en uitvalswegen naar de verschillende windstreken. Voormalig kasteel (huidig gemeentehuis) met deels bewaard park ten noordwesten van kerk. Spoorweg en station ten westen van laatst genoemde, op einde van Statiestraat. Gehucht Sint-Juliaan, gelegen ten zuidoosten van dorpscentrum, aan Brugseweg, met kerk ter vervanging van een vooroorlogs bedehuis. Ten noorden van de dorpskern, aan Klerkenstraat, gehucht Madonna, voornamelijk uitgebouwd na de Eerste Wereldoorlog met oprichting van parochiekerk in 1938. Uit archiefonderzoek bleken voornamelijk volgende architecten betrokken bij de wederopbouw: T. Nolf (Torhout) voor kerk en pastorie van Langemark; J. Coomans (Ieper) voor kerk en pastorie van Sint-Juliaan; V. Renders - H. Steels (Brussel) met betrekking tot het kasteel, voormalig gemeentehuis en bejaardentehuis van Langemark; V. Cols - J. De Roeck (Antwerpen) voor gemeentescholen met bijhorende onderwijzerswoningen en aanpalende huizenrij in Boezingestraat, naast een aantal eenheidsprojecten (huizenrijen) in opdracht van eenzelfde bouwheer, in Statie-, Poperinge- en Korte Ieperstraat. Andere, niet gesigneerde eenheidsprojecten, onder meer Klerkenstraat nummer 21-31, gedateerd anno 1921 in de voorgevel, nummer 43-49, en nummer 54-56 met aanleunende smidse.

Aan de rand van dorpskom, enige industriële gebouwen, onder meer zuivelfabriek, Melkerijstraat, en kleine tuinwijk van de jaren 1920, Cayennestraat nummer 24-62. Recente verkavelingen ten noorden van dorpskom, rond Hooyaardstraat, Eiken-, Wilgen- en Berkenlaan, en op de wijk Madonna; voorts ten oosten, tussen de Korte Eeckhoutmolen- en Eeckhoutmolenstraat, en ten zuidoosten sociale verkaveling tussen Blik- en Cayennestraat. Buiten de dorpskom, wederopbouwhoeven, voornamelijk met losse bestanddelen, buiten enkele van het langgestrekte type, zie Beekstraat nummer 14, Onze-Lieve-Vrouwstraat nummer 10 en Zonnebekestraat nummer 83.

  • Gemeente-archief Langemark, 2 dozen bouwaanvragen (ongenummerd).
  • GHEERAERT M., Langemark-Poelkapelle in oude prentkaarten, 2 delen, eigen beheer, 1984-1985.
  • STRUBBE E., De Clarissenabdij te Langemark, in Handeling van het genootschap voor geschiedenis en oudheidkunde, LXXXVII, 1950, p. 182-188.
  • VERMEULEN M., Van boskant tot Madonna, Langemark, 1985.
  • VIAENE A., Oude kapellen te Langemark, in Biekorf, LXIV, 1963, p. 52-53.

Bron: Delepiere A.-M., Huys M. & Lion M. 1987: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie West-Vlaanderen, Arrondissement Ieper, Kanton Ieper, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 11N1, Brussel - Turnhout.

Auteurs: Delepiere, Anne Marie; Huys, Martine & Lion, Mimi

Datum tekst: 1987

Relaties

maakt deel uit van Langemark-Poelkapelle

Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Afspanning 't Halfweghehuys

Poelkapellestraat 87, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Arbeiderswoningen

Poelkapellestraat 22, 26-32, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Brits oorlogsmonument

Roeselarestraat zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Britse militaire begraafplaats Bridge House Cemetery

Roeselarestraat zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Britse militaire begraafplaats Cement House Cemetery

Boezingestraat zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Britse militaire begraafplaats Dochy Farm New British Cemetery

Zonnebekestraat zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Britse militaire begraafplaats Ruisseau Farm Cemetery

Melkerijstraat zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Britse militaire begraafplaats Saint Julien Dressing Station Cemetery

Felix Nadarstraat zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Brugseweg (Langemark)

Brugseweg (Langemark-Poelkapelle)

omvat Bunker

Peperstraat zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Bunker Kasteelhof

Cayennestraat zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis

Zonnebekestraat 24, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis Saeftinge

Boezingestraat 24, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Café Hagebos

Boezingestraat 158, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Duits militair erekerkhof

Klerkenstraat zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Duits-Britse bunker Coventry Farm

Melkerijstraat 3, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Duitse betonconstructie

Beekstraat zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Duitse betonconstructie

Pilkemstraat 19, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Duitse betonconstructie Cement House

Boezingestraat 148, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Duitse bunker Vee Bend

Klerkenstraat zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Duitse constructie

Mangelaarstraat zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Duitse constructie Kaserne 2 Herzog Albrecht

Peperstraat zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Duitse constructie Koekuit-Stellung

Klerkenstraat zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Duitse constructie Pond Farm

Roeselarestraat zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Eclectische eenheidsbebouwing

Statiestraat 59-63, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Eclectische eenheidsbebouwing

Zonnebekestraat 30-32, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Eeckhoutmolenstraat

Eeckhoutmolenstraat (Langemark-Poelkapelle)

omvat Eenheidsbebouwing van burgerhuizen

Zonnebekestraat 17-21, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Eenheidsbebouwing van dorpswoningen

Klerkenstraat 43-49, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Eenheidsbebouwing van dorpswoningen

Klerkenstraat 21-31, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Eenheidsbebouwing van vijf burgerhuizen

Boezingestraat 14-22, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Gedenksteen 2e Chasseurs d'Afrique

Beekstraat zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Gedenkteken voor 34th Division met Duitse bunker

Beekstraat zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Gedenkzuil 20th Light Division

Boezingestraat zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Gehucht Madonna

Langemark (Langemark-Poelkapelle)

omvat Gemeentehuis van Langemark

Zonnebekestraat 1, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Gemeentelijke jongensschool, aangenomen school en onderwijzerswoningen

Poelkapellestraat 36-40, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Herberg-afspanning

Boezingestraat 37, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Herberg-afspanning De meiboom

Poelkapellestraat 76, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Hoekhuis

Zonnebekestraat 9, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Hoekhuis Villa Maria

Zonnebekestraat 7, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve Eeckhoutthiende

Klerkenstraat 88, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve Hof ter Craybeke

Groenestraat 16, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve met losse bestanddelen

Zonnebekestraat 74, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve met losse bestanddelen

Peperstraat 2, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve met losse bestanddelen

Boezingestraat 160, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve Mosscher ambacht

Diksmuidestraat 18, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve Wijngaerdhof

Bruine Broekstraat 6, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Houthulstbos

Houthulst (Houthulst), Langemark, Poelkapelle (Langemark-Poelkapelle), Staden (Staden)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Kasteelstraat

Kasteelstraat (Langemark-Poelkapelle)

omvat Langgestrekt hoevetje

Zonnebekestraat 81-83, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Langgestrekte hoeve

O.L.Vrouwstraat 10, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Markt

Markt (Langemark-Poelkapelle)

omvat Modelhoeve

Zonnebekestraat 46, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Naamsteen Eindoffensief Steenbeek

Boezingestraat zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Noodwoning

Roeselarestraat 5, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Olieslagerij

Nieuwe Kalsijde 5B, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Sint-Paulus Rustoord

Zonnebekestraat 71, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Station Langemark en stationschefwoning

Statiestraat 22, Nieuwe Kalsijde 21, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Steenakkermolen

O.L.Vrouwstraat zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Steenbakkerij

Groenestraat zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Steenpoorthoeve

Bikschotestraat 48, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Tuinwijk

Cayennestraat 24, 24A-B, 26-30, 34-56, 60-62, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Tuinwijk

Cayennestraat 24-62 (Langemark-Poelkapelle)

omvat Twee tweegezinswoningen

Poelkapellestraat 51-57, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Vier Duits-Britse schuilplaatsen Canopus Trench

Wijngaardstraat zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Wederopbouwhoeve

Korte Eeckhoutmolenstraat 12, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Wederopbouwhoeve

Diksmuidestraat 20, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Wederopbouwhoeve

Poelkapellestraat 83, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Wederopbouwhoeve

Zonnebekestraat 80, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Wederopbouwhoeve

Felix Nadarstraat 2, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Wederopbouwhoeve

Haezeweidestraat 20, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Wegkapel

O.L.Vrouwstraat zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Wegkapelletje

Peperstraat zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.