Poelkapelle

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ plaats

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Langemark-Poelkapelle
Deelgemeente Poelkapelle
Straat
Locatie Poelkapelle (Langemark-Poelkapelle)

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Langemark-Poelkapelle (geografische inventarisatie: 01-01-1987 - 31-12-1987).

Juridische gevolgen

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Sinds 1977, Langemark-Poelkapelle; 1.529 hectare en circa 1.800 inwoners (12/1986). Gelegen in Zandlemig Vlaanderen en Westhoek. Landbouwgemeente, circa 156 bedrijven met gemiddelde bedrijfsoppervlakte van 8,2 hectare, met woonfunctie voor pendelaars, onder meer naar het Kortrijkse en de Mandelas.

Voor 't eerst vermeld in 1096 als "Capelle ten Poele", dit wil zeggen kapel bij poel of moeras. Van een kapel wordt echter pas gewag gemaakt in 1926; afhankelijk van abdij van Voormezele en bediend door benediktijnermonnik van "Het Meuniken", - klooster gelegen op grens met Houthulst en afhankelijk van de abdij van Corbie bij Amiens. Vernieling van klooster en kapel in 1566. Het grondgebied omvatte meerdere heerlijkheden als Hanix, Remys en Watervliet, sommige afhankelijk van Langemark, andere rechtstreeks afhankelijk van de kasselrij Ieper. Heerlijkheid ten Poele, in 1618 toebehorend aan hertog Borneville, bevond zich binnen de kasselrij Ieper in de parochie Langemark, bezat eigen koster en kapelaan en was afhankelijk van burggraaf van Ieper die er een baljuw, zeven schepenen en een kapelmeester mocht aanstellen. Parochiaal deel uitmakend van bisdom Terwaan, vanaf 1559 van bisdom Ieper, vanaf 1801 van bisdom Gent en sinds 1834 van bisdom Brugge. 1904: zelfstandige gemeente, los van Langemark. Verwoest tijdens de Eerste Wereldoorlog. Meerdere oorlogsmonumenten en -kerkhoven verspreid over de gemeente:

  • Gedenkteken Georges Guynemer, Guynemerplein
  • Gedenkteken Charles Dresse, Poperingestraat
  • Brits militair kerkhof "Poelcapelle British Cemetery", Brugseweg.

Wederopbouw met grosso modo behoud van vooroorlogs stratenpatroon en schikking; sinds 1923, creatie van een marktplein, zijnde Guynemerplein, door het verleggen van westelijke huizenrij, waardoor ook de kerk - dubbel zo groot als de vroegere - meer dan ooit het dorpsbeeld bepaalt. Uit archiefonderzoek bleken voornamelijk volgende architecten betrokken bij de wederopbouw: M. Allaert (Kortrijk) voor kerk; V. Renders en H. Steels (Brussel) onder meer voor klooster en meisjesschool; J. Dosveld (Brussel) voor gemeentelijke jongensschool en bijhorende onderwijzerswoning; P. Verbruggen (Ukkel) met betrekking tot herbergen in opdracht van eenzelfde eigenaar-brouwer.

Straatdorp aan de Brugseweg, geconcentreerd aan kruising van laatst genoemde met Houthulstseweg, de Langemark- en Wallemolenstraat. Kruispunt gemarkeerd door Guynemergedenkzuil naar ontwerp van architect J. Hendrickx (Brussel) van 1922. Gekasseid, deels met bakstenen verhard dorpsplein, Guynemerplein (parking), en schuin ingeplante kerk, ten zuiden van de Brugseweg. Lintbebouwing, voornamelijk bestaande uit breedhuizen (uitzondering, Guynemerplein nummer 19, diephuis) van één à twee bouwlagen onder pannen zadeldak (soms geknikt) in een vrij eenvoudige wederopbouwstijl uit het begin van jaren 1920; enkele vernieuwde gevelparementen en nieuwe bouw, zie onder meer zichtbepalend hoekhuis, Brugseweg nummer 207. Voornamelijk rood bakstenen lijstgevels, uitzondering onder meer geel bakstenen "Politiebureau-Brandweer" Guynemerplein nummer 5-6. Oorlogsmonument: arduinen obelisk "Poelcapelle aan zijne duurbare gesneuvelden 1914-1918 oorlogsslachtoffers 1940-1945, links voor de kerk, aan de Nieuwplaats.

Plein - rechtgetrokken na de Eerste Wereldoorlog - met inplanting van bejaardentehuis en klooster met bijhorende kleuter- en meisjesschool (Nieuwplaats nummer 13-15). Recente villawijk ten zuidoosten van de kerk. Verdwenen lokale nijverheden naar de dorpsuiteinden toe, zie voormalige brouwerij, Brugseweg nummer 261, - vlasfabriek, Brugseweg nummer 82 en - cichoreiasten, Brugseweg nummer 245 en aan begin van de Langemarkstraat. Gehucht rond vroeger stationnetje (thans woning), bestaande uit lage arbeidershuisjes en herberg "In de Statie", Houthulstseweg nummer 86.

Kazerne: U-vormige opstelling van één- en tweelaagse gebouwen in doorsnee-wederopbouwstijl - zie spaarvelden, in zijpuntgevels met aflijnend getrapt baksteenfries - rondom een gekasseide binnenkoer, aan de straat afgezet door middel van hekken tussen hekpijlers, Stadensteenweg nummer 68.

Voorts, verspreide hoevebouw, voornamelijk met losse bestanddelen, ook met semigesloten opstelling, uitzonderlijk langgestrekt. Enkele grotere hoeven in een historiserende trant, zie Kattestraat nummer 18 en Brugseweg nummer 129 en 188.

  • Gemeente-archief Langemark, 2 dozen bouwaanvragen (ongenummerd).
  • BACCARNE R. - STEEN J., Poelkapelle 1914-1918, Wervik, 1965.

Bron: Delepiere A.-M., Huys M. & Lion M. 1987: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie West-Vlaanderen, Arrondissement Ieper, Kanton Ieper, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 11N1, Brussel - Turnhout.

Auteurs: Delepiere, Anne Marie; Huys, Martine & Lion, Mimi

Datum tekst: 1987

Relaties

maakt deel uit van Langemark-Poelkapelle

Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat 2 Duitse constructies oude spoorwegbedding

Stadensteenweg zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Betonnen constructie

Stroombeekstraat zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis en bedrijfsgebouwen

Brugseweg 245, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Dorpswoning

Houthulstseweg 24, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Duitse betonconstructie

Conterdreef zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Duitse betonconstructie

Poorterstraat zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Duitse betonconstructie Corverbeek

Conterdreef zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Duitse betonconstructie DOVO

Kattestraat 19, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Duitse geschutsbedding Houthulstbos

Houthulstseweg zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Eclectisch rijhuis

Brugseweg 152, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Eclectische villa

Houthulstseweg 73, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Gedenkkruis voor adjudant Dresse

Poperingestraat zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Gedenkteken voor Georges Guynemer

Guynemerplein zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Gedenkzuil militaire en burgerlijke doden

Brugseweg zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Herberg De Zwaan

Houthulstseweg 1, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Herberg In den Hert

Guynemerplein 15, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Herenhuis met brouwerij

Brugseweg 261, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Hoekhuis

Guynemerplein 23, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve

Wallemolenstraat 43, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve

Brugseweg 129, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve 't Bareelhof

Bareelstraat 5, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve 't Blauwhof

Kwellestraat 19, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve 't Kasteelhof

Brugseweg 188, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve 't Oude Lindenhof

Houthulstseweg 41, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Hoeve 't Reigersvliet

Steenstraat 1, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve Aen den poel

Peerdebeekstraat 10, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve Boskasteel

Kattestraat 18, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve De Meidoorn

Peerdebeekstraat 7, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve Eendenwal

Bareelstraat 1, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve Hof ter Watervliet

Bruggestraat 49, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve Memling

Peerdebeekstraat 8, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve Middelstede

Peerdebeekstraat 3, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Hoeven met losse bestanddelen

Stroombeekstraat 4-6, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Houthulstbos

Houthulst (Houthulst), Langemark, Poelkapelle (Langemark-Poelkapelle), Staden (Staden)

omvat Klooster en school

Nieuwplaats 13-15, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Militair ereperk op burgerlijke begraafplaats Poelkapelle

Lange Molenstraat zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Muur van de opgeheven Duitse militaire begraafplaats

Brugseweg zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Parochiekerk Onze-Lieve-Vrouw

Guynemerplein zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Pastorie

Nieuwplaats 2, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Politiebureau-Brandweer

Guynemerplein 5, 6, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Restanten betonconstructie militair domein

Houthulstseweg zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat School en onderwijzerswoning

Brugseweg 120, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Slagveld Pilkem Ridge

Boezinge (Ieper), Poelkapelle (Langemark-Poelkapelle)

omvat Smidse

Houthulstseweg 16, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Station Poelkapelle

Houthulstseweg 94, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Tweegezinswoning

Stadensteenweg 31-33, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Villa De Strombeek

Brugseweg 82, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

omvat Vlasfabriek Veracx

Brugseweg zonder nummer, Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.