Watou

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ plaats

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Poperinge
Deelgemeente Watou
Straat
Locatie Watou (Poperinge)

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Poperinge (geografische inventarisatie: 01-01-1989 - 31-12-1989).
Links

Juridische gevolgen

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Grote grensgemeente (2.328 ha, 2.117 inwoners 1986) in Zandlemig Vlaanderen in het gebied tussen de IJzer en de Zuidvlaamse bergen. Landelijk dorp met woonfunctie voor pendelaars naar Noord-Frankrijk, echter in afnemende mate. Voornamelijk landbouwgemeente met hop, als typische teelt. In 1910, nog zes brouwerijen en 121 herbergen, thans nog één brouwerij in werking en teruglopend aantal herbergen. Windmolens, verdwenen begin 20ste eeuw.

Eerste vermelding in 1123 als Wathewa (1207 Watuwa; 1519 Watuwe). Etymologische betekenis: moerassige weide.

Op het grondgebied Watou waren er zes heerlijkheden. De heerlijkheid Watou, afhankelijk van het leenhof Van Cassel; zetel in de huidige hoeve zogenaamd "Het Blauwhuis" (Trappistenweg, nummer 17); eerste heer, Thierry, burggraaf van Diksmuide. In 1629, Karel van Ydeghem, nieuwe eigenaar van de heerlijkheid Watou, door Filips IV tot graaf van Watou verheven. Het wethuis van het graafschap was op de marks gelegen: het huis met de schandpaal (Watouplein nummer 2). In 1620, bouw van het kasteei door zijn zoon Johannes van Ydeghem ten Z.W. van de dorpskom (Kasteelstraat, nr. 1); echter verwoest tijdens de Franse Revolutie (1793),op de brug en de poort na. De heerlijkheid Cortewylle: een samentrekking van de heerlijkheden: 't Hoflandt, Poolvoorde, ter Stulbrugghe en 't heerschap ter Visscherie; wethuis, voormalige herberg zogenaamd "Sint-Joris" (Watouplein, nummer 17). Huidige boerderij zogenaamd "De Kortewilde" (Kapelstraat, nummer 1), vermoedelijk zetel van deze heerlijkheid. Wethuis van de heerlijkheid Douvie, eveneens op het Watouplein gelegen (Moenaardestraat, nummer 2). Voorts de heerlijkheid Noorthouck; wethuis op plaats van huidige gemeentehuis; in 1743, verkocht aan de graaf van Watou. De heerlijkheid Beauvoorde, aanvankelijk toebehorend aan de familie Briarde (stamhuis was het kasteel van Beauvoorde). De heerlijkheid Merchem, slechts nominaal gekend.

1678-1713: Watou semen met Poperinge ingelijfd bij Frankrijk (oorlogen van Lodewijk XIV). Vermelde oorlogen, de beeldenstorm (1566) en vnl. de Franse Revolutie (1793) brachten veel schade toe aan het dorp (zie kerk, kasteel).

In het eerste kwart van de 20ste eeuw, aansluiting met buurtspoorweg (tramlijn 115) Poperinge-Watou-Proven-Roesbrugge-Veurne.

Gaaf kerndorp, gekenmerkt door lintbebouwing aan de invalswegen: ten noorden van het plein, de Moenaardestraat (richting Roesbrugge-Haringe), ten oosten, de baan naar Poperinge (Douvieweg), ten zuiden de Steenvoordestraat (richting Frankrijk). Dorpskern: twee grosso modo rechthoekige marktpleinen (Watouplein, Kleine Markt) van elkaar gescheiden door de Heidebeek, en gedomineerd door de centraal gelegen parochiekerk Sint-Bavo middenin een omhaagd kerkhof (Kerkhofplein).

Ten zuidwesten van de dorpskom, omwald herenhuis, op plaats van vernield kasteel van 1620, behouden brug en poort (Kasteelstraat, nummer 1), ten zuidwesten kasteelhoeve (Steenvoordestraat, nummer 34).

Ten zuidoosten van de dorpskom, nieuwe bouw (Schutterswijk). Gehucht Sint-Janter-Biezen aan Douvieweg, tussen Poperinge en Watou. Abeele, Frans-Belgisch gehucht, aan de Steenvoordestraat.

  • RUBBRECHT L.A., Geschiedenis van Watou, 1910, Brugge.
  • TILLIE W., Gemeenten die Poperinge groot maken. Proven, Krombeke, Reningelst, Roesbrugge, Haringe, Watou, in Aan de Schreve, VX, 1979, 3, p. 20-28.

Bron: Delepiere A.-M. & Huys M. 1989: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie West-Vlaanderen, Arrondissement Ieper, Kanton Poperinge, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 11N2, Brussel - Turnhout.

Auteurs: Delepiere, Anne Marie & Huys, Martine

Datum tekst: 1989

Relaties

maakt deel uit van Poperinge

Poperinge (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Au nouveau Saint-Eloi

Gemenestraat 4, Poperinge (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Boerenarbeidershuis

Trappistenweg 22, Poperinge (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Boerenarbeidershuisje

Windweg 3, Poperinge (West-Vlaanderen)

omvat Boerenarbeiderswoning

Callestraat 1, Poperinge (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Boerenhuis met kapelletje

Hanekampweg 18, Poperinge (West-Vlaanderen)

omvat Bossen tussen Sint-Jan-ter-Biezen en Sint-Sixtusabdij

Krombeke, Poperinge, Proven, Watou (Poperinge), Westvleteren (Vleteren)

omvat Dorpskom Watou

Douvieweg, Kapelaanstraat, Kasteelstraat, Kerkhofstraat, Kleine Markt, Moenaardestraat, Steenvoordestraat,...

omvat Dorpskom Watou

Douvieweg, Kapelaanstraat, Kasteelstraat, Kerkhofstraat, Kleine Markt, Moenaardestraat, Steenvoordestraat,...

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Douvieweg

Douvieweg (Poperinge)

omvat Geallieerde bunker Abeele Aerodrome

Dodemanstraat zonder nummer, Poperinge (West-Vlaanderen)

omvat Gedenkzuil militaire doden en grafstenen

Kapellestraat zonder nummer, Poperinge (West-Vlaanderen)

omvat Helleketelbos en omgeving

Poperinge, Watou (Poperinge)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Hoeve Blauwhuis

Trappistenweg 17, Poperinge (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve met losse bestanddelen

Palingstraat 6, Poperinge (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Kapellemolen

Kapellemolen (Poperinge)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Kleine Markt

Kleine Markt (Poperinge)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Moenaardestraat (Watou)

Moenaardestraat (Poperinge)

omvat Nieuwe begraafplaats Sint-Jan-ter-Biezen

Kapellestraat zonder nummer, Poperinge (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Sint-Jan-ter-Biezen

Watou (Poperinge)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Sint-Jan-ter-Biezen

Sint-Jan-ter-Biezen (Poperinge)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Steenvoordestraat

Steenvoordestraat (Poperinge)

omvat Twee zwarte knotpopulieren

Wulfhullestraat zonder nummer (Poperinge)

omvat Vakwerkhoeve

Palingstraat 2, Poperinge (West-Vlaanderen)

omvat Vallei van de Heidebeek met dorpskern Watou

Roesbrugge-Haringe, Watou (Poperinge)

omvat Vier zwarte knotpopulieren in veekering

Trappistenweg zonder nummer (Poperinge)

omvat Zwarte knotpopulier bij poel

Callestraat zonder nummer (Poperinge)

omvat Zwarte knotpopulier Houtkerkestraat

Houtkerkestraat zonder nummer (Poperinge)

omvat Zwarte knotpopulier in knotbomenrij

Wulfhullestraat zonder nummer (Poperinge)

omvat Zwarte knotpopulieren bij hoeve

Wulfhullestraat 15 (Poperinge)

omvat Zwarte knotpopulieren langs Stoppelweg

Stoppelweg zonder nummer (Poperinge)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.