Kemmel

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ plaats

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Heuvelland
Deelgemeente Kemmel
Straat
Locatie Kemmel (Heuvelland)

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Heuvelland (geografische inventarisatie: 01-01-1991 - 31-12-1991).

Juridische gevolgen

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Spilgemeente van het Heuvelland. 1145 inwoners (1-1-1989) en 1258 ha, gelegen in Zandlemig-Vlaanderen, in de Westhoek op de N.O.- helling van de Kemmelberg (156 m), hoogste getuigeheuvel. Overwegend vrij goed gedraineerde en vruchtbare zandleemen leembodems doorkruist door Haringe-, Grote Kemmel- en Willebeek. Op de topzone van de Kemmelberg komt een arme en droge tot matig natte lemig-zandbodem voor, met bos begroeid (ca. 44 ha).

Het grondgebied was reeds bewoond tijdens de prehistorie. Voorwerpen uit het Neolithicum, de vroege Ijzertijd (700-500) en in hoofdzaak uit de vroege La Têne-tijd (500-0), werden aldaar opgegraven. Een belangrijke nederzetting was gelegen op de Kemmelberg: de top was omgeven door een gracht en wal, die een gebied van 350 bij 90 meter breedte omsloten. Ook in de Romeinse periode was het gebied bewoond.

Kemmel komt voor het eerst voor in 916 onder de naam Kemlis; etymologisch afgeleid van het Latijnse culmen (top). Kemmel bezat reeds een kerk in IX.

Tijdens de beeldenstorm werd deze verwoest. Vnl. tijdens XV en XVI was Kemmel bekend om zijn lakennijverheid.

Het kasteel van 1622, aan de voet van Kemmelberg (Ieperstraat nr. 7), werd volledig verwoest tijdens W.O. I. In 1925 werd n.o.v. C. Pil & H. Carbon (Oostende)het neorenaissancistisch kasteel "De Warande" gebouwd (Bergstraat nr. 24) i.o.v. Baron Jacques Bruneel de la Warande.

Kemmel werd tijdens W.O. I volledig verwoest. Rond de Kemmelberg, een strategisch belangrijk punt, werd hevig gevochten (de slag van Kemmel 25 april 1918); het Franse gedenkteken (Bergstraat z.nr.) n.o.v. L. Cordonnier (Rijsel) en het Franse massagraf, gelegen op de heuvel getuigen van dit oorlogsgeweld.

Voorts zijn er verscheidene Britse begraafplaatsen: Kemmel Château Military Cemetery, La Laiterie Military Cemetery aan de Ieperstraat, Irish House Cemetery aan de Savaardlindestraat, Lindenhoek Chalet Military Cemetery aan de Lindestraat, Suffolk Cemetery, Kemmel nr. 1 French Cemetery, Klein Vierstraat British Cemetery aan de Poperingestraat, Godezonne Farm Cemetery aan de Kriekstraat. Tenslotte herinneren sevens het Amerikaans (Ieperstraat) en het Frans monument (Kriekstraat) aan W.O. I.

Reeds sinds XIX d is Kemmel een toeristisch centrum met vnl. vakantieverblijven voor de Noordfranse burgerij; toeristische attrakties waren o.m. de houten uitkijktoren met berekooi op de Kemmelberg (1880) en het doolhof gelegen ten O. van de kerk. In 1890 werd "Le syndical d'initiative Kemmel en avant" opgericht.

De grot O.-L.-V. van Lourdes n.o.v. M. Tatoux "rocailleur à Lille", gelegen in het park van het voormalige kasteel (Nieuwstraat z.nr.), was een belangrijk bedevaartsoord. Na W.O. I kende het fronttoerisme, mede onder impuls van de Belgische Touring Club een opgang cf. verscheidene hotels o.m. Dries nr. 29, Polenlaan nr. 7, 12. Thans neemt het dagtoerisme sterk toe (cf. o.m. hotels, restaurant, campings) mede door de werking van de in 1939 opgerichte V.V.V. Westvlaamse bergen (Streekhuis Malegijs Polenlaan nr. 12).

De landbouw is echter nog de voornaamste bestaansbron van Kemmel. Voor W.O. I was er nog een brouwerij. Thans woondorp voor pendelaars naar Ieper en Kortrijk.

Dorp gelegen aan de voet van de Kemmelberg, na W.O. I wederopgebouwd naar vooroorlogse aanleg cf. Ferraris (1770-1778). Dorpskom met bebouwing vnl. geconcentreerd rondom het Dries, driehoekig plein, ten Z.W. van de kerk, midden omhaagd en met bomen afgezet kerkhof. Voorts enige lintbebouwing aan de uitvalswegen o.m. Reningelstsestraat, en ten O. aan de z.g. "De Polka", kruispunt bij Reningelstse-, Ieper-, Nieuwkerke-, en Wijtschatestraat, vnl. uitlopend aan de Nieuwkerkestraat, aan de voormalige tramlijn Ieper-Nieuwkerke (verdwenen sinds midden 1950). Recente bebouwing vnl. vakantieverblijven op de N.O.- flank van de Kemmelberg o.m. aan de Bergstraat. Voorts, verspreide hoevebouw.

Uit archiefonderzoek blijkt dat de wederopbouw van hoeven, woon- en handelshuizen gebeurd is n.o.v. architect J. Dumont (De Panne); hij ontwierp o.m. ook het gemeentehuis (Polenlaan nr. 1), de pastorie (Kerkplein nr. 2). De kerk en de gemeenteschool voor jongens zijn n.o.v. architect A. Dumont (Brussel). Naast het kasteel De Warande ontwierpen de architecten C. Pil & H.

Carbon (Oostende), ook de zusterschool. Andere architecten als J. Lauwers (Kemmel), L. Verstraete (Izegem), C. Schmidt (Poperinge), M. Hocepied (Moeskroen) , F. Tilley (Elsene), F. Petit & J. Obozinski (Brussel), waren sporadisch betrokken bij Kemmels wederopbouw.

  • A.R., D.V.G.
  • DIRIKEN P., Geogids Heuvelland, Toeristische-Recreatieve-Atlas van West-Vlaanderen, (St.-Truiden), (1988), p. 22-24.
  • Heuvelland '80. Een streek in beweging, Kemmel, Opbouwwerk Heuvelland (1972).
  • OSTYN G., STROBBE M. e.a., "Wat met de Kemmelberg?", Bijdrage tot de herwaardering van de Kemmelberg, (Kemmel), 1985.
  • Tijdschriften, toeristische folders en kaarten van de V.V.V.-Heuvelland.

Bron: Delepiere A.-M. & Huys M. 1991: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie West-Vlaanderen, Arrondissement Ieper, Kantons Mesen - Wervik - Zonnebeke, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 11N3, Brussel - Turnhout.

Relaties

maakt deel uit van Heuvelland

Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat 4 Britse schuilplaatsen Lettenberg

Lokerstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Arbeiderswoning

Lokerstraat 2, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Arbeiderswoning

Lokerstraat 4, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Belvedère

Kemmelbergweg 38, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Betonconstructie 1

Lokerstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Betonconstructie 2

Lokerstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Boerenarbeiderswoningen

Wijtschatestraat 54-58, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Britse brug over de Kemmelbeek

Hallebaststraat zonder nummer, Vierstraat zonder nummer, Ieper, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Britse militaire begraafplaats Chateau Military Cemetery

Nieuwstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Britse militaire begraafplaats Godezonne Farm Cemetry

Kriekstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Britse militaire begraafplaats Irish House Cemetry

Savaardlindestraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Britse militaire begraafplaats Kemmel No. 1 French Cemetery

Vierstraat 59B, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Britse militaire begraafplaats Klein-Vierstraat British Cemetery

Molenstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Britse militaire begraafplaats La Laiterie Military Cemetery

Kemmelstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Britse militaire begraafplaats Lindenhoek Chalet Military Cemetery

Gremmerslinde zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Britse militaire begraafplaats Suffolk Cemetery

Kriekstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis

Reningelststraat 15, Heuvelland (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Burgerwoning

Kemmelstraat 40, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Casino-Hotel-Restaurant

Polenlaan 7, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Demarcatiepaal 14

Reningelststraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Demarcatiepaal 15

Vierstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Dokterswoning

Kemmelstraat 47, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Dorpswoningen

Nieuwstraat 10-12, Heuvelland (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Dries

Dries (Heuvelland)

omvat Frans oorlogsmonument

Kriekstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Franse militaire begraafplaats Ossuaire en gedenkzuil Den Engel

Kemmelbergweg zonder nummer, 32A, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Gedenkmuur militaire en burgerlijke doden

Polenlaan zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Gedenksteen 27ste en 30ste Amerikaanse divisies

Kemmelstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Gekandelaarde linde als hoekboom

Millekruisestraat zonder nummer (Heuvelland)

omvat Gekandelaarde linde als hoekboom

Gremmerslinde zonder nummer (Heuvelland)

omvat Gemeentehuis van Kemmel

Polenlaan 1, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Gemengde knotbomenrij

Mandestraat zonder nummer (Heuvelland)

omvat Hakhoutstoof van linde

Lokerstraat zonder nummer (Heuvelland)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Herberg en beenhouwerij De Polka

Kemmelstraat 1-3, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Herenhoeve Traisnel

Lokerstraat 49, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Hoekhuizen

Reningelststraat 21-23, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve

Klareputstraat 2, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve Busschaertlinde

Millekruisestraat 2, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve met losse bestanddelen

Kriekstraat 2, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve met losse bestanddelen

Kemmelstraat 17, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Ieperse vestingen en omgeving, bossen ten zuiden en heuvelrug Wijtschate-Mesen

Kemmel, Wijtschate, Wulvergem (Heuvelland), Hollebeke, Ieper, Voormezele, Zillebeke (Ieper), Mesen (Mesen),...

omvat Kasteel De Warande

Bergstraat 24, Heuvelland (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Kasteeldreef

Kasteeldreef (Heuvelland)

omvat Kemmel Churchyard

St.-Laurentiusplein zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Kerkhofbeplanting met afsluitingshagen van haagbeuk

St.-Laurentiusplein zonder nummer (Heuvelland)

omvat Kerkhofbeplanting met opgaande bomenrijen van linde

St.-Laurentiusplein zonder nummer (Heuvelland)

omvat Knoteik als hoekboom

Mandestraat zonder nummer (Heuvelland)

omvat Landhuis met historische site

Reningelststraat 10, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Langgestrekte hoeve

Briekeriestraat 1, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Neoclassicistisch herenhuis

Reningelststraat 7, Heuvelland (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Nieuwkerkestraat

Nieuwkerkestraat (Heuvelland)

omvat Opgaande eik met oorlogsschade

Noordstraat zonder nummer (Heuvelland)

omvat Opgaande populier als grensboom

Molenstraat zonder nummer (Heuvelland), Kerkstraat zonder nummer (Ieper)

omvat Parochiekerk Sint-Laurentius

St.-Laurentiusplein zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Pastorie Sint-Laurentius

St.-Laurentiusplein 2, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Pleinbeplanting van gekandelaarde paardenkastanje

Dries zonder nummer (Heuvelland)

omvat Solitaire knotes

Briekeriestraat 4 (Heuvelland)

omvat Solitaire knotes

Briekeriestraat 4 (Heuvelland)

omvat Streekhuis Malegijs

Polenlaan 12, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Twee opgaande populieren als welkomstboom

Noordstraat 4 (Heuvelland)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Tweegezinswoning

Kemmelstraat 68-70, Heuvelland (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Tweegezinswoning

Reningelststraat 43-45, Heuvelland (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Villa La Joliette

Kemmelstraat 71, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Warandepark

Bergstraat 24 (Heuvelland)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Wederopbouwhoevetje

Reningelststraat 76, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat West-Vlaamse heuvels en omgeving

Dranouter, Kemmel, Loker, Nieuwkerke, Westouter, Wulvergem (Heuvelland), Dikkebus, Vlamertinge, Voormezele...

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Woonhuis

Kemmelstraat 42, Heuvelland (West-Vlaanderen)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.